İran'da döviz krizi derinleşiyor: Riyal tarihi dipte
İran riyalinin dolar karşısında tarihi değer kaybı ve Merkez Bankası'nın sübvansiyon kısıtlamaları, başkent Tahran'da kepenk kapatma eylemlerini ve protestoları tetikledi.
Editor2
ŞEHİTLER ÖLMEZ / TAHRAN, İRAN
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ulusal para birimi riyalin dolar karşısında tarihi düşük seviyelere gerilemesiyle derinleşen ekonomik krizin hükümetin kapasitesini aşabileceği uyarısında bulundu; Tahran'da esnaf kepenk kapattı.
Krizin kronikleşen hiperenflasyon ve dış yaptırımlar nedeniyle kontrol edilemez bir noktaya evrildiğini belirten Pezeşkiyan, hükümetin bu yükün altından tek başına kalkamayacağını ifade etti. Riyalin 1 dolar karşısında 1,46 milyon seviyesine kadar gerilemesi, Aralık ayından bu yana süregelen protestoların şiddetlenmesine yol açtı.
Döviz sübvansiyonları sonlandırıldı
İran Merkez Bankası, temel gıda ve ilaç dışındaki ürünler için uygulanan sübvansiyonlu dolar kurunu keskin bir kararla sona erdirdi. Bu hamle, ithalat maliyetlerinin doğrudan halka yansımasına ve market raflarının boşalmasına neden oldu. Devlete bağlı haber ajansı IRNA, temel gıda ürünlerinden yemeklik yağın fiyatının iki katına çıktığını bildirirken; peynir, tavuk ve pirinç gibi kalemlerde arz sıkıntısı yaşandığı aktarılıyor.
Protestolarda can kaybı artıyor
Human Rights Activists News Agency (HRANA) verilerine göre, 31 eyaletin 27’sine yayılan protestolarda şimdiye kadar en az 36 kişi hayatını kaybetti. Gözaltı sayısının 1.200’ü aştığı belirtilirken, güvenlik güçleri ve protestocular arasındaki çatışmaların başkent Tahran’daki Büyük Çarşı’ya (Bazar-ı Bozorg) kadar sıçradığı bildirildi. Esnafın zararla satış yapmamak adına düzenlediği oturma eylemleri, ekonomik öfkenin toplumsal bir patlamaya dönüştüğünü gösteriyor.
Uluslararası tansiyon ve Trump’ın uyarısı
ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki sivil ölümlerine sert tepki göstererek, şiddetin devam etmesi halinde ABD’nin müdahil olabileceği sinyalini verdi. İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney ise eylemleri "ayaklanma" olarak nitelendirerek bastırılması talimatını verdi. Bölgedeki askeri hareketlilik, geçtiğimiz günlerde Venezuela’da gerçekleştirilen operasyonun ardından Tahran üzerindeki baskıyı daha da artırıyor.
