İran savaşı küresel seyahati vurdu: Uçak bileti fiyatları fırladı
Orta Doğu'daki savaş nedeniyle jet yakıtı fiyatlarının varil başına 200 dolara kadar fırlaması ve hava sahalarının daralmasıyla havayolu şirketleri bilet fiyatlarına zam yaptı.
Editor2
Ahmet Taş | Şehitler Ölmez
ANKARA, TÜRKİYE — Orta Doğu'da devam eden savaşın küresel deniz taşımacılığını sekteye uğratıp petrol fiyatlarını hızla artırmasının ardından, jet yakıtı maliyetlerinde yaşanan olağanüstü artış havayolu şirketlerinin bilet fiyatlarına zam yapmasına neden oldu.
Dünyanın en kritik petrol ihraç güzergahlarındaki belirsizliğin yol açtığı bu kriz, küresel seyahat sektöründe ciddi bir durgunluk riskini beraberinde getirirken, hava sahalarının kapanmasıyla uçuş rotaları da uzuyor.
DW Türkçe'nin haberine göre, Avustralya merkezli Qantas, İskandinavya merkezli SAS ve Yeni Zelanda merkezli Air New Zealand, salı günü bilet fiyatlarını artırdıklarını duyurdu. Air New Zealand'ın açıklamasına göre, savaş öncesi varil başına 85-90 dolar seviyesinde olan jet yakıt fiyatları, kısa sürede 150 ile 200 dolar bandına fırladı. İç hat biletlerine 10, kısa mesafeli dış hatlara 20, uzun mesafelere ise 90 Yeni Zelanda doları zam yapan şirket, 2026 mali yıl beklentilerini de askıya aldı.
Savaş uzarsa yakıt arzı tehlikeye girecek
Maliyet artışlarının yanı sıra yakıt tedariğine ilişkin endişeler de büyüyor. Yakıt arzının büyük kısmını "hedge" uygulamalarıyla önceden sabit fiyatlarla güvence altına alan Finnair gibi şirketler, krizin uzaması halinde yakıt temin edilebilirliğinin tehlikeye girebileceği konusunda uyardı. Kuzey-Batı Avrupa'ya yoğun jet yakıtı ihraç eden Kuveyt'te de üretimde kısıntıya gidildiği rapor edildi.
Orta Doğu hava sahasındaki güvenlik riski ise uçuş operasyonlarını zorlaştırmaya devam ediyor. Salı günü Dubai'ye inen uçakların olası füze tehditleri nedeniyle havada bekleme menziline alınması, bölgedeki kaosun boyutunu gözler önüne serdi.
Rotalar değişiyor, Avrupa güzergahları popülerleşiyor
Hava sahalarının kapanması ve güvenlik riskleri, şirketleri uçuş rotalarını değiştirmeye zorluyor. Asya-Avrupa güzergahlarında bilet fiyatları artarken, Qantas kapasitesinin bir bölümünü Orta Doğu yerine Avrupa güzergahlarına kaydırmayı değerlendiriyor. Cathay Pacific ve Hong Kong Airlines gibi Asyalı taşıyıcılar ise ek uçuşlar planlayıp yakıt sürşarjlarını artırma yoluna gidiyor.
Pazartesi günü 119 dolara kadar çıkan petrol fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump'ın savaşın yakında bitebileceğine dair açıklamalarının ardından 90 dolara geriledi. Bu düşüş, Avrupa ve Asya piyasalarında havayolu hisselerine değer kazandırsa da "hedge" uygulamalarını daha az kullanan ABD merkezli havayollarının hisseleri değer kaybetmeye devam etti.
Cirium verilerine göre, Avrupa ile Asya arasındaki yolcu trafiğinin üçte birini taşıyan Körfez ülkeleri merkezli havayolu şirketleri, daralan hava sahası nedeniyle operasyonel olarak büyük bir baskı altında bulunuyor. Ukrayna savaşıyla Rusya hava sahasını kaybeden Avrupalı havayolları için, Orta Doğu rotalarının da kısıtlanması işlerin giderek daha karmaşık ve maliyetli hale gelmesine yol açıyor.
