AB’den Ukraynalı sığınmacılar için askerlik çağı düzenlemesi
AB, geçici koruma mekanizmasını uzatırken askerlik çağındaki Ukraynalı erkeklerin kapsam dışında bırakılmasını değerlendiriyor.
Editor2
Ahmet Taş | Şehitler Ölmez
BRÜKSEL, BELÇİKA — Avrupa Birliği, Ukraynalı sığınmacılara yönelik geçici koruma mekanizmasını uzatmaya hazırlanırken, askerlik çağındaki Ukraynalı erkekler için daha sıkı kurallar getirmeyi değerlendiriyor.
Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre AB Komisyonu’nun İçişlerinden Sorumlu Üyesi Magnus Brunner, AB ülkelerinin içişleri bakanları toplantısının ardından yaptığı açıklamada, Ukraynalı sığınmacılara yönelik geçici koruma mekanizmasının uzatılması üzerinde çalışıldığını belirtti. Brunner, askerlik çağındaki Ukraynalı erkeklerin bu mekanizmanın dışında bırakılmasına ilişkin seçeneğin de görüşüldüğünü söyledi.
AB geçici koruma sistemini yeniden değerlendiriyor
Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşı başlatmasının ardından Avrupa Birliği, Mart 2022’de Geçici Koruma Direktifi’ni ilk kez devreye soktu.
Bu mekanizma sayesinde Ukrayna’dan kaçan milyonlarca kişi AB üyesi ülkelerde oturma, çalışma, eğitim ve temel hizmetlere erişim hakkı elde etti.
AB verilerine göre 4 milyondan fazla Ukraynalı hâlen geçici koruma statüsünden yararlanıyor.
Savaşın uzaması ve geçici koruma sisteminin Mart 2027’de sona ermesinin öngörülmesi, AB içinde yeni döneme ilişkin tartışmaları da hızlandırdı. Üye ülkeler şimdi hem koruma mekanizmasının uzatılması hem de kapsamının nasıl şekilleneceği üzerinde çalışıyor.
Askerlik çağındaki erkekler gündemde
AB’nin değerlendirdiği en dikkat çekici başlık, askerlik çağındaki Ukraynalı erkeklerin geçici koruma kapsamı dışında bırakılması seçeneği oldu.
Ukrayna’da sıkıyönetim nedeniyle 18 ila 60 yaş arasındaki askerlik yükümlüsü erkeklerin büyük bölümü ülkeyi terk edemiyor. Ancak çeşitli istisnalar kapsamında yurt dışına çıkmış veya daha önce Avrupa’ya geçmiş bazı Ukrayna vatandaşları geçici koruma sisteminden yararlanabiliyor.
AB içinde tartışılan yeni yaklaşım, bu grubun statüsünü zorlaştırmayı hedefliyor.
Bu adımın gerekçesi, Ukrayna’nın savaş sürerken insan kaynağı ihtiyacı ve AB ülkelerinde geçici koruma sisteminin uzun vadeli yükü olarak değerlendiriliyor.
Brunner: Kiev de aynı görüşte
AB Komisyonu’nun İçişlerinden Sorumlu Üyesi Magnus Brunner, konuya ilişkin açıklamasında Ukrayna yönetiminin de bu yönde düşündüğünü belirtti.
Brunner, özellikle Ukraynalı sığınmacılardan en fazla etkilenen üye ülkelerin görüşlerinin dikkate alındığını söyledi.
Bu ülkeler arasında Çekya, Polonya, Almanya, Avusturya ve Baltık ülkeleri öne çıkıyor.
Söz konusu ülkeler, savaşın başından bu yana milyonlarca Ukraynalıya ev sahipliği yaptı. Konut, eğitim, sağlık, sosyal yardım ve iş gücü piyasası üzerindeki etkiler, geçici koruma sisteminin geleceğine ilişkin tartışmalarda önemli rol oynuyor.
Teklif ilerleyen haftalarda sunulacak
Brunner, konuya ilişkin teklifin ilerleyen haftalarda sunulacağını açıkladı.
AB’nin nasıl bir model üzerinde uzlaşacağı henüz netleşmiş değil. Geçici koruma mekanizmasının genel olarak uzatılması beklenirken, askerlik hizmetine çağrılabilecek yaştaki erkekler için özel hükümler getirilmesi masada bulunuyor.
Bu düzenleme, doğrudan ülkelerine dönme zorunluluğu anlamına mı gelecek, yoksa yeni başvurulara ve statü yenilemelerine mi sınırlama getirecek, bu ayrıntılar teklif metni açıklandığında netleşecek.
AB kurumları ve üye ülkeler arasında yapılacak görüşmeler, düzenlemenin kapsamını belirleyecek.
4 milyondan fazla Ukraynalı yararlanıyor
Geçici Koruma Direktifi, AB tarihinde ilk kez Ukrayna savaşı nedeniyle devreye alındı.
Bu mekanizma sayesinde Ukraynalılar uzun ve bireysel iltica prosedürlerine girmeden AB ülkelerinde geçici statü elde etti.
Uygulama, milyonlarca kişinin hızla güvenli bir ortama yerleşmesini sağladı. Aynı zamanda AB ülkelerine Ukraynalı sığınmacıların statüsünü yönetmek için ortak bir hukuki çerçeve sundu.
AB verilerine göre bugün 4 milyondan fazla Ukraynalı geçici koruma altında bulunuyor. Bu sayı, mekanizmanın Avrupa’daki en büyük savaş kaynaklı göç yönetimi araçlarından biri haline geldiğini gösteriyor.
Ukrayna’nın asker ihtiyacı etkili oluyor
Ukrayna’da savaşın uzamasıyla birlikte insan kaynağı meselesi daha kritik hale geldi.
Kiev yönetimi, cephedeki asker ihtiyacı, rotasyon, savunma kapasitesi ve mobilizasyon süreçleri nedeniyle askerlik çağındaki erkeklerin durumuna daha fazla odaklanıyor.
Bu nedenle AB’nin askerlik çağındaki erkeklere yönelik geçici koruma statüsünü yeniden değerlendirmesi, yalnızca göç politikası değil, aynı zamanda savaşın insan kaynağı boyutuyla da bağlantılı görülüyor.
Brunner’ın “Ukrayna da aynı görüşte” açıklaması, Kiev’in bu düzenlemeye olumlu yaklaştığını gösteriyor.
AB ülkelerinde yük paylaşımı tartışması
Ukraynalı sığınmacılar konusunda AB içinde yük paylaşımı tartışması da devam ediyor.
Polonya, Almanya ve Çekya gibi ülkeler, savaşın başından bu yana en fazla Ukraynalı sığınmacıyı kabul eden ülkeler arasında yer aldı. Bu durum kamu hizmetleri, eğitim sistemi, sosyal yardımlar ve konut piyasası üzerinde baskı oluşturdu.
Geçici koruma sisteminin uzatılması, bu ülkeler için mali ve idari planlama açısından önemli bir konu.
Askerlik çağındaki erkeklerin kapsam dışında bırakılması seçeneği ise hem göç baskısını azaltma hem de Ukrayna’nın savaş kapasitesini destekleme hedefleriyle ilişkilendiriliyor.
Hukuki ve insani tartışmalar gündeme gelebilir
AB’nin olası düzenlemesi, hukuki ve insani tartışmaları da beraberinde getirebilir.
Geçici koruma statüsünden yararlanan kişilerin aile bağları, çalışma hayatı, sağlık durumu, eğitim süreci ve özel koşulları, düzenlemenin uygulanmasında önemli başlıklar olacak.
Askerlik çağındaki tüm erkeklerin aynı şekilde değerlendirilmesi, bireysel durumlar açısından sorun yaratabilir. Engellilik, aile sorumlulukları, sağlık durumu veya daha önce yasal yollarla AB’ye çıkmış olma gibi istisnaların nasıl ele alınacağı merak ediliyor.
Bu nedenle AB’nin hazırlayacağı teklifin kapsamı ve uygulama yöntemi yakından izlenecek.
Yeni dönem savaş ve göç politikalarını birleştiriyor
Ukraynalı sığınmacılara ilişkin geçici koruma sistemi, savaşın başında insani bir acil durum mekanizması olarak devreye girdi.
Ancak savaşın uzamasıyla birlikte bu mekanizma artık sadece insani koruma değil, güvenlik, iş gücü, askerlik, sosyal politika ve üye ülkeler arası yük paylaşımı boyutlarıyla ele alınıyor.
AB’nin askerlik çağındaki Ukraynalı erkekler için daha sıkı kurallar değerlendirmesi, savaşın Avrupa’daki göç politikalarını nasıl dönüştürdüğünü gösteriyor.
Önümüzdeki haftalarda açıklanması beklenen teklif, hem Ukraynalı sığınmacılar hem de AB ülkelerinin savaş dönemi göç yönetimi açısından kritik bir dönemeç olacak.
