İran savaşı 7'nci günde: ABD ve İsrail bombardımanı sürüyor
İran’da savaşın 7. günü geride kalırken can kaybı bin 200'ü aştı. 330 bin kişi yerinden oldu, Azerbaycan diplomatlarını çekme kararı aldı ve bölgede hava trafiği durdu.
Editor2
Ahmet Taş | Şehitler Ölmez
TAHRAN, İRAN — ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hava harekâtı yedinci gününe girerken, çatışmaların bilançosu ağırlaşıyor ve savaşın bölgesel etkileri diplomatik krizlere yol açıyor. İran makamları savaşın başından bu yana bin 200’den fazla vatandaşının hayatını kaybettiğini duyururken, İsrail tarafında 11 can kaybı bildirildi.
Savaşın yedinci gününde, dün Nahçıvan’a düşen insansız hava araçlarının (İHA) ardından Azerbaycan, İran’daki diplomatlarını çekme kararı aldığını açıkladı. Bölgedeki insani kriz ise derinleşiyor; Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre yüz binlerce kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı.
İnsani kriz derinleşiyor: 330 bin kişi yerinden oldu
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), saldırıların başladığı 28 Şubat’tan bu yana bölgede 330 binden fazla kişinin yerinden edildiğini raporladı. Yerinden edilenlerin büyük bir kısmının ülke içindeki daha güvenli bölgelere sığındığı belirtilirken, özellikle Tahran’dan büyük bir kaçış yaşandığı gözleniyor. Şiddetin başladığı ilk iki günde yaklaşık 100 bin kişinin başkent Tahran’ı terk ettiği tahmin ediliyor.
Eş zamanlı olarak İsrail’in Lübnan’a yönelik bombardımanı da devam ediyor. Lübnan hükümeti, 84 binden fazla kişinin yaklaşık 400 geçici barınakta kaldığını duyurdu. Ayrıca çatışmaların başlangıcından bu yana 30 binden fazla kişinin Lübnan’dan Suriye’ye geçtiği, bu sığınmacıların çoğunluğunun ülkelerine dönen Suriyeliler olduğu aktarıldı.
Diplomatik kriz: Azerbaycan Tahran’dan çekiliyor
Azerbaycan ile İran arasındaki gerilim, Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti topraklarına düşen İran yapımı İHA’ların ardından en üst seviyeye ulaştı. Bakü’de basın toplantısı düzenleyen Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in talimatıyla Tahran Büyükelçiliği ve Tebriz Başkonsolosluğu çalışanlarının geri çekildiğini duyurdu.
Bayramov, personelin ülkeye dönmeye başladığını belirterek, "İnsanlarımızın hayatını riske atamayız" ifadesini kullandı. Nahçıvan’da dört sivilin yaralanmasına yol açan saldırının ardından Azerbaycan Savunma Bakanlığı, sivil altyapıya yönelik saldırıları kınayarak misilleme önlemleri için hazırlık yapıldığını açıkladı. İran tarafı ise bu iddiaları yalanlamaya devam ediyor.
Hava sahası kapandı: Uçuşlar 9 Mart’a kadar durduruldu
Güvenlik riskleri nedeniyle bölgedeki hava trafiği de felç olmuş durumda. Ulaştırma Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, İran, Irak, Suriye, Lübnan ve Ürdün’e yönelik uçuş yasağının 9 Mart’a kadar uzatıldığını duyurdu. Türk Hava Yolları (THY), AJet, Pegasus ve SunExpress seferlerini askıya alırken; Pegasus’un 12 Mart, THY’nin ise 20 Mart’a kadar olan İran seferlerini programdan çıkardığı bildirildi.
Bakan Uraloğlu’nun açıklamasına göre, halihazırda Tahran Havalimanı’nda THY ve Pegasus’a ait iki uçak bekletiliyor. Nahçıvan’daki saldırı sonrası ise Azerbaycan Hava Yolları’na ait uçakların Iğdır’a iniş yaptığı ve yolcuların karayoluyla Nahçıvan’a emniyetli şekilde ulaştırıldığı belirtildi.
Askeri harekat: İHA gemileri ve füze rampaları hedefte
ABD ve İsrail’in askeri operasyonları İran’ın lojistik ve savunma kapasitesini hedef alıyor. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), cuma sabahı İran’a ait insansız hava aracı taşıyan "IRIS Shahid Bagheri" gemisinin vurulduğunu ve geminin alev aldığını duyurdu. 180 metrelik bir piste sahip olan bu stratejik gemi, limana uğramadan uzun mesafe kat edebilme kapasitesiyle biliniyordu.
İsrail ordusu ise cuma sabahı Tahran’a "geniş çaplı bir hava harekâtı" başlattıklarını ve kentin hava savunma sistemleri ile füze rampalarının büyük bölümünü imha ettiklerini ileri sürdü. Şiddetli patlamaların duyulduğu başkentte binaların sarsıldığı bildirilirken, benzer operasyonların balistik füze üslerinin bulunduğu Kermanşah kentinde de yoğunlaştığı aktarıldı.
Trump ve Kürt gruplar: Yeni bir cephe mi açılıyor?
ABD Başkanı Donald Trump, Irak’ta konuşlu İranlı Kürt silahlı grupların İran’a karadan saldırma ihtimaline yeşil ışık yaktı. Trump, "Bence bunu yapmak istemeleri harika. Tamamen desteklerim" diyerek bu grupların operasyonlarını destekleyeceğini ifade etti. İran’daki liderlik yapısının değişmesi gerektiğini savunan Trump, İran’ın donanmasını ve her şeyini kaybettiğini iddia ederek "İçeri girip hızla her şeyi temizlemek istiyoruz" dedi.
Ayrıca Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de sürece dahil oldu. Zelenskiy, ABD’den İran yapımı Şehid İHA’larına karşı korunma konusunda özel bir destek talebi aldıklarını ve Ukraynalı uzmanların bu konuda gerekli araç ve bilgi birikimini sağlayacağını açıkladı.
İran'da yeni liderlik süreci
Dini lider Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından İran’da yeni lideri seçecek olan Uzmanlar Meclisi'nin toplanma süreci başladı. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve diğer üst düzey yetkililerin katılımıyla yürütülen süreçte, yeni liderin kim olacağına dair takvim henüz netleşmedi. Ancak Uzmanlar Meclisi binalarının da İsrail hava saldırılarında hedef alındığı belirtiliyor.
İran ise cuma sabahı erken saatlerde Kuveyt, Katar, Suudi Arabistan ve Bahreyn’deki ABD üslerine balistik füze ve İHA saldırıları düzenleyerek misillemede bulundu. Katar’daki El Udeid ve Suudi Arabistan’daki Prens Sultan hava üslerine yönelik saldırıların hava savunma sistemleri tarafından engellendiği bildirildi.
