AB Komisyonu’nun 2025 Türkiye raporu: Yargı bağımsızlığı kaygısı sürüyor
Avrupa Komisyonu’nun 2025 Türkiye Raporu, yargı bağımsızlığı, hukukun üstünlüğü, ifade özgürlüğü ve yerel demokrasi alanlarında “ciddi endişelerin giderilmediğini” vurgulayarak Ankara’yı AB standartlarıyla uyumu hızlandırmaya çağırdı.
Editor2
ŞEHİTLER ÖLMEZ / BRÜKSEL, BELÇİKA — 05 KASIM 2025
Avrupa Komisyonu, yayımladığı 2025 Türkiye Raporu’nda Ankara’ya “yargı bağımsızlığına ilişkin endişelerimiz sürüyor” mesajı verdi; demokratik standartlar, hukukun üstünlüğü ve temel haklarda “sürekli kötüye gidişe dair ciddi kaygıların giderilmediğini” belirterek Türkiye’yi AB normlarıyla uyumu güçlendirmeye çağırdı.
Komisyon, 2018’den beri fiilen donmuş durumda olan tam üyelik müzakerelerinde tabloyu değiştirecek düzeyde bir reform görülmediğini, özellikle seçilmiş siyasetçiler, belediye başkanları, gazeteciler ve hak savunucularına yönelik yargı baskısının kurumsal güveni aşındırdığını vurguladı. Raporda Anayasa Mahkemesi kararlarının uygulanmaması, AİHM kararlarının bekletilmesi ve yargının yürütme karşısında bağımsız olmamasının “sistemin bütünlüğünü zedelediği” kaydedildi.
Rapordan öne çıkanlar
114 sayfalık raporda, muhalif siyasetçilere açılan davalar, bazı belediye başkanlarının görevden alınarak yerlerine kayyum atanması ve kamu yönetimindeki aşırı siyasallaşma, “yerel ve ulusal demokrasiyi zayıflatan uygulamalar” olarak sıralandı. Seçim süreçlerine ilişkin AGİT/ODIHR ve Venedik Komisyonu tavsiyelerinin büyük bölümünün hâlâ yerine getirilmediği de not edildi.
Yargı ve temel haklar
Komisyon, yargının yürütmenin kontrolü altında kalmasının kararların niteliğini olumsuz etkilediğini, muhalefeti hedef alan seçici uygulamaların kamuoyunun hukuk sistemine güvenini “tarihin en düşük seviyesine” indirdiğini belirtti. AİHM kararlarının, özellikle Osman Kavala dosyası başta olmak üzere, gecikmeden uygulanması ve terörle mücadele mevzuatının AİHS standartlarıyla uyumlaştırılması istendi.
Dış politika ve bölgesel rol
AB, Türkiye’nin Ukrayna, Gazze, Suriye ve Güney Kafkasya dosyalarında “çok katmanlı ve aktif” dış politika izlediğini kabul ederken, ortak dış ve güvenlik politikasıyla uyumun sınırlı kaldığını kaydetti. Türkiye–Yunanistan hattındaki yumuşama olumlu bir başlık olarak yer aldı ancak Kıbrıs konusunda iki devletli çözüm ısrarının AB pozisyonuyla çeliştiği belirtildi.
AB’nin Türkiye’den beklentileri
Raporun tavsiye bölümünde; kuvvetler ayrılığının güçlendirilmesi, yargının bağımsız ve tarafsız çalışmasının güvence altına alınması, ifade ve medya özgürlüğünü daraltan düzenlemelerin gözden geçirilmesi, yolsuzlukla mücadele için kurumsal bir çerçevenin oluşturulması ve vize politikasının AB listeleriyle uyumlu hale getirilmesi istendi. Komisyon, “Türkiye’nin stratejik rolü tartışılmaz; ancak üyelik perspektifinin canlanması siyasi reformlara bağlıdır” mesajını verdi.
