Ukrayna’nın geçici Savunma Bakanı Yevhen Khmara kimdir?
Zelenskiy’nin Savunma Bakanlığına vekâleten getirdiği Yevhen Khmara, SBU ve Alfa’daki geçmişiyle teknolojik savaş stratejisinin merkezine taşındı.
Editor2
Ahmet Taş | Şehitler Ölmez
KİEV, UKRAYNA — Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, uzun menzilli saldırılar ve özel operasyonlardaki deneyimiyle tanınan Tümgeneral Yevhen Khmara’yı Savunma Bakanlığı görevini vekâleten yürütmekle görevlendirdi.
Khmara henüz Ukrayna’nın tam yetkili Savunma Bakanı değil. Kalıcı atama için Zelenskiy’nin adaylığı Yüksek Rada’ya sunması ve parlamentonun onay vermesi gerekiyor. Görevlendirme, Mykhailo Fedorov’un Savunma Bakanlığından ayrılmasının ardından başlayan siyasi tartışmalar ve protestoların ortasında gerçekleşti.
Cumhurbaşkanı Zelenskiy, Khmara’nın teknolojik saldırı operasyonlarının düzenlenmesinde “birçok açıdan benzersiz” bir deneyime sahip olduğunu belirterek Ukrayna’nın savunma stratejisinin bu alana dayanması gerektiğini söyledi. Cumhurbaşkanlığının açıklamasına göre Khmara’nın öncelikleri arasında cephedeki birliklerin desteklenmesi ve Rusya’nın derinliklerine yönelik uzun menzilli operasyonların sürdürülmesi bulunuyor.
Khmara neden yalnızca vekâleten görev yapıyor?
Ukrayna yasalarına göre Savunma Bakanı, cumhurbaşkanının teklifi üzerine Yüksek Rada tarafından ve siviller arasından atanıyor. Savunma Bakanlığı’nın birinci bakan yardımcısı ile diğer yardımcılarının da sivil statüde olması gerekiyor.
Khmara ise Ukrayna Güvenlik Servisinde görev yapan bir tümgeneraldi. Associated Press’in aktardığına göre tam yetkili bakan olarak atanabilmesi için aktif askerî veya güvenlik görevlisi statüsünün sona erdirilmesi ve ardından parlamentodan onay alınması gerekiyor.
Zelenskiy, 17 Temmuz’da yayımlanan kararnamelerle Khmara’yı SBU Başkanlığına vekâlet görevinden ve SBU Özel Operasyonlar Merkezi “A” başkanlığından aldı. SBU Başkanlığı görevini geçici olarak kurumun birinci başkan yardımcısı Oleksandr Poklad devraldı.
Yüksek Rada’nın bir sonraki planlı oturumunun 18 Ağustos’ta yapılması bekleniyor. Bu nedenle Khmara’nın kalıcı atamasına ilişkin oylamanın birkaç hafta gecikebileceği belirtiliyor. Parlamento desteğinin yeterli olup olmayacağı ise henüz kesinleşmiş değil.
SBU Alfa’dan kurumun geçici başkanlığına yükseldi
Yevhen Leonidovych Khmara, kamuoyunda özellikle SBU bünyesindeki Özel Operasyonlar Merkezi “A”, yaygın adıyla Alfa’nın komutanı olarak tanındı. Zelenskiy, Khmara’yı 5 Ocak 2026’da SBU Başkanlığı görevini geçici olarak yürütmek üzere görevlendirmişti.
Khmara, Alfa’nın başında bulunduğu dönemde Ukrayna’nın özel operasyonları, insansız sistemleri ve Rusya içindeki uzak hedeflere yönelik saldırılarında rol oynadı. Radio Free Europe/Radio Liberty’ye göre Alfa, Rus petrol rafinerilerine ve savaş ekonomisini destekleyen altyapıya yönelik uzun menzilli operasyonlarda öne çıkan birimlerden biri oldu.
Cumhurbaşkanı Zelenskiy, Haziran 2024’te Khmara’ya tümgeneral rütbesinin işaretlerini takdim etti. Cumhurbaşkanlığı, Alfa’yı Ukrayna’nın en etkili muharebe birliklerinden biri olarak tanımlarken Khmara’nın birliğin başındaki görevine dikkat çekti.
SBU’nun Alfa birimine ait resmî internet sitesinde Khmara, personelin ihtiyaçlarını doğrudan görebilmek için cephe hattında birlikleriyle birlikte bulunmaya önem verdiğini belirtiyor.
Teknolojik savaş ve uzun menzilli saldırılar öne çıkıyor
Zelenskiy’nin Khmara’yı tercih etmesindeki en önemli etkenlerden biri, yeni savunma stratejisinin insansız sistemlere ve teknolojik saldırı operasyonlarına dayandırılması olarak gösteriliyor.
Zelenskiy, görevlendirmeyi duyururken şu değerlendirmeyi yaptı:
“Savunma çabalarımızın tam olarak bu yöne odaklanması gerekiyor.”
Reuters’a göre Khmara’nın daha önce yönettiği Alfa birimi, Rusya’nın petrol tesisleri ve savunma sanayisine yönelik uzun menzilli saldırılarda başlıca rollerden birini üstlendi. Bu operasyonlar, Moskova’nın savaş kapasitesini ve enerji gelirlerini baskı altına alma stratejisinin parçası olarak değerlendiriliyor.
SBU ise Alfa’nın insansız hava aracı kullanımında Ukrayna’nın en etkili üç birimi arasında bulunduğunu, Rus tankları ve diğer askerî araçlara yönelik çok sayıda saldırı gerçekleştirdiğini bildiriyor. Bu rakamlar SBU’nun kendi operasyonel değerlendirmelerine dayanıyor ve bağımsız kaynaklarca bütünüyle doğrulanmış değil.
Örümcek Ağı Operasyonu’yla ilişkilendiriliyor
Khmara’nın adı en çok “Örümcek Ağı” olarak bilinen operasyonla anılıyor. Operasyonda FPV tipi insansız hava araçları kamyonlarla gizlice Rusya içine taşınmış, ardından farklı askerî hava üslerine eş zamanlı saldırılar düzenlenmişti.
Associated Press, Khmara’yı bu operasyonun mimarlarından biri olarak tanımlıyor. RFE/RL de Alfa biriminin operasyonda görev aldığını ve Rusya’nın uzun menzilli bombardıman uçaklarının hedef alındığını aktarıyor.
SBU’nun resmî açıklamasında, Alfa operatörlerinin Örümcek Ağı sırasında FPV dronlarını kullandığı ve 41 Rus stratejik hava aracını vurduğu öne sürülüyor. SBU, hedef alınan uçakların toplam değerinin yaklaşık 7 milyar dolar olduğunu bildiriyor. Bu sayılar Ukrayna makamlarının açıklamalarına dayanıyor.
Khmara’nın Savunma Bakanlığına getirilmesi, Ukrayna’nın insansız hava araçlarını yalnızca cephede taktik bir araç olarak değil, Rusya’nın lojistiğini, enerji altyapısını ve stratejik havacılığını hedefleyen daha geniş bir sistem olarak kullanmayı sürdüreceğine işaret ediyor.
Fedorov’un görevden alınması protestolara yol açtı
Khmara’nın görevlendirilmesi, önceki Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov’un beklenmedik şekilde görevden alınmasının ardından geldi. Teknoloji, dijitalleşme ve insansız hava aracı programlarıyla tanınan Fedorov’un ayrılması Kiev ve diğer kentlerde protestolara neden oldu.
Reuters’ın haberine göre Fedorov, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı Oleksandr Syrskyi’yi Savunma Bakanlığının bazı girişimlerini engellemekle suçladı. Syrskyi ise tartışmaya verdiği yanıtta 2022’de Kiev’in savunulmasındaki rolünü hatırlatarak ülkenin savaş çabalarına odaklanılması çağrısı yaptı.
Zelenskiy, Fedorov ile askerî komuta arasında çalışma birliği sağlanamadığını belirtti. Fedorov’un destekçileri ise görevden almanın savunma reformlarını ve Ukrayna’nın teknolojik üstünlük arayışını zayıflatabileceğini savundu.
Khmara’nın özel operasyonlar ve insansız sistemler alanındaki geçmişi, Zelenskiy yönetiminin teknolojik savaş stratejisinden vazgeçmediğini göstermeyi amaçlayan bir tercih olarak değerlendiriliyor.
Yeni bakanı bekleyen başlıca sorunlar
Khmara’nın önündeki ilk konu, Yüksek Rada’dan gerekli desteği alarak tam yetkili Savunma Bakanı olabilmek. Ancak göreve resmen atanması, yalnızca hukuki statüsünün değiştirilmesine değil, parlamentodaki siyasi dengelere de bağlı olacak.
Savunma Bakanlığında ise birliklerin insansız hava araçlarıyla donatılması, silah tedariki, bürokrasinin azaltılması, yolsuzlukla mücadele ve askerî komuta ile siyasi yönetim arasında uyum sağlanması gibi başlıklar bulunuyor.
Khmara ayrıca, Fedorov’un görevden alınmasının ardından oluşan toplumsal tepkiyi ve kurum içindeki güven sorunlarını yönetmek zorunda kalacak. RFE/RL’ye konuşan uzmanlar, tartışmanın yalnızca bir isim değişikliğinden ibaret olmadığını, savaş yönetiminde şeffaflık ve kamuoyuyla iletişim sorunlarını da gündeme getirdiğini belirtiyor.
Khmara’nın kalıcı olarak Savunma Bakanlığına atanıp atanmayacağı, Zelenskiy’nin adaylığı parlamentoya sunmasının ve Yüksek Rada’daki oylamanın ardından netleşecek.
SehitlerOlmez.com
