KAAN’ın F110 motorlarında Kongre inceleme süresi tamamlandı
ABD’nin KAAN için planladığı 700 milyon doları aşan F110 motor paketinde 15 günlük Kongre incelemesi, engelleyici karar çıkmadan sona erdi.
Editor2
Ahmet Taş | Şehitler Ölmez
ANKARA, TÜRKİYE — ABD yönetiminin KAAN için planladığı F110 motor ve teknik destek paketine ilişkin 15 günlük Kongre incelemesi, 10 Temmuz itibarıyla satışı durduracak ortak ret kararı yasalaşmadan tamamlandı.
Sürenin sona ermesi, ihracatın önündeki zorunlu Kongre bekleme aşamasını kaldırdı. Ancak bu gelişme satış sözleşmesinin tamamlandığı, ihracat lisanslarının kesinleştiği veya motorların kısa süre içinde Türkiye’ye teslim edileceği anlamına gelmiyor.
Kongrenin 15 günlük inceleme süresi sona erdi
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, KAAN programında kullanılacak General Electric üretimi F110 motorları ile bağlantılı savunma hizmetlerinin Türkiye’ye ihracını 24 Haziran 2026’da Kongre’ye bildirdi.
Reuters’ın gördüğü resmî bildirime göre değeri 700 milyon doları aşan paket, onlarca savaş uçağı motorunu kapsıyor. Motorların Türkiye’nin geliştirdiği çift motorlu KAAN uçaklarının test, ilk üretim ve hizmete giriş aşamalarında kullanılması planlanıyor.
ABD ihracat mevzuatında Türkiye gibi NATO üyelerini ilgilendiren bu ölçekteki işlemler için Kongre’ye 15 takvim günlük inceleme süresi tanınıyor. İhracat işlemi, Kongrenin bu süre içerisinde satışı yasaklayan ortak bir karar çıkarmaması halinde bir sonraki aşamaya ilerleyebiliyor.
Kongrenin bildirimi 24 Haziran’da almasının ardından başlayan sürede, satışı durduracak bir ortak ret kararı Temsilciler Meclisi ile Senatodan geçerek yasalaşmadı. Böylece 10 Temmuz itibarıyla zorunlu inceleme ve bekleme dönemi tamamlandı.
Satışı durdurmak için ortak ret tasarısı sunuldu
Demokrat Temsilciler Meclisi Üyesi Dina Titus, 2 Temmuz’da H.J.Res.200 numaralı ortak ret tasarısını Kongre’ye sundu. Tasarıda Türkiye’ye F110-GE-129E/F motorlarıyla bağlantılı savunma malzemesi, teknik veri ve hizmetlerin satışının engellenmesi istendi.
Titus’un yanı sıra Chris Pappas, Brad Schneider, Josh Gottheimer, Mike Quigley, Jim Costa, Jim McGovern, George Latimer ve Brad Sherman da tasarının destekçileri arasında yer aldı. Teklif, Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesine sevk edildi.
Resmî tasarı metninde işlemin “Transmittal No. 24-051” numaralı Kongre bildirimiyle bağlantılı olduğu belirtildi. Metinde motorların KAAN’a entegrasyonu, kurulumu, dış modifikasyonu, yeterlilik işlemleri, sertifikasyonu, montajı ve testleri için gerekli hizmetlerin de satış kapsamına girdiği kaydedildi.
Tasarı inceleme süresi içerisinde hem Temsilciler Meclisi hem de Senatodan geçerek yasalaşmadığı için bildirilen ihracatı durduramadı. Bununla birlikte tasarının Kongre’ye sunulmuş olması, bazı milletvekillerinin Türkiye’ye yönelik savunma ihracatına ilişkin itirazlarının sürdüğünü gösteriyor.
Paket motorların yanında teknik desteği de içeriyor
Planlanan satış yalnızca hazır motorların Türkiye’ye gönderilmesinden oluşmuyor. Resmî Kongre belgesine göre paket, motorların KAAN platformuna uyarlanması için teknik veri ve mühendislik desteğini de kapsıyor.
Entegrasyon, montaj, uçak üzerindeki dış değişiklikler, yeterlilik çalışmaları, sertifikasyon ve test faaliyetleri paketin önemli bölümleri arasında bulunuyor. Bu kapsam, KAAN’ın ilk üretim modellerinin uçuşa hazırlanması ve motor-uçak uyumunun belgelenmesi açısından önem taşıyor.
GE Aerospace, Türkiye ile yaklaşık kırk yıldır devam eden ortaklığının Türk Hava Kuvvetlerinin F-16 uçaklarında kullanılan F110 motorlarına dayandığını belirtiyor. Şirketin Mayıs 2026 tarihli açıklamasında KAAN’ın GE Aerospace üretimi F110 motorlarıyla güçlendirildiği açık biçimde ifade edildi.
F110-GE-129, yaklaşık 29 bin 500 libre itki sağlayan art yakıcılı bir turbofan motor olarak F-15 ve F-16 ailelerinde de kullanılıyor. GE Aerospace’e göre F110 motor ailesi 40 yılı aşkın üretim geçmişine ve 11 milyon saati aşan uçuş deneyimine sahip.
Motorların teslimatı hemen başlamayacak
Kongredeki inceleme süresinin tamamlanması, ihracatın önündeki önemli bir siyasi ve hukuki aşamanın geçildiğini gösteriyor. Ancak motorların sevkiyatına başlanabilmesi için tamamlanması gereken başka işlemler bulunuyor.
İhracat lisanslarının düzenlenmesi, ticari ve teknik sözleşmelerin sonuçlandırılması, üretim takviminin belirlenmesi, motorların KAAN’a uyarlanması ve teslimat planının oluşturulması gerekiyor. Reuters’ın haberinde de bildirimin ardından teslimatların yıllar içinde gerçekleşmesinin beklendiği aktarıldı.
Bu nedenle gelişmeyi “KAAN motorlarının satışı tamamen tamamlandı” veya “motorlar hemen teslim edilecek” biçiminde yorumlamak doğru değil. Doğrulanabilen gelişme, 15 günlük Kongre incelemesinin satış karşıtı bir ortak karar yasalaşmadan sona ermiş olması.
ABD yönetimi bu aşamadan sonra gerekli ihracat onaylarını verebilir ve üretici şirketlerle Türkiye arasındaki uygulama süreci ilerleyebilir. Takvimin kesinleşmesi ise lisans, sözleşme, üretim kapasitesi ve teknik entegrasyon çalışmalarına bağlı olacak.
KAAN programı için kritik belirsizliklerden biri azaldı
KAAN’ın ilk prototipleri mevcut F110 motorlarıyla uçuş gerçekleştirdi. Bununla birlikte uçuş testlerinin genişletilmesi ve ilk üretim uçaklarının hazırlanması için ilave motor tedariki programın temel ihtiyaçlarından biri olarak görülüyor.
ABD’den motor ihracının uzun süre engellenmesi, yeni prototiplerin uçuş takvimini, sertifikasyon çalışmalarını ve ilk üretim modellerinin teslimatını etkileyebilirdi. Kongre incelemesinin tamamlanmasıyla erken dönem KAAN üretim planındaki önemli belirsizliklerden biri azaldı.
GE Aerospace, Türkiye’deki mühendislerinin F110 motorunun KAAN’a entegrasyonuna yönelik çalışmaları desteklediğini açıklamıştı. Şirket ayrıca Türkiye’deki teknoloji merkezi ve TUSAŞ Motor Sanayii ortaklığı üzerinden uzun süredir motor üretimi, mühendislik ve bakım alanlarında faaliyet yürütüyor.
Bununla birlikte KAAN’ın tamamen bağımsız ve sürdürülebilir bir üretim yapısına ulaşması bakımından millî motor programı önemini koruyor. Yabancı motorların ihracat lisansına tabi olması, uzun vadeli üretim ve ihracat planlarında siyasi risk oluşturabiliyor.
Millî motor çalışmaları devam ediyor
KAAN’ın ileri aşamalarında yerli olarak geliştirilen yüksek itki sınıfındaki turbofan motorunun kullanılması hedefleniyor. TEI’nin resmî açıklamasına göre TF35000 motoru, Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda TRMOTOR ortaklığıyla KAAN’ın ihtiyaçları doğrultusunda geliştiriliyor.
TF35000’in 35 bin libre sınıfında itki üretmesi; yüksek sıcaklığa dayanıklı süper alaşımlar, ileri kaplama ve soğutma teknolojileri kullanması planlanıyor. Motorun Türkiye’nin beşinci nesil savaş uçağı gereksinimlerini karşılayacak şekilde geliştirilmesi hedefleniyor.
F110 tedariki bu nedenle KAAN’ın ilk uçuş testleri ve erken üretim dönemi için bir geçiş çözümü niteliği taşıyor. Millî motorun geliştirme, yer testleri, uçuş testleri ve sertifikasyon süreçlerinin tamamlanmasına kadar F110 motorlarının program takviminin korunmasına yardımcı olması bekleniyor.
F110 satışındaki ilerleme, Türkiye’nin F-35 programına yeniden kabul edildiği veya S-400 alımı nedeniyle uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırıldığı anlamına da gelmiyor. F-35, S-400, CAATSA ve KAAN motor ihracatı farklı hukuki ve siyasi süreçler kapsamında değerlendiriliyor.
Kongre incelemesinin tamamlanmasıyla KAAN’ın erken üretim modelleri için gerekli motor tedarikinde kritik bir aşama geçildi. Bundan sonraki süreçte ihracat lisansları, sözleşmeler, üretim takvimi ve motorların teslimat planına ilişkin açıklamalar takip edilecek.
SehitlerOlmez.com
