Bebeklik Hafızası Silinmez: Travmalar ve Şifalanma Mümkün
Bebeklik dönemindeki deneyimler unutulmuyor. Klinik Psikolog İrem Polat, preverbal hafızanın gücünü, bebeklik travmalarının yetişkinlikteki etkilerini ve iyileşme yollarını anlatıyor.
Editor
Bebeklik Hafızası Silinmez: Travmalar ve Şifalanma Mümkün
ÇOCUK DOKTORU / İSTANBUL
Bebekler her şeyi hatırlar mı?
Toplumda sıkça duyulan “Bebekliğimi hatırlamıyorum, çocuğum da hatırlamaz” düşüncesi, modern psikolojiye göre gerçeği yansıtmıyor. Klinik Psikolog İrem Polat, bebeklerin yaşadıkları deneyimleri sözlü olarak değil, duyusal yollarla kaydettiklerini belirtiyor. Henüz konuşamayan bir bebek bile yaşadığı duygusal olayları bedenine ve hafızasına kazıyor.
Preverbal hafıza: Duyularla kaydedilen geçmiş
Söz öncesi (preverbal) hafıza, çocukların konuşmaya başlamadan önce yaşadıkları olayları bedenlerinde ve duyu sistemlerinde kaydettikleri hafıza türüdür. Bu kayıtlar, bir koku, bir ses ya da bir dokunuşla yıllar sonra bile hatırlanabiliyor. Polat, “Bebektir, anlamaz” ifadesinin tamamen yanlış olduğunu ve bilimsel verilerle çürütüldüğünü ifade ediyor.
Duygusal ihmal ve sevgi dolu bağların kalıcı etkisi
Bir bebeğin yalnızca fiziksel değil, duygusal ihtiyaçları da gelişiminde belirleyicidir. Sevgiyle temas edilen, oyun oynanan, güvenli bağ kurulan bebeklerin bu anıları çekirdek hafızalarına kazınır. Ancak duygusal ihmal ya da düzensiz bakım, ileride çeşitli psikolojik sorunlara neden olabilir.
Polat, “Bizler yetişkinliğimizde bazı şeyleri anlamlandırmakta zorlanıyoruz çünkü bu zorlukların kökeni 0-2 yaş arasında saklı” diyerek erken çocukluk döneminin önemini vurguluyor.
Zorlayıcı deneyimler kaçınılmaz, ancak iyileşme mümkün
Hiçbir ebeveyn çocuğunu tamamen steril bir hayattan geçiremez. Bebekken ameliyat olanlar, travmatik olaylar yaşayanlar, farkında olmadan ebeveyn hatalarıyla büyüyenler olabilir. Ancak Polat, bu deneyimlerin her birinin onarılabilir olduğunu belirtiyor.
İnsanoğlunun doğasında rezilyans yani psikolojik dayanıklılık vardır. Zor olaylardan öğrenme, uyum sağlama ve yeniden güvenli bağ kurma kapasitemiz yüksektir.
Şifalanmanın yolu: İlişki içinde iyileşmek
Bir bebeğin yaşadığı zorluklardan iyileşebilmesi için en güçlü yol, onunla kurulan duygusal ilişkidir. Bolca temas, oyun, sevgi dolu bakışlar, güvenli temas ve tutarlı ebeveynlik şifanın temelidir. Polat, “İlişkilerin içinde iyileşiriz” diyerek ebeveynlerin rolünü vurguluyor.
Zamanında fark edilen hatalı ebeveyn tutumları değiştirilebilir. Bu yüzden ebeveynler, çocuğun ruhsal gelişimiyle ilgili takılma yaşadıklarında mutlaka bir uzmandan destek almalıdır.
Derinlemesine bilgi için kaynak önerileri
Bebeklik hafızası, beden kayıtları ve travmalar üzerine daha fazla bilgi edinmek isteyenlere Peter Levine’in travma konulu eserleri, Alice Miller’in “Beden Asla Yalan Söylemez” ve Bessel van der Kolk’un “Beden Kayıt Tutar” kitapları öneriliyor.
Bu kaynaklar, erken dönem deneyimlerin nasıl izler bıraktığını ve bunların nasıl şifalanabileceğini anlamada önemli rehberlerdir.
