İsrail’in İran Operasyonu ABD’de Endişe Yarattı: Asıl Bedeli Kim Ödeyecek?
İsrail’in İran’a düzenlediği saldırı, ABD’li uzmanlar Kenneth M. Pollack ve Tom Nichols tarafından stratejik ve etik açılardan değerlendirildi. Uzmanlara göre, saldırı kısa vadede başarı getirse de uzun vadeli ciddi riskler barındırıyor.
Editor
İsrail’in İran Operasyonu ABD’de Endişe Yarattı: Asıl Bedeli Kim Ödeyecek?
YEREL GÜNDEM / TÜRKİYE
Washington’da ortak kaygı: Kısa vadeli başarı, uzun vadeli stratejik kaos mu?
İsrail’in İran’ın nükleer altyapısına yönelik başlattığı geniş kapsamlı saldırı, küresel güvenlik dengelerini sarsarken, Amerikan basınında çarpıcı analizler gündeme geldi. Eski CIA analisti Kenneth M. Pollack ve ulusal güvenlik akademisyeni Tom Nichols, İsrail’in bu hamlesini farklı açılardan ele alarak aynı soruya dikkat çekiyor: Bu operasyon kime ne kazandıracak ve kim ne kaybedecek?
İran’ın nükleerleşme süreci hızlanabilir
Ortadoğu politikaları üzerine uzmanlaşmış eski CIA analisti Kenneth M. Pollack’a göre, İsrail’in İran’a yönelik saldırısı taktiksel bir başarı gibi görünse de çok daha tehlikeli bir sürecin başlangıcını işaret edebilir. Pollack, İran’ın şu anda birkaç nükleer bomba için yeterli düzeyde zenginleştirilmiş uranyuma sahip olduğunu ve teknik kapasitesinin giderek arttığını vurguluyor.
Pollack’a göre İsrail’in saldırısı, İran’ı Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması’ndan (NPT) çekilerek açık şekilde nükleer silah üretme kararı almaya yönlendirebilir. Bu senaryo gerçekleşirse, İsrail’in saldırısı bir caydırma değil, aksine nükleerleşmeyi hızlandıran bir kırılma noktası olarak tarihe geçebilir. İran’ın doğrudan askeri yanıt kapasitesinin sınırlı olduğunu belirten Pollack, dolaylı misillemelerin –füze saldırıları, siber saldırılar ve vekil gruplar yoluyla gerilim– kaçınılmaz olduğunu öngörüyor.
Uluslararası hukukta meşruiyet sorusu
Ulusal güvenlik uzmanı Tom Nichols ise saldırının ahlaki ve hukuki boyutlarını masaya yatırıyor. Nichols, İsrail’in harekâtını "önleyici savaş" kapsamında değerlendiriyor: Yani doğrudan bir saldırı olmadan, potansiyel bir tehdit algısıyla gerçekleştirilen müdahale. Ancak bu tür savaşların tarihi örneklerinin –Sparta’nın Atina’ya saldırısından, Pearl Harbor’a ve Irak Savaşı’na kadar– genellikle kötü sonuçlandığını hatırlatıyor.
Nichols, İsrail’in İran’ın nükleer kapasitesini acilen kullanacağına dair güçlü bir delil sunamadığı takdirde, uluslararası toplumun bu saldırıyı meşru müdafaa kapsamında değerlendirmeyeceğini belirtiyor. Üstelik, eğer operasyonun hedefi İran’ın nükleer altyapısını yok etmekten çok daha geniş bir kapsamda rejimi zayıflatmak ya da devirmekse, bu durumda eylemin bir savunma değil, dönüştürücü bir savaş olarak tanımlanması gerektiğini söylüyor.
Ortak analiz: Savaşın sınırları taktik değil, stratejik olacak
Pollack ve Nichols’ın değerlendirmeleri birbirinden farklı yönlere odaklansa da aynı stratejik endişede buluşuyor. Her iki uzman da İsrail’in bu saldırıdan kısa vadeli bazı kazançlar elde edebileceğini ancak uzun vadeli etkilerin bölgesel ve küresel güvenlik mimarisinde ciddi kırılmalar yaratabileceği konusunda hemfikir.
İran’ın nükleerleşme sürecinin hızlanması, bölgesel gerilimin tırmanması, uluslararası hukukta meşruiyet sorunu ve Batı ittifaklarının içindeki görüş ayrılıkları, bu operasyonun olası sonuçlarından yalnızca bazıları. Bu nedenle uzmanlar, yalnızca bugünü değil, gelecek yılları da etkileyecek bir kırılma yaşandığını vurguluyor.
Kenneth M. Pollack kimdir?
1966 doğumlu Kenneth M. Pollack, 1988–1995 yılları arasında CIA bünyesinde İran ve Irak üzerine çalıştı. Körfez Savaşı sürecindeki istihbarat analizleriyle öne çıkan Pollack, Ulusal Güvenlik Konseyi’nde görev aldıktan sonra Brookings Enstitüsü ve American Enterprise Institute gibi prestijli kuruluşlarda çalıştı. "The Persian Puzzle" ve "Unthinkable" gibi kitaplarında İran’ın nükleer stratejisini ayrıntılı biçimde ele aldı.
Tom Nichols kimdir?
Tom Nichols, uzun yıllar ABD Deniz Harp Okulu’nda ders veren bir ulusal güvenlik uzmanı ve akademisyen. Harvard Extension School’da öğretim üyeliği yaptı. "The Death of Expertise" kitabıyla demokratik toplumlarda uzmanlık karşıtı dalgayı eleştirdi. Nükleer strateji ve önleyici savaşlar konusunda birçok akademik yayına imza attı. Atlantic dergisinde yazarlık yapan Nichols, aynı zamanda NATO, ABD dış politikası ve Rusya konularında da uzmanlığıyla tanınıyor.
İsrail-İran gerilimi küresel istikrarı nasıl etkileyecek?
İsrail’in İran’a karşı düzenlediği saldırının etkileri, yalnızca Ortadoğu ile sınırlı kalmayacak. ABD kamuoyunda ve uluslararası çevrelerde tartışılan en önemli mesele, bu operasyonun bölgesel dengeyi nasıl etkileyeceği ve İran’ı hangi stratejik rotaya iteceği. Kenneth Pollack ve Tom Nichols gibi uzmanlara göre bu soru, önümüzdeki dönemde küresel gündemi belirleyecek en kritik konulardan biri olacak.
