12. Yargı Paketi komisyondan geçti: İcra ve faizde yeni dönem
TBMM Adalet Komisyonu’nda kabul edilen 12. Yargı Paketi, icra, noterlik, dijital delil, HAGB, faiz ve yargılama usullerinde değişiklikler getiriyor.
Editor2
Ahmet Taş | Şehitler Ölmez
ANKARA, TÜRKİYE — TBMM Adalet Komisyonu’nda kabul edilen 12. Yargı Paketi, icra-iflas süreçlerinden dijital delillere, HAGB uygulamasından faiz hesaplamalarına kadar birçok alanda yeni düzenlemeler getiriyor.
Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre düzenleme, yargı süreçlerinin hızlandırılması, uygulama birliğinin sağlanması, elektronik sistemlerin güçlendirilmesi ve bazı işlemlerde usul karmaşasının azaltılmasını hedefliyor. Paket, Genel Kurul sürecinin ardından yasalaşması halinde vatandaşları, avukatları, idareleri, noterleri ve yargı teşkilatını doğrudan ilgilendiren çok sayıda değişikliği yürürlüğe sokacak.
İcra ve iflas süreçlerinde idareye başvuru şartı
Paketin en dikkat çeken başlıklarından biri icra ve iflas süreçlerine ilişkin düzenleme oldu. Buna göre mahkeme kararlarıyla hükmedilen para, vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin idare tarafından gecikmeden ödenmesi öngörülüyor.
Ancak alacaklının doğrudan icra takibi başlatabilmesi yerine önce ilgili idareye yazılı başvuru yapması gerekecek. Başvurudan itibaren en geç 1 ay içinde ödeme yapılmazsa ilamlı icra yoluna gidilebilecek.
Bu düzenlemeyle kamu idareleri aleyhine başlatılan icra takiplerinde önce ödeme başvurusu yapılması, idareye ödeme için makul süre tanınması ve icra süreçlerinin daha kontrollü işlemesi amaçlanıyor.
Miras taşınmazlarında ilk artırma mirasçılar arasında yapılacak
Düzenlemede miras yoluyla edinilen taşınmazlara ilişkin yeni bir açık artırma usulü de yer aldı. Üçüncü kişiye ait hakkın bulunmadığı miras taşınmazlarında satış yapılırken ilk artırma yalnızca mirasçılar arasında gerçekleştirilecek.
Bu özel artırma usulü bir kez uygulanacak. Böylece mirasçılar, taşınmazın üçüncü kişilere satılmasından önce kendi aralarında satın alma imkânına sahip olacak.
Elektronik satış portalına ilişkin düzenlemeler de paket kapsamında yeniden ele alındı. Alacaklı, belirli şartların varlığı halinde teminat yatırmaktan muaf tutulabilecek. Hazine de açık artırmalarda teminat göstermeyecek.
İhalede teklif sınırları muhammen bedel üzerinden yeniden tanımlanırken, ihale bedelinin ödenmemesi halinde yatırılan teminatın iade edilmeyerek satış masrafları ve alacaklara aktarılması sağlanacak. İhaleyi kazanıp ödeme yapmayanlara ayrıca idari para cezası uygulanabilecek.
Noterlik işlemlerinde dijital dönem güçleniyor
-
Yargı Paketi, noterlik işlemlerinde dijitalleşmeyi artıran hükümler de içeriyor. Noter evraklarına mahkemelerin ve savcılıkların erişimi genişletilecek.
Evrakların elektronik ortamda güvenli imzayla iletilmesi mümkün hale gelecek. Böylece fiziksel belge gönderimi yerine dijital aktarımın esas alınması hedefleniyor.
Bu işlemler için ayrıca harç veya ücret alınmaması da düzenlemede yer aldı. Bu başlık, özellikle adli makamlar ile noterlikler arasındaki belge trafiğinin hızlandırılması açısından önemli görülüyor.
İdari yargıda tek hâkim sınırı genişletiliyor
Paketle idari yargı alanında da yapısal değişiklikler öngörülüyor. Danıştay daire sayısının azaltılmasına ilişkin süre 4 yıl uzatılacak. Bu süreçte üye seçim sisteminde geçici düzenleme yapılacak.
İdare mahkemelerinde tek hâkimle görülecek dava kapsamı da genişletiliyor. Buna göre 486 bin TL’ye kadar olan birçok idari ve vergi davası tek hâkim tarafından karara bağlanabilecek.
İstinaf ve temyiz süreçlerinde de yeni kurallar getiriliyor. Bölge idare mahkemeleri bazı durumlarda gerekçeyi değiştirerek istinaf başvurusunu reddedebilecek. Bazı eksikliklerin bulunması halinde dosya yeniden yerel mahkemeye gönderilecek. Belirli parasal sınırların altında kalan davalarda ise temyiz yolu kapatılabilecek.
Dijital deliller için yeni el koyma ve imha usulleri
Paketin dijital delillere ilişkin hükümleri de dikkat çekiyor. Kuvvetli şüphe halinde bilgisayar, telefon ve benzeri dijital cihazlara el konulabilecek.
Savcı kararıyla yapılan işlemler 24 saat içinde hâkim onayına sunulacak. Hâkim tarafından onaylanmayan dijital veriler derhal imha edilecek. Kopyalanan verilerin şüpheliye de teslim edilmesi öngörülüyor.
Bu düzenlemeyle hem dijital delillerin korunması hem de kişisel verilerin ve savunma hakkının güvence altına alınması amaçlanıyor.
DNA ve genetik verilere ilişkin saklama kuralları da pakette yer aldı. Genetik veriler kimliksiz şekilde özel sistemde saklanacak. Beraat halinde kayıtlar derhal silinecek. Diğer durumlarda ise bu verilerin en geç 20 yıl içinde imha edilmesi öngörülüyor.
Tazminat ve faiz hesaplamalarında yeni dönem
Düzenlemede destekten yoksun kalma ve iş gücü kaybı tazminatlarına ilişkin faiz başlangıcı da yeniden belirleniyor.
Kazancın bilindiği dönemlerde faiz olay tarihinden itibaren işletilecek. Kazancın bilinmediği dönemlerde ise faiz karar tarihinden itibaren başlayacak.
Bu değişiklik, özellikle trafik kazaları, iş kazaları, ölüm ve bedensel zarar tazminatlarında hesaplama usulünü doğrudan etkileyecek. Uygulamada farklı mahkeme kararlarının önüne geçilmesi ve faiz başlangıcında daha net bir sistem kurulması hedefleniyor.
Hukuk Muhakemeleri alanında da önemli bir değişiklik yapılıyor. Belirsiz alacak davası uygulamasının kaldırılması öngörülüyor. Alacak artırımı bundan sonra belirli usullerle yapılabilecek.
Duruşmalar arasındaki sürenin en fazla 3 ay olması da pakette yer aldı. Zorunlu hallerde hâkim, gerekçesini belirterek bu süreyi uzatabilecek.
HAGB, kaçak sanık ve IBAN düzenlemesi
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması uygulamasında da değişikliğe gidiliyor. HAGB bazı suçlarda uygulanamayacak. Denetim süresi 5 yıl olacak. Şartları yerine getiren sanıklar hakkında dava düşecek, yükümlülüklere uyulmaması halinde ise hüküm açıklanacak.
Kaçak sanıklara ilişkin yargılama usulü de pakette yer aldı. Buna göre kaçak sanıklar hakkında mahkûmiyet kararı verilemeyecek. Sanık daha sonra gelirse yeniden yargılama talep edebilecek.
IBAN ve hesap paylaşımı yoluyla dolandırıcılıkla mücadele kapsamında da yeni düzenleme getiriliyor. Banka hesabını dolandırıcılık amacıyla başkasına kullandıranlara yönelik hükümler yenilenirken, etkin pişmanlık hükümleri genişletilecek.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’na da yeni itiraz yetkisi veriliyor. Başsavcı, Yargıtay kararlarına karşı 3 ay içinde Ceza Genel Kurulu’na itiraz edebilecek. Bu yetki resen veya talep üzerine kullanılabilecek.
Geçiş hükümleri eski dosyaları koruyacak
Paketin geçiş hükümlerine göre yeni düzenlemeler yürürlük tarihine göre geçmiş işlemlere uygulanmayacak. Devam eden dosyalar eski mevzuat kapsamında değerlendirilecek.
Bu hüküm, yargı süreçlerinde geriye yürüme tartışmalarının önüne geçilmesi açısından önem taşıyor. Düzenlemenin Genel Kurul’da kabul edilmesi halinde, yürürlük tarihinden sonraki işlemler yeni kurallara göre yürütülecek.
-
Yargı Paketi’nin Meclis Genel Kurulu sürecinde bazı maddelerinde değişiklik yapılması da mümkün. Paket yasalaştığında icra, noterlik, idari yargı, ceza muhakemesi, tazminat hukuku ve dijital delil uygulamalarında yeni bir dönem başlayacak.
