BBC araştırması: Starmer saldırılarında Rusya bağlantısı iddiası
BBC araştırması, Keir Starmer bağlantılı kundaklama saldırılarının Rusya izleri taşıyan geniş bir sabotaj kampanyasının parçası olduğunu öne sürdü.
Editor2
Ahmet Taş | Şehitler Ölmez
ANKARA, TÜRKİYE — BBC’nin araştırmasına göre İngiltere Başbakanı Sir Keir Starmer ile bağlantılı mülklere yönelik kundaklama saldırıları, Rusya bağlantılı olduğu öne sürülen daha geniş bir sabotaj ve provokasyon kampanyasının parçasıydı.
BBC News ve BBC Panorama imzalı araştırmada, Starmer ile bağlantılı mülkleri hedef alan saldırılarda kullanılan kişilerin para karşılığı yönlendirildiği, sosyal medya ve Telegram kanalları üzerinden sahte aşırı sağcı ve sahte İslami gruplar kurulduğu, amaçlanan etkinin ise İngiltere’de toplumsal bölünme ve korku oluşturmak olduğu ileri sürüldü. Rusya’nın Londra Büyükelçiliği ise Rusya’yı yasa dışı faaliyetlerle ilişkilendirmeye yönelik her türlü girişimi reddetti.
Starmer bağlantılı mülklere yönelik saldırılar
İngiltere’de görülen davada Ukrayna vatandaşı Roman Lavrynovych ile Ukrayna doğumlu Romanya vatandaşı Stanislav Carpiuc, Başbakan Keir Starmer ile bağlantılı mülkleri ve bir aracı hedef almak için komplo kurmaktan suçlu bulundu. Petro Pochynok ise kundaklama amacıyla komplo kurma suçlamasından beraat etti.
Saldırılardan ilki, kuzey Londra’da daha önce Starmer’a ait olan Toyota marka bir aracın ateşe verilmesiyle başladı. Daha sonra Starmer’ın daha önce yaşadığı apartman dairesinin girişine ve Başbakanlık konutuna taşındıktan sonra kız kardeşinin eşine kiralanan evinin girişine yönelik iki kundaklama saldırısı daha düzenlendi.
Ancak BBC’nin dikkat çektiği nokta, davada saldırıları organize eden asıl kişinin kimliğinin ve motivasyonunun tam olarak ortaya çıkarılamamış olmasıydı. Mahkemede bu kişi, Lavrynovych’in telefonunda kayıtlı olduğu şekliyle “EL Money” olarak anıldı. Telegram’da ise yalnızca “EL” baş harflerini kullanıyordu.
“EL” adlı anonim yöneticinin rolü
BBC’nin ulaştığı mesajlara göre EL, Lavrynovych’i Telegram üzerinden işe aldı. İlk temas, Londra’da iş arayan Ukraynalıların bulunduğu bir grupta kuruldu. Başlangıçta masum görünen işler teklif edildi. Daha sonra bu görevler afiş asma, duvar yazısı yazma ve kundaklama eylemlerine kadar ilerledi.
Araştırmaya göre Lavrynovych, yaptıklarının yanlış olduğunu biliyordu ancak para kazanma umuduyla devam etti. EL’in ona gönderdiği mesajlardan birinde, “Britanya’da çok üst düzey bir kişinin evine saldırdın” diyerek şehirden ayrılması gerektiğini söylediği aktarıldı. Lavrynovych kısa süre sonra tutuklandı.
Mahkemede sınırlı sayıda mesaj gösterildi. Ancak BBC açık kaynak araçlarıyla EL’in daha geniş çevrimiçi faaliyetlerine ulaştığını belirtti. Buna göre EL, Rusya’yı ve Vladimir Putin’i öven, Ukraynalılara saldıran, Rusya’nın anlatılarını yayan ve bazı eylemler karşılığında para ile Rus vatandaşlığı teklif eden bir hesap olarak öne çıktı.
Evgeny Lyukshin iddiası
BBC araştırması, EL hesabının arkasında Evgeny Lyukshin adlı 23 yaşında genç bir Rus diplomatın olabileceğine işaret eden bulgular tespit ettiğini duyurdu. Lyukshin’in Rusya Dışişleri Bakanlığı çevresine yakın olduğu, üst düzey bir Rus yetkilinin oğlu olduğu ve bilgi savaşı alanında eğitim aldığı belirtildi.
Lyukshin’in geçmişte Danimarka’daki Rus Büyükelçiliği’nde müsteşar olarak görev yapan kıdemli bir Rus diplomatın oğlu olduğu aktarıldı. Bu ayrıntı, EL’in Telegram’da “Babam bunların bir kısmını bana sızdırıyor. Avrupa’ya boşuna gitmedi” şeklindeki paylaşımıyla ilişkilendirildi.
BBC’ye göre Lyukshin, Moskova Devlet Uluslararası İlişkiler Enstitüsü’nde eğitim aldı. Rusya bağlantılı Rybar adlı yapının burada yürüttüğü medya okuluyla ilişkili olduğu, Rybar’ın yöneticisi Mikhail Zvinchuk ile aynı fotoğrafta yer aldığı ve bilgi savaşı programlarında yer aldığı belirtildi. Lyukshin BBC’nin sorularına yanıt vermedi.
Sahte aşırı sağcı grup: Direct Action UK
Araştırmanın en çarpıcı bölümlerinden biri, “Direct Action UK” adlı sahte aşırı sağcı grup oldu. Mahkemede Lavrynovych’in astığı afişlerin hangi yapıyı tanıttığı ayrıntılı şekilde ele alınmadı. BBC ise bu afişlerin Direct Action UK adlı sözde aşırı sağcı gruba yönlendirdiğini belirtti.
BBC’ye göre Direct Action UK, İngiltere’de doğal olarak ortaya çıkmış yerel bir hareket gibi gösterilmeye çalışıldı. Ancak grubun mesajlarında Moskova saat dilimi kullanılması, Kiril karakterlerinin görülmesi ve para birimi yazımında Rusça kullanım alışkanlıklarının izlenmesi, Rusya bağlantısı şüphesini güçlendirdi.
Grup, sosyal medya hesaplarında Starmer’ı hedef alan içerikler paylaştı, Müslüman karşıtı nefreti teşvik etti ve şiddet, kundaklama, camilere ve polise yönelik saldırılar için para teklif etti. Direct Action UK, aşırı sağcı aktivist Tommy Robinson’u da öne çıkaran paylaşımlar yaptı.
İslamofobiyi artırma ve camileri hedef gösterme iddiası
BBC araştırmasına göre Direct Action UK yalnızca propaganda yapan sahte bir internet oluşumu olarak kalmadı; gerçek hayatta da etkiler doğurdu. Geçen yıl Londra’da İslamofobik yazılamalar için para teklif edilmesinin ardından altı cami ve bir İslam okulunun tahrip edildiği belirtildi.
Croydon’dan Leyton’a kadar birçok caminin duvarlarına “remigration” ve “Stop Islam” gibi sloganlar yazıldı. Direct Action UK bu görüntüleri sosyal medya videolarına dönüştürerek daha geniş kitlelere yaymaya çalıştı.
Irkçılık karşıtı Hope Not Hate örgütü, Direct Action UK hakkında terörle mücadele polisine daha önce bilgi verdiğini açıkladı. Örgüt, grubun arkasında Rusya bağlantılı aktörler olduğu sonucuna vardığını ve camilere ya da Müslüman hedeflere yönelik saldırı düzenletilmeye çalışılabileceği uyarısında bulunduğunu belirtti. Müslüman karşıtı nefret suçlarını izleyen Tell Mama kuruluşu da benzer kanıtları polise ilettiğini bildirdi.
Sahte İslami vakıf ve çift yönlü provokasyon
BBC araştırması, EL’in yalnızca sahte aşırı sağcı gruplarla değil, aynı zamanda sahte İslami yapılarla da bağlantılı olduğunu öne sürdü. Takbir Foundation adlı sahte bir organizasyonun, Müslümanları İngiltere’de “kutsal yazılamalar” yapmaya teşvik etmeye çalıştığı belirtildi.
Araştırmaya göre bu yapının amacı Müslümanları desteklemek değil, aşırı sağı kışkırtacak görüntüler üretmekti. Daha sonra kendilerini dindar Müslüman gibi gösteren Telegram hesaplarının doğrudan İslam karşıtı Direct Action propagandasına geçmesi, bu iki yönlü provokasyon iddiasını güçlendirdi.
Bristol’de iki grafiti sanatçısına, kullanılmayan bir Debenhams binasına İslami şahadet ifadesini Arapça yazmaları için para teklif edildiği; ancak sanatçıların bunun yasa dışı olduğunu düşünerek teklifi reddettiği aktarıldı.
Bu yöntem, bir yandan İslamofobik duyguları körüklemeyi, diğer yandan Müslüman topluluklar içinde korku ve tepki oluşturmayı hedefleyen karmaşık bir provokasyon modeli olarak değerlendirildi.
Yalan haberler ve Starmer’a yönelik dezenformasyon
Starmer ile bağlantılı mülklere yönelik saldırılar, internet propagandasında da kullanıldı. BBC’nin aktardığına göre Rusya merkezli hesaplar, saldırılarla ilgili yanlış iddialar yaydı. Bu iddialardan biri, üç Ukraynalı şüphelinin erkek seks işçisi olduğu ve yangınların kişisel bir skandalın sonucu olduğu yönündeydi.
BBC, bu iddiaların tamamen yanlış olduğunu belirtti. Şüphelilerin Starmer’ı kişisel olarak tanımadığı ve seks işçisi olmadığı ifade edildi. Buna rağmen bu yalan anlatı, Tommy Robinson tarafından da paylaşıldı. Robinson, Starmer ile şüphelileri birlikte gösteren sahte bir görsel yayımladı.
Putin’in özel temsilcisi Kirill Dmitriev’in de Robinson’ın olayla ilgili bir paylaşımını yeniden paylaştığı aktarıldı. Bu durum, sahte iddiaların farklı kanallar üzerinden büyütülerek siyasi etki üretmeye çalışıldığını gösterdi.
Rusya’nın hibrit savaş yöntemleri
BBC araştırması, Starmer bağlantılı saldırıların Avrupa’da son yıllarda görülen Rusya destekli sabotaj ve provokasyon dalgasının özelliklerini taşıdığını belirtti. Bu dalga, demiryolu hatlarındaki patlamalardan uçaklara yerleştirilen yangın bombalarına kadar farklı örneklerle ilişkilendiriliyor.
Bu modelde Rusya’nın doğrudan kendi görevlilerini sahaya sürmek yerine, sosyal medya üzerinden ulaşılan gençleri, göçmenleri veya para arayan kişileri “vekil aktörler” olarak kullandığı belirtiliyor. İlk görevler çoğu zaman masum gibi görünüyor. Daha sonra daha ciddi suçlar isteniyor. Geri çekilmek isteyen kişilerin ise şantajla karşı karşıya kalabildiği ifade ediliyor.
Ukrayna Ulusal Polisi’nden kıdemli araştırmacı Vitaliy Sova, Avrupa Birliği ile ortak yürütülen bir operasyonda 11 ülkede sabotaj planlayan bir Rus ağının ortaya çıkarıldığını ve katılımcıların üçte birinin Ukraynalı olduğunu açıkladı. Sova’ya göre bu yöntem, hem eylemi kolaylaştırıyor hem de Avrupa kamuoyunda Ukraynalıların itibarına zarar vermeyi hedefliyor.
İngiltere makamları ne diyor?
Londra Terörle Mücadele Polisi Başkanı Helen Flanagan, saldırıların amacının “başbakanı korkutmak, endişe yaratmak ve İngiltere’ye saldırmak” olduğunu söyledi. Ancak Flanagan, EL’in kimliğinin ya da kimin adına hareket ettiğinin kanıtlanamadığını belirterek, devlet destekli bir tehdide işaret eden kesin kanıt bulunmadığını ifade etti.
Buna karşılık BBC’ye konuşan kaynaklar, hem İngiltere hem de Ukrayna makamlarının kendi iç değerlendirmelerinde kundaklama saldırılarının arkasında Rusya olduğu sonucuna vardığını söyledi.
Eski İngiltere Savunma Bakanı Ben Wallace ise BBC’nin bulgularını değerlendirdiğinde, bunun Rusya’nın İngiliz devletine karşı bilinçli ve açık bir tırmanış stratejisi yürüttüğünü gösterdiğini savundu. Wallace’a göre başbakanla bağlantılı mülklere saldırı kararı, düşük seviyeli bir kişinin alabileceği türden bir karar değildi.
Kanalların silinmesi dikkat çekti
BBC, Lyukshin ile iletişime geçtikten ve onun Radio Southport Telegram kanalının üyesi olduğunu bildirdikten kısa süre sonra dikkat çekici gelişmeler yaşandığını aktardı. Radio Southport kanalı aniden ortadan kayboldu. Rybar tarafından oluşturulan ve İngiltere’de nefret duygularını körüklemeyi amaçlayan dört başka kanal da silindi.
Ayrıca Lyukshin’in Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı ile birlikte göründüğü fotoğrafın bir Rus haber sitesinden kaldırıldığı belirtildi.
Bu gelişmeler, BBC araştırmasının ortaya koyduğu ağın ne kadar hassas ve siyasi açıdan önemli olduğunu gösteriyor. Resmi makamlar nihai bağlantıları yargı düzeyinde kanıtlamış değil. Ancak araştırmada ortaya konan mesajlar, sahte gruplar, propaganda kanalları, para teklifleri, Telegram ağları ve Rusya bağlantılı kişiler, İngiltere’deki saldırıların sıradan bir suç dosyasının çok ötesinde tartışılmasına yol açtı.
BBC’nin araştırması, modern hibrit savaşın yalnızca cephede ya da klasik casusluk faaliyetlerinde değil, sosyal medya gruplarında, sahte kimliklerde, ücretli vandalizmde ve toplumun fay hatlarını hedef alan provokasyonlarda da yürütüldüğünü gösteren çarpıcı bir dosya olarak gündeme geldi.
