AYM'den Emsal Karar: Süresiz Nafaka Düzenlemesi İptal Edildi
Anayasa Mahkemesi (AYM), Türk Medeni Kanunu'nda yer alan ve boşanmalarda yoksulluk nafakasının süresiz olmasını öngören düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal etti.
Editor2
Ahmet Taş | Şehitler Ölmez
ANKARA, TÜRKİYE — Anayasa Mahkemesi (AYM), boşanan eşlere bağlanan yoksulluk nafakasının "süresiz" uygulanmasına olanak tanıyan Türk Medeni Kanunu'ndaki yasal düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal ederek iptalin dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine hükmetti.
Antalya 12. Aile Mahkemesi'nin başvurusu üzerine gündeme gelen bu karar, kamuoyunda yıllardır süren nafaka tartışmalarına yeni bir boyut kazandırırken, yoksulluk nafakası uygulamasının hukuki sınırlarını ve süresini önümüzdeki dönemde yeniden çizecek.
İptal kararı dokuz ay sonra yürürlükte
BBC Türkçe'de yer alan habere göre, AYM'nin aldığı iptal kararına ilişkin detaylı gerekçe önümüzdeki günlerde kamuoyuyla paylaşılacak. Mahkeme, oluşabilecek hukuki boşlukların Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yeni bir yasal düzenlemeyle giderilebilmesi amacıyla iptal hükmünün karardan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Söz konusu emsal karar, Antalya 12. Aile Mahkemesi'nin 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde yer alan "süresiz olarak" ibaresinin anayasaya aykırılığı iddiasıyla yaptığı başvuru sonucunda alındı.
Süresiz nafaka uygulaması ne anlama geliyordu?
Türk Medeni Kanunu'nun "yoksulluk nafakası" yan başlıklı ilgili maddesi, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafın, kusurunun daha ağır olmaması şartıyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz nafaka talep edebilmesini düzenliyordu. Bu hüküm, nafaka ödemeleri için kanunda belirlenmiş sabit ve kesin bir zaman sınırı bulunmadığı anlamına geliyordu. Uygulamada bağlanan nafaka; ancak alacaklı tarafın yeniden evlenmesi, fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluk durumunun ortadan kalkması veya taraflardan birinin vefatı gibi istisnai durumlarda mahkeme kararıyla son buluyordu.
Mahkemeler nafaka miktarını nasıl belirliyor?
Mevcut yasal çerçevede nafaka miktarının hesaplanması için sabit bir oran ya da belirli bir tarife bulunmuyor. Yargılama sürecinde aile mahkemeleri; tarafların gelir düzeyleri, yaşam standartları, müşterek çocuk sayısı, çalışma kapasiteleri, mal varlıkları ve sosyal yaşam şartları gibi dinamikleri dikkate alarak adil bir tutar belirliyor. Her boşanma davasının kendine has somut koşulları olduğu için, yargı pratiğinde birbirinden çok farklı seviyelerde nafaka bedelleri ortaya çıkabiliyor.
Nafaka tahsilatındaki sorunlar ve uzman görüşleri
Hukukçular, mahkemelerce belirlenen nafaka miktarlarının büyük çoğunluğunun açlık sınırının altında kalan cüzi tutarlar olduğunu vurguluyor. Öte yandan nafakanın tahsilat sürecinde de ciddi aksaklıklar yaşanıyor. Önceki yıllarda yargı reformu görüşmeleri kapsamında yetkililerce yapılan açıklamalara göre, hükmedilen nafakaların yaklaşık yüzde 66'sının düzenli olarak ödenmediği tespit edilmişti. Nafaka yükümlülüğünün ihlali durumunda icra takibi, maaş ve banka hesabı haczi ile belirli durumlarda tazyik hapsi gibi yaptırımlar devreye girse de, uygulamanın her iki taraf açısından yarattığı mağduriyetler hukuki düzlemde tartışılmaya devam ediyor.
