ABD’nin İran’a Saldırısı Petrol Fiyatlarını Ateşledi
ABD'nin İran’daki üç nükleer tesise düzenlediği saldırı sonrası Brent petrol fiyatlarının 85–90 dolara çıkması bekleniyor. Türkiye’de motorin 55 TL’yi aşarken, yeni haftada piyasalarda büyük dalgalanma öngörülüyor.
Editor2
ABD’nin İran’a Saldırısı Petrol Fiyatlarını Ateşledi
YEREL GÜNDEM / TÜRKİYE
Gece Yarısı Operasyonu: ABD B-2’leri İran Tesislerini Vurdu
ABD’nin uzun süredir beklenen müdahalesi bu gece yarısı gerçekleşti. İran saatiyle 02.30’da havalanan B-2 tipi savaş uçakları, İran’ın nükleer kapasitesinin kalbi sayılan Fordo, Natanz ve İsfahan’daki üç önemli tesisi hedef aldı. Bu gelişme, Orta Doğu’daki gerilimi sadece bölgesel bir çatışma olmaktan çıkararak küresel bir enerji krizine zemin hazırladı.
Washington’dan gelen ilk açıklamalar saldırının “önleyici ve sınırlı” olduğu yönünde olsa da, Tahran tarafı bunun “kırmızı çizginin ötesinde” bir adım olduğunu belirterek sert bir karşılık verileceğini ilan etti. İran Devrim Muhafızları Komutanlığı, hedef alınan bölgelerde ciddi hasar meydana geldiğini doğrularken, bazı stratejik altyapının devre dışı kaldığı bildirildi.
Brent Petrol 90 Dolar Yolunda
Gerilimin tırmanmasının hemen ardından gözler Brent petrol piyasasına çevrildi. Cuma gününü 79 dolar seviyesinde kapatan Brent, saldırı sonrası ilk işlemlerle birlikte yukarı yönlü beklentilerin merkezine oturdu.
Ünlü ekonomist Atilla Yeşilada, olay öncesinde yaptığı açıklamada, "ABD uçaklarından İran’a bomba bırakılması halinde Brent petrol fiyatları 85-90 dolara fırlar" ifadelerini kullanmıştı. Bu senaryo, birkaç saat içinde gerçekleşti.
Uzmanlara göre eğer İran Hürmüz Boğazı’ndaki petrol taşımacılığına engel koyarsa, bu fiyat artışları sadece geçici değil, kalıcı hale de gelebilir. Küresel enerji arzının yüzde 20’sinin geçtiği bu boğazdaki herhangi bir aksama, piyasalar için yıkıcı etkiler yaratabilir.
Türkiye’de Akaryakıt Fiyatları Rekor Kırıyor
Brent petrol fiyatlarındaki artış, Türkiye’de doğrudan pompa fiyatlarına yansımaya başladı. 21 Haziran itibarıyla motorine 3,30 TL, benzine ise 1,51 TL zam geldi. Bu zamlarla birlikte motorin litre fiyatı 55 TL seviyesini aştı; benzinde ise 52 TL sınırı zorluyor.
Atilla Yeşilada’nın öngörüsüne göre, Brent’in 90 dolar seviyelerine ulaşması durumunda Türkiye’de motorin fiyatı 60 TL’yi geçebilir. Ekonomistler, bu durumun zincirleme etkiler yaratacağını, özellikle lojistik ve üretim maliyetlerinde yaşanacak artışın enflasyonu doğrudan etkileyeceğini belirtiyor.
Türkiye’de zaten yüksek seyreden yıllık enflasyonun, enerji fiyatlarındaki bu tür şoklar nedeniyle daha da yukarı çıkacağı öngörülüyor. Bu durum, hem tüketici hem de üretici fiyat endekslerini doğrudan baskı altına alabilir.
Enflasyon ve Kur Üzerindeki Baskı Artabilir
Enerji ithalatına yüksek oranda bağımlı olan Türkiye ekonomisi, döviz kuru ve petrol fiyatlarındaki her artıştan iki kat etkileniyor. Akaryakıttaki zamlar, taşımacılık başta olmak üzere hemen her sektöre yayılıyor.
Analistlere göre, Brent’in 90 doları aşması halinde enflasyonda 2–3 puanlık yukarı yönlü sapma yaşanabilir. Aynı zamanda döviz kurunun da psikolojik sınırları zorlaması muhtemel. Bu durumda Merkez Bankası'nın para politikaları üzerindeki baskı daha da artabilir.
Gözler Pazartesi Günü Piyasalarda
Brent petrol fiyatlarının yeni haftaya nasıl bir başlangıç yapacağı merak konusu. Küresel borsalarda enerji hisselerinde yükseliş beklenirken, taşımacılık ve havacılık sektörlerinde baskı oluşabilir.
ABD’nin saldırısının ardından İran’ın ne tür bir karşılık vereceği ve bu karşılığın bölgesel ya da küresel ticaret akışlarını nasıl etkileyeceği, piyasaların ana gündemi olacak. Eğer İran, Hürmüz Boğazı'nda kısıtlama ya da sabotaj girişiminde bulunursa, petrol fiyatlarının üç haneli rakamları test etmesi olasılık dahilinde.
Uzmanlar, bu gelişmelerin sadece enerji değil, tüm emtia fiyatlarını da etkileyeceğini, özellikle gelişmekte olan ülkelerin ciddi ekonomik sarsıntılar yaşayabileceğini vurguluyor.
