Kremlin: Türkiye ile S-400’lerin geleceği için temaslarımız sürüyo
Kremlin, Türkiye’nin S-400 sistemlerini üçüncü ülkeye devredebileceği iddiaları üzerine Ankara ile temasların sürdüğünü açıkladı.
Editor2
Ahmet Taş | Şehitler Ölmez
MOSKOVA, RUSYA — Kremlin, Türkiye’nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini üçüncü bir ülkeye devredebileceği iddiaları üzerine Ankara ile temasların sürdüğünü açıkladı; ancak herhangi bir satışın tamamlandığını doğrulamadı.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov’un açıklaması, S-400’lerin bir Körfez ülkesine gönderilebileceğine ilişkin haberlerin ardından geldi. Dosya, Türkiye’nin ABD yaptırımlarından çıkması ve yeniden F-35 savaş uçağı programına katılabilmesi açısından önem taşıyor.
Peskov: Son derece hassas bir mesele
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, gazetecilerin Türkiye’nin S-400 sistemlerini başka bir ülkeye devretmek için Rusya’dan izin isteyip istemediğine ilişkin sorusunu yanıtladı.
Peskov, konunun hassasiyetine dikkat çekerek Ankara ile görüşmelerin sürdüğünü söyledi:
“Bu son derece hassas bir mesele. Türk tarafıyla temas halindeyiz.”
Peskov, Rusya ile Türkiye arasındaki temasların devam edeceğini belirtirken görüşmelerin kapsamı, olası alıcı ülke veya sistemlerin devredilme koşulları konusunda ayrıntı vermedi.
Kremlin’in açıklaması, Ankara ile Moskova arasında S-400’lerin geleceğinin görüşüldüğünü doğruluyor. Bununla birlikte açıklamada Türkiye’nin sistemleri sattığı, bir anlaşmanın imzalandığı veya Rusya’nın üçüncü ülkeye devre onay verdiği yönünde bir ifade bulunmuyor.
Körfez ülkesine satış iddiası gündeme geldi
Reuters’ın aktardığına göre Hürriyet gazetesi, Türkiye’nin ABD ile yürütülen F-35 görüşmelerinin önünü açmak amacıyla S-400 sistemlerini Körfez ülkelerinden birine yeniden satabileceğini yazdı.
Haberde, satış kararının kısa süre içinde açıklanabileceği öne sürüldü. Ancak alıcı ülke, satış bedeli, teslimat takvimi ve anlaşmanın hukuki koşulları konusunda resmî bilgi paylaşılmadı.
Bazı medya kuruluşları satışın tamamlandığı yönünde başlıklar kullansa da Kremlin’in açıklaması bu sonucu desteklemiyor. Peskov yalnızca Türk tarafıyla konu hakkında temas kurulduğunu ve görüşmelerin süreceğini belirtti.
Türkiye, Rusya veya adı geçen Körfez ülkelerinin yetkili makamlarından tamamlanmış bir satış anlaşmasına ilişkin açıklama gelmedi. Bu nedenle mevcut bilgiler, görüşmelerin sürdüğünü gösterirken S-400’lerin satıldığı sonucuna varmak için yeterli değil.
S-400 dosyası F-35 süreciyle bağlantılı
Türkiye’nin S-400 sistemlerini envanterinden çıkarması ihtimali, Ankara’nın yeniden F-35 programına katılması bakımından kritik önem taşıyor.
ABD yönetimi, Rus yapımı S-400 sistemlerinin F-35 uçaklarının teknik özellikleri ve NATO’nun güvenlik altyapısı açısından risk oluşturduğunu savunuyor. ABD Kongresi tarafından kabul edilen düzenlemeler de Türkiye S-400 sistemlerine sahip olduğu sürece F-35 uçaklarının teslim edilmesinin önünde hukuki engel oluşturuyor.
ABD Başkanı Donald Trump, Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında Türkiye’ye S-400 alımı nedeniyle uygulanan yaptırımları kaldıracağını açıkladı. Trump, F-35 satışı konusunda ise henüz kesin karar vermediğini ve konunun değerlendirildiğini söyledi.
Bu nedenle S-400’lerin üçüncü bir ülkeye gönderilmesi, Türkiye’nin hem CAATSA yaptırımlarından çıkması hem de F-35 programına dönüşü için üzerinde çalışılan seçeneklerden biri olarak değerlendiriliyor. Ancak sistemlerin yalnızca Türkiye dışında konuşlandırılmasının mı, yoksa mülkiyetinin tamamen devredilmesinin mi ABD yasalarındaki şartları karşılayacağı henüz netleşmedi.
Fidan yaptırımlarda sonuç beklediklerini söyledi
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, TRT Haber’e yaptığı açıklamada Türkiye ile ABD arasında yaptırımların kaldırılması konusunda siyasi irade bulunduğunu ve ilgili kurumların çalışmalarını sürdürdüğünü söyledi.
Fidan, CAATSA yaptırımları ile F-35 dosyasının ABD mevzuatına bağlı iki ayrı konu olduğunu belirterek yakın zamanda sonuç alınmasını beklediklerini ifade etti.
Türkiye açısından olası bir S-400 çözümünün yalnızca hava savunma sistemlerinin geleceğini değil, ABD ile savunma sanayii iş birliğini de etkilemesi bekleniyor. Yaptırımlar, Türkiye Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığına yönelik bazı ihracat lisansı ve finansman kısıtlamalarını kapsıyor.
ABD Dışişleri Bakanlığının 14 Aralık 2020 tarihli açıklamasına göre yaptırımlar, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 sistemi satın alması nedeniyle CAATSA’nın 231’inci maddesi kapsamında uygulanmıştı.
S-400 anlaşması 2017’de imzalandı
Türkiye ile Rusya, S-400 hava savunma sistemlerinin satın alınmasına ilişkin anlaşmayı Aralık 2017’de imzaladı. Anlaşmanın yaklaşık 2,5 milyar dolar değerinde olduğu ve ilk aşamada iki bataryanın teslim edilmesini öngördüğü açıklanmıştı.
Sistemlerin ilk parçaları Temmuz 2019’da Ankara yakınlarındaki Mürted Hava Meydanı’na getirildi. ABD, aynı yıl Türkiye’nin F-35 programındaki katılımını askıya aldı ve daha sonra Ankara’yı programdan çıkardı.
Washington yönetimi Aralık 2020’de Savunma Sanayii Başkanlığı ile bazı kurum yetkililerine CAATSA kapsamında yaptırım uyguladı. ABD’nin temel itirazı, S-400 radarlarının F-35’lerin özellikleri hakkında hassas veriler elde edebileceği ve Rus sisteminin NATO’nun savunma altyapısıyla uyumlu olmadığı yönündeydi.
Ankara ise S-400’lerin Türkiye’nin bağımsız hava savunma ihtiyacı kapsamında satın alındığını savundu ve sistemlerin NATO altyapısına entegre edilmeyeceğini belirtti.
Satışın koşulları belirsizliğini koruyor
Kremlin’in açıklamasının ardından S-400’lerin geleceğine ilişkin sürecin Türkiye, Rusya ve ABD arasında yürütülecek diplomatik görüşmelere bağlı olduğu görülüyor.
Olası bir anlaşmada sistemlerin hangi ülkeye gönderileceği, Rusya’nın devre hangi şartlarla onay vereceği, Türkiye’nin S-400 mülkiyetinden tamamen çıkıp çıkmayacağı ve ABD Kongresinin çözümü yeterli görüp görmeyeceği belirleyici olacak.
Trump yönetiminin yaptırımları kaldırma yönünde siyasi irade açıklaması yapması süreci hızlandırabilir. Bununla birlikte CAATSA yaptırımlarının ve F-35 kısıtlamalarının bir bölümü ABD mevzuatına dayandığı için Kongrenin tutumu da önemini koruyor. Reuters’a göre Trump F-35 satışı konusunda henüz nihai karar vermedi.
Mevcut durumda doğrulanabilen gelişme, Moskova ile Ankara arasında S-400’lerin geleceği konusunda temasların yürütülmesi. Sistemlerin satıldığına veya belirli bir ülkeyle nihai anlaşma yapıldığına ilişkin resmî doğrulama ise bulunmuyor.
SehitlerOlmez.com
