Bloomberg analiz etti: İran 1979'dan sonraki en büyük sınavında
Bloomberg analizine göre İran'daki protestolar rejimi 1979'dan bu yana en ciddi sınavıyla karşı karşıya bırakırken, petrol piyasaları ve küresel dengeler sarsılıyor.
Editor2
ŞEHİTLER ÖLMEZ / TAHRAN, İRAN
ABD merkezli finans ve haber platformu Bloomberg tarafından yayımlanan kapsamlı analizde; İran’da ülke geneline yayılan protestoların 1979’dan bu yana rejimin karşılaştığı en ciddi sınava dönüştüğü ve olası bir rejim değişikliğinin küresel jeopolitik ile enerji piyasalarını kökten değiştireceği belirtildi.
Haberde, ekonomik çöküş ve toplumsal öfkenin Tahran yönetimini köşeye sıkıştırdığı vurgulanırken, krizin petrol fiyatlarını yukarı çektiği ve bölgede bir güç boşluğu endişesi yarattığı kaydedildi. İnsan hakları örgütlerinin verilerine göre, son iki haftada 500'den fazla kişinin hayatını kaybettiği olaylar karşısında Beyaz Saray’ın "çok güçlü seçenekleri" masaya yatırdığı aktarıldı.
Trump'tan askeri müdahale ve teknoloji hamlesi
Venezuela ve Suriye’deki liderlik değişimlerinin ardından ABD dış politikasının daha agresif bir çizgiye kaydığına dikkat çekilen analizde, Başkan Donald Trump’ın askeri müdahale seçeneklerini değerlendirdiği ifade edildi. Trump, Air Force One uçağında yaptığı açıklamada, ordunun çeşitli senaryoları incelediğini belirtti. Ayrıca, İran yönetiminin internet erişimini kısıtlamasına karşılık Elon Musk ile Starlink uydularının kullanımı üzerine görüşeceği bilgisi paylaşıldı.
Petrol piyasalarında arz endişesi ve grev riski
OPEC'in dördüncü büyük üreticisi olan İran’daki istikrarsızlık, Brent petrolün varil fiyatının yüzde 5 artarak 63 doları aşmasına neden oldu. Sürgündeki Şah'ın oğlu Rıza Pehlevi'nin petrol işçilerine yaptığı grev çağrısı, 1978 yılındaki benzer eylemlerin monarşiyi yıkışını hatırlatarak piyasalarda tedirginliği artırdı. Piyasaların tamamen Tahran'daki gelişmelere odaklandığı belirtilirken, olası bir arz kesintisinin küresel enerji koridorlarını altüst edebileceği uyarısı yapıldı.
Rejimin geleceğine dair üç temel senaryo
Bloomberg Economics analistlerine göre, mevcut sistemin 2026 sonuna kadar hayatta kalması oldukça zor görünüyor. Analizde öne çıkan senaryolar arasında; rejimi koruyan bir liderlik değişimi, Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) tarafından gerçekleştirilecek bir askeri darbe veya topyekûn bir kaos yer alıyor. Uzmanlar, olası bir "militarist dış politika" döneminin başlayabileceğini belirtirken, komşu ülkelerin bilinmeyen bir güç yapısı yerine "tanıdık bir otoriteyi" tercih edebileceğine yönelik diplomatik kaygılara yer verdi.
