Sıfır Atık'ın DOA sisteminde 14 günde 25 milyon ambalaj iade edildi
DOA sisteminde 14 günde 25 milyon 216 bin 471 ambalaj iade edildi. Her ambalaj için 1 TL teşvik uygulanırken kullanıcı sayısı 2,1 milyonu geçti.
Editor2
Ahmet Taş | Şehitler Ölmez
ANKARA, TÜRKİYE — Türkiye genelinde 1 Temmuz’da yaygınlaştırılan Depozitosu Olan Ambalajlar sisteminde, Odatv’nin aktardığı verilere göre 14 günde 25 milyon 216 bin 471 içecek ambalajı iade edildi.
Emine Erdoğan’ın öncülüğünde 2017 yılında başlatılan Sıfır Atık Hareketi kapsamında geliştirilen DOA sistemi, plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarının çöpe atılmadan ayrı toplanmasını ve yeniden üretim sürecine kazandırılmasını amaçlıyor.
14 günde 25 milyon ambalaj iade edildi
Odatv’nin 14 Temmuz’da yayımladığı haberde yer alan verilere göre, DOA sisteminin ulusal entegrasyon sürecinin başladığı 1 Temmuz’dan itibaren 25 milyon 216 bin 471 ambalaj iade makinelerine bırakıldı.
Aynı dönemde sisteme kayıtlı kullanıcı sayısının 2 milyon 169 bin 943 kişiye ulaştığı aktarıldı. Bu rakamlar henüz Türkiye Çevre Ajansı veya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının erişilebilen resmî sayfalarında ayrı bir istatistik duyurusu olarak yayımlanmadı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, sistemin ilk günlerine ilişkin yaptığı açıklamada 1 ve 2 Temmuz’da toplam 4 milyon 475 bin 574 ambalaj toplandığını ve kullanıcı sayısının 1 milyon 21 bin 795’e yükseldiğini bildirmişti. Beşinci günün sonunda ise toplanan ambalaj sayısının 7 milyon 600 bine, kullanıcı sayısının da 1,3 milyonun üzerine çıktığı açıklanmıştı.
Her ambalaj için 1 TL teşvik
DOA logosu taşıyan plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarını iade eden vatandaşlara, 1 Temmuz 2026’dan itibaren ambalaj başına 1 TL teşvik bedeli veriliyor. Daha önce 25 kuruş olan teşvik tutarı, sistemin Türkiye genelinde yaygınlaştırılmasıyla birlikte 1 TL’ye yükseltildi.
Odatv tarafından aktarılan 25 milyon 216 bin 471 ambalajlık toplamın tamamına 1 TL teşvik uygulanması durumunda, kullanıcıların dijital cüzdanlarına yüklenen toplam tutar matematiksel olarak 25 milyon 216 bin 471 TL’ye karşılık geliyor. Bu tutar, sistemin ekonomiye sağladığı toplam katkıdan ziyade vatandaşlara tanımlanan teşvik bedelini ifade ediyor.
DOA dijital cüzdanı nasıl kullanılıyor?
Vatandaşlar, DOA mobil uygulamasında oluşturdukları QR kodu iade makinesine okuttuktan sonra üzerinde DOA logosu bulunan boş ambalajları makineye bırakabiliyor.
İade işleminin ardından teşvik bedeli kullanıcının DOA dijital cüzdanına aktarılıyor. Uygulamadaki bakiye anlaşmalı işletmelerde QR kodla ödeme yapmak, başka bir kullanıcıya para göndermek veya ATM’lerden nakit çekmek için kullanılabiliyor. Uygulama ayrıca en yakın depozito iade makinesinin harita üzerinden bulunmasını sağlıyor.
Sistem 81 il ve 973 ilçeye yayılıyor
DOA sisteminin ulusal entegrasyon aşaması 1 Temmuz’da başladı. Bakanlığın açıklamasına göre sistem, 81 ildeki 973 ilçede hizmet verecek şekilde planlandı ve başlangıç aşamasında 2 binin üzerinde iade makinesi vatandaşların kullanımına sunuldu.
Makineye yalnızca DOA logosu ve sisteme kayıtlı barkodu bulunan ambalajlar kabul ediliyor. Plastik ve cam içecek şişeleri ile alüminyum içecek kutuları uygulamanın kapsamındaki temel ambalaj türlerini oluşturuyor.
Odatv’nin haberinde marketler, bakkallar, oteller, restoranlar ve kafelerin topladıkları ambalajları saha operatörlerine teslim etmeleri halinde ambalaj başına 20 kuruş teşvik alabileceği ve kayıt işlemlerinin ekim ayı sonuna kadar tamamlanması gerektiği belirtildi. Ancak bu ayrıntılar için işletmelerin TÜÇA ve Bakanlık tarafından yayımlanacak resmî uygulama takvimini takip etmesi gerekiyor.
Yıllık hedef 25 milyar ambalaj
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, DOA sisteminin tam kapasiteyle uygulanmasıyla her yıl yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının geri toplanmasını hedefliyor.
Bakanlığın hesaplamalarına göre sistemin ham madde, enerji, üretim ve istihdam alanlarında Türkiye ekonomisine yıllık yaklaşık 30 milyar TL katkı sağlaması bekleniyor.
Geri kazanım oranı yüzde 37,53’e yükseldi
Bakanlık verilerine göre Türkiye’nin geri kazanım oranı 2017 yılında yüzde 13 seviyesindeyken 2023’te yüzde 34,92’ye, 2024’te yüzde 36,08’e ve 2025 sonunda yüzde 37,53’e yükseldi. Hedef, bu oranın 2035’te yüzde 60’a ve 2053’te yüzde 70’e çıkarılması.
Türkiye İstatistik Kurumunun 2010 yılı belediye atık verilerine göre o yıl toplanan 25,28 milyon ton atığın yüzde 54,4’ü düzenli depolama sahalarına, yüzde 43,5’i ise belediye çöplüklerine gönderilmişti. İki yöntem birlikte değerlendirildiğinde, toplanan belediye atıklarının yaklaşık yüzde 97,9’u depolama veya çöplük yoluyla bertaraf edilmişti.
DOA sisteminin yaygınlaşmasıyla içecek ambalajlarının diğer atıklara karışmadan toplanması, geri dönüştürülebilir ham maddelerin daha temiz biçimde üretim zincirine kazandırılması ve vatandaşların iade sistemine düzenli katılımının artırılması hedefleniyor.
SehitlerOlmez.com
