12. Yargı Paketi yasalaştı: Temyiz ve HAGB’de yeni kurallar
TBMM’de kabul edilen 12. Yargı Paketi; temyiz, icra satışları, HAGB, genetik veriler, dolandırıcılık ve idari yargıda yeni kurallar getiriyor.
Editor2
Ahmet Taş | Şehitler Ölmez
ANKARA / TÜRKİYE — TBMM Genel Kurulu, kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen düzenlemeyi kabul ederek temyiz, icra satışları, HAGB ve idari yargıda kapsamlı değişiklikler yaptı.
“Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile hukuk, ceza ve idari yargılama usulleri yeniden düzenlendi. Paket ayrıca noterlik işlemleri, genetik verilerin saklanması, faiz hesaplamaları, dolandırıcılık suçlarına iştirak ve miras kalan taşınmazların satışına ilişkin hükümler içeriyor. Düzenleme, 16 Temmuz 2026 gecesi TBMM Genel Kurulunda kabul edildi.
Yargıtayın genel bozma yetkisi kaldırılmadı
Paketin en çok tartışılan bölümlerinden biri, hukuk davalarında birleştirme ve ayırma kararlarına karşı başvurulabilecek kanun yollarına ilişkin değişiklik oldu.
Yeni düzenlemeye göre ilk derece hukuk mahkemelerinin davaları ayırma kararlarına karşı istinaf başvurusu, esas hükümden bağımsız olarak yapılamayacak. Bölge adliye mahkemelerinin davaların birleştirilmesi veya ayrılması hakkındaki kararları da ancak esas hükümle birlikte temyize taşınabilecek.
Birleştirme veya ayırma kararındaki usule aykırılık, tek başına bölge adliye mahkemesinin hükmü kaldırması ya da Yargıtayın bozma kararı vermesi için yeterli olmayacak. Bununla birlikte düzenleme, Yargıtayın hukuk kararları üzerindeki genel denetim ve bozma yetkisini ortadan kaldırmıyor. Sınırlama, belirli usul kararlarının tek başına bozma sebebi yapılmasını engelliyor.
Parasal temyiz sınırının altında kalan bazı bölge adliye mahkemesi kararlarında da Yargıtaya başvuru yolu kapatıldı. İstinaf mahkemesinin yeniden verdiği karar ile ilk derece mahkemesi kararı arasındaki farkın kanunda belirlenen parasal sınırı geçmemesi hâlinde temyiz başvurusu yapılamayacak.
İcra ihalelerinde mirasçılara ilk artırma hakkı
İcra ve İflas Kanunu’nda yapılan değişiklik, miras yoluyla edinilen bazı taşınmazların satış usulünü yeniden belirledi.
Taşınmazın bütün maliklerinin mirasçı olması ve mirasçılar dışında üçüncü bir kişinin mülkiyet hakkının bulunmaması hâlinde, ortaklığın satış yoluyla giderilmesine karar verilirse ilk artırma yalnızca malik olan mirasçılar arasında yapılacak.
Bu özel artırma bir kez uygulanacak. İlk artırmada teklifin taşınmazın belirlenen değerinin yüzde 100’ünü geçmesi gerekecek. İkinci artırmaya geçilmesi hâlinde ise genel satış hükümlerindeki yüzde 50 eşiği uygulanacak.
İhale bedelini süresi içinde yatırmayan en yüksek teklif sahibi, yatırdığı teminatı kaybedebilecek. Ayrıca teklif edilen bedelin yüzde 5’i oranında idari para cezası uygulanabilecek. Ortaklığın giderilmesi satışında teminatın satış giderleri çıktıktan sonra kalan bölümü, diğer paydaşlara hisseleri oranında dağıtılacak.
Elektronik satış portalındaki ilanlarda teminat, asgari teklif, satış masrafları ve bedelin zamanında ödenmemesinin sonuçları daha ayrıntılı biçimde gösterilecek.
İdari yargıda tek hâkimli davaların kapsamı genişledi
Düzenlemeyle idare ve vergi mahkemelerinde tek hâkim tarafından karara bağlanacak uyuşmazlıkların kapsamı genişletildi.
Düzenleyici işlemlere karşı açılan davalar dışında, 2026 yılı itibarıyla konusu 486 bin lirayı aşmayan bazı iptal ve tam yargı davaları tek hâkim tarafından görülecek. Aynı parasal sınır, belirli vergi uyuşmazlıklarında da uygulanacak.
Öğrencilere verilen bazı disiplin cezaları, not tespiti, sınıf geçme, yurt, burs ve kredi işlemleriyle ilgili davalar da tek hâkimin görev alanına alınacak. Ancak öğrencinin okuldan uzaklaştırılması veya ilişiğinin kesilmesi sonucunu doğuran işlemler kapsam dışında tutulacak.
Kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, izin, yolluk, lojman ve uyarma cezalarıyla ilgili bazı davaları da heyet yerine tek hâkim karara bağlayacak.
İstinaf mahkemesi, ilk derece kararının sonucunu hukuka uygun ancak gerekçesini eksik veya hatalı bulursa gerekçeyi değiştirerek başvuruyu reddedebilecek. Maddi yanlışlıklar da dosya ilk derece mahkemesine gönderilmeden düzeltilebilecek.
Bilirkişi incelemesi veya duruşma eksikliği bulunan bazı dosyalarda bölge idare mahkemesi, eksikliği kendisi tamamlayarak karar verebilecek. Böylece dosyaların her usul eksikliğinde ilk derece mahkemesine dönmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
HAGB kararlarına istinaf ve temyiz yolu düzenlendi
Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının ardından hükmün açıklanmasının geri bırakılması, yani HAGB sistemi yeniden düzenlendi.
Sanık hakkında verilen cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması hâlinde mahkeme HAGB kararı verebilecek. Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği yönünde mahkemede kanaat oluşması ve mağdurun veya kamunun zararının giderilmesi gerekecek.
HAGB kararı verilen kişi beş yıl denetim altında tutulacak. Denetim süresinde kasıtlı yeni bir suç işlenmemesi ve belirlenen yükümlülüklere uyulması durumunda hüküm kaldırılarak davanın düşmesine karar verilecek.
Yeni sistemde HAGB kararlarına karşı yalnızca sınırlı bir itiraz incelemesi değil, istinaf yolu kullanılabilecek. Kararın ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmesi durumunda ise temyize başvurulabilecek.
İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi nedeniyle işlediği, Anayasa’nın 17’nci maddesi kapsamında kötü muamele sayılan suçlarda HAGB uygulanamayacak.
Genetik veriler en fazla 20 yıl saklanabilecek
Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yapılan değişiklikle moleküler genetik inceleme sonuçlarının saklanması ve imhasına ilişkin kurallar yeniden belirlendi.
Genetik inceleme sonuçları kimlik bilgilerinden ayrıştırılarak özel bir sisteme kaydedilecek. Bir örneği de soruşturma veya kovuşturma dosyasında delil olarak tutulacak.
Kovuşturmaya yer olmadığı kararının kesinleşmesi, itirazın reddedilmesi, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi hâlinde kayıtlar derhâl imha edilecek.
Diğer durumlarda veriler, mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 20 yıl saklanabilecek. Kişi, verinin saklanmasını gerektiren amacın ortadan kalktığını veya haklı bir neden bulunduğunu ileri sürerek mahkemeden kaydın silinmesini isteyebilecek.
Verilerin sisteme kaydedilmesi, saklanması ve imha edilmesine ilişkin ayrıntılar Adalet Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından birlikte hazırlanacak yönetmelikle düzenlenecek.
Banka hesabını kullandıranlara ceza indirimi
Türk Ceza Kanunu’nun nitelikli dolandırıcılığı düzenleyen 158’inci maddesine yeni bir hüküm eklendi.
Banka hesabı, kredi kartı, ödeme hesabı veya kripto varlık hesabına erişim sağlayan bilgileri maddi menfaat karşılığında başkasına veren kişinin suça iştiraki yalnızca bu eylemle sınırlıysa verilecek ceza yarı oranında indirilecek.
Düzenleme, dolandırıcılık sistemini kuran ve yöneten kişilerle yalnızca hesabını veya ödeme aracını kullandıran kişilerin kusur derecelerini birbirinden ayırmayı amaçlıyor. Ancak banka hesabını kullandırmak suç olmaktan çıkarılmıyor; yalnızca belirli şartlarda cezanın yarıya indirilmesi öngörülüyor.
Kanun yürürlüğe girmeden önce dolandırıcılık suçundan hüküm alan bazı kişilere de geçiş hükümleri kapsamında yeniden değerlendirme imkânı tanındı. Dosyası kanun yolu incelemesinde olan uygun sanıkların dosyaları ilk derece mahkemesine gönderilebilecek.
İnfaz aşamasındaki bazı hükümlüler ise mağdurun zararını yapılacak bildirimden itibaren altı ay içinde tamamen giderirse etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilecek.
Duruşmalar arasındaki süre üç ayı geçemeyecek
Hukuk mahkemelerinde iki duruşma arasındaki sürenin kural olarak üç aydan uzun olmaması hükme bağlandı.
Bilirkişi incelemesinin uzaması, başka bir mahkemeden işlem yapılmasının beklenmesi veya davanın niteliğinden doğan zorunlu hâllerde hâkim daha uzun süre belirleyebilecek. Bu durumda gecikmenin gerekçesinin dosyada açıklanması gerekecek.
Belirsiz alacak davasına ilişkin mevcut hüküm yürürlükten kaldırılırken alacağın yalnızca bir bölümünün dava edildiği dosyalarda talebin tahkikat tamamlanıncaya kadar bir kez artırılabilmesi sağlandı. Artırılan bölüm bakımından zamanaşımı da davanın açıldığı tarihte kesilmiş sayılacak.
Paket ayrıca Danıştaydaki daire sayısının 10’a indirilmesi için belirlenen süreyi dört yıl uzattı, noterlik belgelerinin yetkili makamlara elektronik ortamda gönderilmesini kolaylaştırdı ve bazı vesayet satışlarının UYAP’a bağlı elektronik portal üzerinden gerçekleştirilmesini düzenledi.
TBMM’de 22 Haziran’da sunulan teklif, idari ve hukuk yargılamalarının hızlandırılması, mahkemelerin iş yükünün daha etkin yönetilmesi ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarından doğan hukuki boşlukların doldurulması amacıyla hazırlanmıştı.
Kanunun bazı hükümleri genel yürürlük esaslarına göre uygulanacak; elektronik satış sistemine ilişkin belirli maddeler ise yayım tarihinden üç ay sonra yürürlüğe girecek. Geçiş hükümleri nedeniyle devam eden her dava ve icra dosyasına yeni kurallar aynı biçimde uygulanmayacak.
SehitlerOlmez.com
