Erdoğan Yapay Zeka Eylem Planı’nı açıkladı: hedef dijital Türkiye
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı’nı açıklayarak Türkiye’nin dijital üretim ve yapay zeka çağında öncü ülkeler arasına taşınacağını söyledi.
Editor2
Ahmet Taş | Şehitler Ölmez
İSTANBUL, TÜRKİYE — Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye Yapay Zeka Zirvesi’nde 2026-2030 dönemini kapsayan Yapay Zeka Eylem Planı’nı açıklayarak Türkiye’nin dijital alanda da büyük ve güçlü bir ülke olma hedefini ortaya koydu.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından Tersane İstanbul’da düzenlenen Türkiye Yapay Zeka Zirvesi, kamu, özel sektör, üniversiteler, teknoloji firmaları ve sivil toplum kuruluşlarını aynı çatı altında buluşturdu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirvede yaptığı konuşmada yapay zekanın yalnız teknolojik bir başlık değil, egemenlik, güvenlik, ekonomi, kamu hizmetleri ve toplumsal dönüşüm alanlarını doğrudan etkileyen stratejik bir mesele olduğunu vurguladı.
Türkiye Yapay Zeka Zirvesi Tersane İstanbul’da yapıldı
Türkiye’nin Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı’nın açıklandığı zirve, İstanbul’un tarihî ve sembolik mekânlarından Tersane İstanbul’da gerçekleştirildi. Programa Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yanı sıra Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, İstanbul Valisi Davut Gül, Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar, teknoloji şirketleri, kamu kuruluşları, üniversiteler ve sivil toplum temsilcileri katıldı.
Erdoğan, konuşmasına Tersane-i Amire’nin tarihî önemine işaret ederek başladı. Fatih Sultan Mehmet döneminde temelleri atılan bu alanın, denizcilik tarihindeki yeriyle Türkiye’nin bugünkü teknoloji vizyonu arasında sembolik bir bağ kurdu.
Zirvenin Türkiye, millet ve teknoloji ekosistemi için hayırlı olmasını dileyen Erdoğan, toplantı kapsamında yapılacak panellerin ve değerlendirmelerin ufuk açıcı olmasını temenni etti.
2026-2030 dönemi için kritik yol haritası
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı’nın 2026-2030 dönemini kapsadığını açıkladı. Planın Türkiye’yi yapay zeka teknolojilerinde lider ülkeler sınıfına taşıma hedefiyle hazırlandığını belirten Erdoğan, bu yol haritasının yeni dönemde kamu, özel sektör, üniversiteler ve araştırma merkezlerinin ortak çabasıyla uygulanacağını ifade etti.
Erdoğan, “Türkiye’yi yapay zeka çağının öncü ülkeleri arasına hep birlikte taşıyacağız” mesajı verdi. Türkiye Yüzyılı’nı aynı zamanda dijital üretimin yüzyılı yapma hedefi de konuşmanın ana başlıklarından biri oldu.
Bu çerçevede yapay zeka, sadece yazılım veya veri işleme teknolojisi olarak değil; sanayiden sağlığa, tarımdan savunmaya, ulaşımdan kamu hizmetlerine kadar tüm alanlarda üretkenliği artıracak ve stratejik kapasiteyi güçlendirecek bir dönüşüm aracı olarak konumlandırıldı.
Yapay zeka algıları da dönüştürüyor
Erdoğan, dünyanın ve insanlığın hızlı bir dönüşüm döneminden geçtiğini belirterek yapay zeka ve yeni dijital teknolojilerin sadece olguları değil, algıları da dönüştürdüğünü söyledi.
Bilgiye erişimin tarihte hiç olmadığı kadar kolaylaştığını ifade eden Erdoğan, buna karşılık dezenformasyon, bilgi kirliliği ve siber güvenlik risklerinin de aynı hızla büyüdüğüne dikkat çekti.
Bu vurgu, yapay zekanın çift yönlü etkisini öne çıkarıyor. Bir tarafta üretim, hız, verimlilik, inovasyon ve kamu hizmetlerinde kolaylık varken; diğer tarafta manipülasyon, veri güvenliği, kişisel mahremiyet, algoritmik yönlendirme ve dijital bağımlılık gibi riskler bulunuyor.
Erdoğan’ın konuşmasında “dijital egemenlik” kavramı bu yüzden özel bir yer tuttu. Siyasi, askeri ve ekonomik gücün dijital kapasiteden bağımsız ele alınamayacağını belirten Erdoğan, dijital kapasitenin artık caydırıcı bir kuvvet çarpanı haline geldiğini söyledi.
Savunma sanayiinden yapay zekaya uzanan hat
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin savunma sanayiinde elde ettiği birikim ve yetenekleri yapay zeka başta olmak üzere diğer teknoloji alanlarına yansıtmak için yoğun bir çaba içinde olduğunu belirtti.
Türkiye’nin son yıllarda savunma sanayiinde insansız hava araçları, uydu teknolojileri, elektronik sistemler, yazılım kabiliyetleri ve kritik alt sistemlerde elde ettiği başarılar, yapay zeka vizyonunun da temel dayanaklarından biri olarak sunuldu.
Erdoğan, Türkiye’nin artık daha önce dışa bağımlı olduğu birçok teknolojiyi kendi imkânlarıyla ürettiğini, AR-GE’den seri üretime kadar pek çok aşamayı yerli kaynaklarla şekillendirdiğini söyledi.
Bu çerçevede TEKNOFEST kuşağına da özel vurgu yapıldı. Erdoğan, genç mühendislerin, yazılımcıların, teknisyenlerin ve araştırmacıların yüksek teknoloji gerektiren her alanda yeni başarılar elde ettiğini belirtti.
5G, Türksat 6A ve siber güvenlik başlıkları
Konuşmada Türkiye’nin dijital altyapı alanında attığı adımlar da sıralandı. Erdoğan, 31 Mart’ta hizmete alınan 5G altyapısının dijital bağımsızlığı güçlendirecek yeni nesil mobil iletişim sistemi olduğunu söyledi.
Siber tehditlere karşı Türkiye’nin direncini artırmak amacıyla Siber Güvenlik Başkanlığı’nın kurulduğunu hatırlatan Erdoğan, 2024’te uzaya fırlatılan ilk yerli ve milli haberleşme uydusu Türksat 6A ile Türkiye’nin kendi uydusunu üretebilen 11 ülkeden biri haline geldiğini belirtti.
Bu örnekler, yapay zeka planının yalnız geleceğe dönük bir niyet beyanı değil, son 23 yılda kurulan teknoloji altyapısının devamı olarak sunulduğunu gösteriyor.
Erdoğan’a göre 1700’ü aşkın AR-GE ve tasarım merkezi, 114 teknopark ve 13 binden fazla teknoloji firması, Türkiye’nin inovasyon ekosisteminin en önemli ayaklarını oluşturuyor.
Planın dört ekseni: fark et, istifade et, üret ve yönet
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı’nın dört temel eksen üzerine inşa edildiğini açıkladı: “fark et”, “istifade et”, “üret” ve “yönet”.
“Fark et” ekseni, toplumun yapay zekayı doğru anlamasını, fırsat ve riskleri bilmesini ve güvenli kullanım alışkanlıkları kazanmasını hedefliyor. Bu kapsamda Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı Programı başlatılacak.
Erdoğan, 81 ilde hayata geçirilecek yapay zeka okuryazarlığı atölyeleriyle iki yıl içinde 5 milyon vatandaşa eğitim verileceğini söyledi. Ayrıca 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ve 100 bin yapay zeka uygulama profesyoneli yetiştirme hedefi açıklandı.
Bu hedefler, yapay zekanın yalnız uzmanların konusu olmaktan çıkarılıp geniş toplum kesimlerine ulaştırılacağını gösteriyor.
Kamu verileri ve Ulusal Veri Kütüphanesi
Eylem planında veriye erişim ve veri yönetimi de ana başlıklar arasında yer aldı. Erdoğan, araştırmacıların, girişimcilerin ve kamu kurumlarının veriyi değere dönüştürme sürecinin hızlandırılacağını söyledi.
Sağlık, tarım, savunma ve elektronik ticaret başta olmak üzere en az 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden kullanıma sunulması planlanıyor.
Bu adım, yapay zeka geliştirme süreçleri açısından kritik önem taşıyor. Çünkü nitelikli veri setleri olmadan güçlü yapay zeka modelleri geliştirmek ve uygulamak mümkün değil.
Bununla birlikte Erdoğan, kullanıcı haklarını koruyan ve yatırımcılara öngörülebilirlik sağlayan düzenleyici bir çerçeve kurulacağını belirtti. Orantılı risk yaklaşımına dayalı bu sistemle yeniliğin önü açılırken, vatandaşların mahremiyeti ve güvenliği de korunacak.
Kamu sektörü yerli yapay zekanın ilk alıcısı olacak
Planın ikinci ekseni olan “istifade et” kapsamında yapay zekanın kamudan sanayiye, eğitimden sağlığa, tarımdan güvenliğe kadar birçok alanda somut faydaya dönüştürülmesi hedefleniyor.
Erdoğan, kamu sektörünün başarılı ve yerli yapay zeka çözümlerinin ilk alıcısı ve en güçlü referansı olacağını söyledi. Kamu yatırım programlarından yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayrılması planlanıyor.
Sağlık, enerji ve akıllı üretim başta olmak üzere öncelikli alanlarda KOBİ’lere “yapay zeka kuponları” sağlanacak. Bu desteklerle fikirlerin sahada test edilmiş ürünlere dönüşmesi hedefleniyor.
2030 yılına kadar Türkiye’nin veri merkezi kurulu gücünün en az 1 gigavata çıkarılması da planın dikkat çeken hedeflerinden biri oldu.
Türkçe büyük dil modeli ve dijital egemenlik
Planın “üret” ekseninde Türkiye’nin kendi yapay zeka modellerini geliştirmesi hedefleniyor. Erdoğan, Türkçe Büyük Dil Modeli çalışmalarının dijital egemenliği güçlendirmek üzere kararlılıkla sürdürüleceğini söyledi.
TÜBİTAK’ın geliştirme çalışmaları devam eden yerli dil modeli Bilge, T3 Vakfı ve Baykar işbirliğinde geliştirilen büyük dil modeli ile HAVELSAN’ın Main Platformu’ndaki 9 milyar parametreli büyük dil modeli, bu alandaki önemli çalışmalar arasında sayıldı.
Erdoğan ayrıca Türk Devletleri Teşkilatı ile aşamalı olarak Oğuz, Kıpçak ve Karluk dillerini kapsayan ortak bir Türk dilleri büyük dil modeli geliştirme hedefini de duyurdu.
Bu adım, yapay zekada yalnız Türkçe değil, Türk dünyasının dil ailesi açısından da stratejik bir dijital alan oluşturma hedefi taşıyor.
10 milyar dolarlık yatırım ve Terminal İstanbul hedefi
Planın “yönet” ekseni kapsamında veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağın harekete geçirilmesi hedefleniyor.
Erdoğan, uluslararası girişimcilere tek pencereden en fazla 30 iş günü içinde yol haritası sunulacağını ve hızlı, öngörülebilir, koordineli bir yatırım ortamı sağlanacağını belirtti.
İstanbul’un yapay zeka alanında Türkiye’nin uluslararası vitrini ve yatırım diplomasisi şehri olarak konumlandırılacağı açıklandı. Terminal İstanbul ise girişimciler ve küresel yatırımcılar için buluşma zemini olarak kullanılacak.
Ayrıca en az 5 öncelikli sektörde düzenleyici deney alanları kurulacak. Böylece yenilikçi yapay zeka çözümleri kontrollü ortamlarda test edilebilecek.
Katma değer hedefi 1 trilyon lirayı aşacak
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı ile harekete geçirilecek kaynakların üreteceği katma değerin 1 trilyon lirayı aşmasının beklendiğini söyledi.
Planın uygulanmasında kamu kurumları, özel sektör, üniversiteler ve araştırma merkezlerinin birlikte çalışacağı belirtilirken, Ulusal Yapay Zeka Kurulu’nun bu sürecin yönetişim zemini olacağı ifade edildi.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ise ilgili kurumlarla işbirliği içinde eylemlerin uygulanmasını düzenli olarak takip edecek.
Erdoğan, konuşmasının sonunda Türkiye Yüzyılı’nı dijital üretimin yüzyılı yapma hedefini yineleyerek, Türkiye’nin yapay zeka çağının öncü ülkeleri arasına taşınacağını söyledi.
