Mykolaiv Belediye Başkanı Oleksandr Sienkevych: Savaş, kriz ve direniş
Ukrayna'nın cephe kenti Mykolaiv'de bilişim uzmanlığından savaş dönemi kriz yönetimine uzanan Oleksandr Sienkevych'in siyasi biyografisi ve stratejik hamleleri.
Editor2
Yusuf İnan
Gazeteci |Siyasi & Stratejik Analist
MYKOLAIV, UKRAYNA — Ukrayna'nın güneyindeki kritik liman kenti Mykolaiv'in Belediye Başkanı Oleksandr Sienkevych, 2015 yılından bu yana sürdürdüğü görevinde bilişim uzmanlığından savaş dönemi kriz yönetimine evrilen sıra dışı bir liderlik profili çiziyor.
Özellikle 2022'deki tam ölçekli Rus işgalinin ardından cephe hattına dönüşen kentte, hayati altyapının çökmesiyle başlayan su krizini yönetme biçimi ve uluslararası ortaklıklarla kurduğu şeffaf yönetişim mekanizmaları, Sienkevych'i Ukrayna yerel siyasetinin en dikkat çekici figürlerinden biri haline getirdi. 2017 yılında kent meclisinin güvensizlik oyu ile görevden uzaklaştırılıp mahkeme kararıyla geri dönen, ardından 2020'de ikinci kez seçilen Sienkevych'in kariyeri, Ukrayna'daki yerel demokrasinin ve savaş koşullarındaki sivil direnişin adeta bir mikrokozmosunu sunuyor.
Bilişim sektöründen yerel siyasete uzanan akademik kariyer
Oleksandr Sienkevych, 4 Şubat 1982'de Mykolaiv'de dünyaya geldi. Kendi anlatımlarında Bulgar kökenli bir baba ile Moldovalı bir annenin çocuğu olarak çok kültürlü bir aile yapısından geldiğini belirten Sienkevych'in eğitim hayatı, kentin sınırlarını aşan bir başarı öyküsüne dayanıyor. 2004 yılında Petro Mohyla Karadeniz Ulusal Üniversitesi'nden mezun olan Sienkevych, akademik yürüyüşüne başkentte devam ederek 2007 yılında Kiev Politeknik Enstitüsü bünyesindeki Uygulamalı Sistem Analizi Enstitüsü'nden bilgisayar bilimleri alanında yüksek lisans derecesi aldı.
Siyasi kariyeri öncesinde tamamen bilişim ve özel sektör odaklı bir yaşam süren Sienkevych; bilgisayar grafiği eğitmenliği yapmış, "KvadrOlogik" adlı şirkette kurucu üst yönetici olarak görev almış ve "Blink Reaction" ile "Leda" gibi teknoloji işletmelerinde teknik direktörlük pozisyonlarında bulunmuştu. Forbes Ukrayna'nın verilerine göre teknoloji tabanlı bu geçmişi, onun ilerleyen yıllarda belediye yönetiminde benimsediği veri odaklı ve şeffaf yaklaşımların temelini oluşturdu. Akademik gelişimini de sürdüren başkan, 2020 yılında "dijital ekonomi ve toplum bağlamında bölgesel ekonomik sistemlerin dönüşümü" konulu teziyle ekonomi alanında "kandidat" (doktora eşdeğeri) unvanını aldı. Ukrayna Ulusal Akademik Metinler Reposu'nda (NRAT) kayıtlı olan bu tez, onun dijitalleşme ve kent ekonomisi üzerine teorik altyapısını kanıtlıyor. Eşi Kateryna ile olan evliliğinden Maria ve Maksym adında iki çocuğu bulunan Sienkevych, Ukrayna mal varlığı beyan sistemindeki şeffaf kayıtlarıyla da dikkat çekiyor.
Siyasi çalkantılar, görevden alma ve 2020 zaferi
Sienkevych'in yerel siyaset sahnesindeki hızlı yükselişi 2015 yerel seçimleriyle başladı. O dönemde "Samopomich" (Öz Yardım) partisinin desteklediği bir aday olarak yarışa giren Sienkevych, Ukrinform'un aktardığı seçim verilerine göre ilk turda 25 bin 904 oy alarak, 44 bin 764 oy alan rakibi Igor Dyatlov'un gerisinde ikinci tura kıl payı kalmayı başardı. Ancak bağımsız seçim izleme ağı OPORA'nın verilerine göre 15 Kasım 2015'teki ikinci turda büyük bir sürprize imza atarak oylarını 80 bin 636'ya (%54,9) yükseltti ve belediye başkanlığı koltuğuna oturdu.
Ancak ilk dönemi siyasi krizlerle doluydu. 2017 yılının Ekim ayında, Mykolaiv Kent Konseyi performansını yetersiz bularak bir güvensizlik oylaması gerçekleştirdi ve Sienkevych görevden uzaklaştırıldı. Yerine vekaleten Tetiana Kazakova atansa da, Sienkevych hukuki bir mücadele başlatarak 2018 yılında mahkeme kararıyla görevine iade edildi. Suspilne'nin haberlerine göre, 2018'de Samopomich'ten ayrılan başkan, 2020 seçimlerine "Propozytsiya" partisinin adayı olarak katıldı. 25 Kasım 2020'de açıklanan resmi sonuçlarla, 54 bin 411 oy (%59,74) alarak rakibi Vladyslav Chaika'yı geride bıraktı ve ikinci kez başkanlık vizesini aldı.
2022 Rusya işgali ve kentin hayatta kalma mücadelesi
Mykolaiv, 2022'nin Şubat ayında başlayan tam ölçekli Rus işgalinde güney cephesinin en büyük kalelerinden biri oldu. Sienkevych'in klasik bir altyapı belediyeciliğinden "kriz komutanlığına" geçişi bu dönemde yaşandı. Reuters'ın sıklıkla kaynak gösterdiği Sienkevych, 2022 boyunca kente yönelik füze saldırılarında, sivil tahliyelerinde ve patlama bildirimlerinde uluslararası basının birincil bilgi kaynaklarından biriydi.
Özellikle 29 Mart 2022'de bölgesel yönetim binasının vurulması ve aylarca süren yoğun füze bombardımanları sırasında sergilediği iletişim stratejisi, kentin moralini ayakta tuttu. 18 Haziran 2022'de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin kente yaptığı ziyarette, Sienkevych ve Bölge Askeri İdaresi Başkanı Vitaliy Kim'e işgal altındaki cesaretleri ve çalışmaları nedeniyle devlet nişanı verilmesi, bu liderlik performansının başkent tarafından da tescillendiğini gösterdi.
Altyapı felaketi: Dnipro hattının vurulması ve su krizi
Savaşın Mykolaiv'e vurduğu en büyük darbe, 12 Nisan 2022'de kente tatlı su sağlayan Dnipro ana su hattının tahrip edilmesi oldu. Haftalarca merkezi içme suyundan mahrum kalan kentte, yeraltı kaynaklarının yetersizliği nedeniyle devasa bir insani kriz baş gösterdi. Sienkevych'in kararıyla hastanelerde acil kuyular açılırken, günlük kullanım için Southern Bug nehrinden alınan "tuzlu su" şebekeye verildi. Tuzlu suyun boruları çürütme pahasına sisteme verilmesi, o günkü şartlarda kentin hijyenini sağlamak için alınmış trajik ama zorunlu bir karardı.
*
Temiz içme suyu ihtiyacını karşılamak için belediye, "Dostupna voda" (Erişilebilir Su) adlı bir program başlattı. Kent genelinde kurulan ters ozmoz arıtma noktalarıyla halka ücretsiz temiz su dağıtıldı. Bütçe raporlarına göre 2025 yılı için 80,7 milyon grivna, 2026 yılı için ise 100,5 milyon grivna ödenek ayrılan bu program, 145 arıtma sisteminin bakım ve işletimini kapsayarak kentin can damarı haline geldi.
Geleceğin inşası: 6,3 milyar grivnalık yeni su hattı
Savaş devam ederken, Ukrayna Topluluklar ve Bölgeler Kalkınma Bakanlığı ile Restorasyon Ajansı koordinasyonunda kentin kalıcı su sorununu çözmek için dev bir altyapı hamlesi başlatıldı. İlk tahminleri 8,7 milyar grivna olan ancak fizibilite çalışmalarıyla 6,3 milyar grivnaya çekilen yeni ana su hattı inşasında sona gelindi.
Yaklaşık 136 kilometre uzunluğundaki iki hattan oluşan projede, olası saldırılara karşı kablo ağları yer altına alındı ve personel için özel sığınaklar inşa edildi. Başbakan Yulia Svyrydenko'nun açıklamalarına göre, yeni hat haneler için günlük 120 bin metreküp, tarımsal sulama için ise 50 bin metreküp kapasite sunacak. RBC-Ukraine'in verilerine göre ilk tatlı su kente Ağustos 2025'te ulaşırken, İngilizce yayın yapan NV'nin haberlerine göre otomatik kalite kontrolüne sahip modern arıtma tesislerinin 2026'nın ilkbaharında tam kapasiteyle devreye girmesi planlanıyor.
Uluslararası ortaklıklar ve Danimarka modeli
Sienkevych'in savaş dönemi stratejisinin en güçlü ayağını, şeffaflık zemininde kurduğu uluslararası ortaklıklar oluşturuyor. Özellikle Danimarka ile kurulan partnerlik, Ukrayna'da model olarak gösteriliyor. 8 Mart 2023'te imzalanan mutabakat zaptı (MoU) kapsamında Danimarka; Mykolaiv'e su restorasyonu, okul sığınaklarının inşası ve yerel iş dünyasının canlandırılması alanlarında devasa destekler sağladı. Sadece 2022'nin Aralık ayında Danimarka'dan gelen 50 ters ozmoz sistemi, hem içme suyu hem de kışın şehir ısıtma sistemine temiz su sağlamak için kullanıldı.
Ayrıca Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ve Danimarka'nın ortaklaşa finanse ettiği, 2025-2028 yıllarını kapsayan "Mykolaiv Strategic Partnership" projesi, 36 milyon doları aşan bütçesiyle yerel yönetişimi güçlendirmeyi ve ekonomik toparlanmayı hedefliyor. Kuzey Çevre Finans Kurumu (NEFCO) ise su şebekesindeki kayıp-kaçakları (non-revenue water) azaltmak için kente 13,4 milyon avroya kadar hibe desteği sağlıyor.
"Küresel dengelerin değiştiği bir dönemde yerel yönetimlerin sadece krizleri yönetmekle kalmayıp, şeffaf mekanizmalarla uluslararası güveni inşa etmesi zorunludur."
Şeffaflık, hesap verebilirlik ve savaş sonrası vizyonu
Avrupa Birliği Yolsuzlukla Mücadele Girişimi (EUACI) tarafından "partner şehir" seçilen Mykolaiv, dış yardımların kullanımında yüksek hesap verebilirlik standartları uyguluyor. Belediyenin hayata geçirdiği "MykolaivAid" portalı sayesinde, şehre ulaşan jeneratörden insani yardıma kadar her türlü donör desteğinin nerede ve nasıl kullanıldığı kamuoyuyla şeffaf bir şekilde paylaşılıyor. İç denetim raporlarının ihlalsiz çıkması, Sienkevych yönetiminin uluslararası finansörü kente çekme stratejisinin başarısını kanıtlıyor.
2023 yılında Küresel İklim ve Enerji Belediye Başkanları Sözleşmesi (Global Covenant of Mayors) yönetim kuruluna seçilen Sienkevych, savaş sonrası için şimdiden kentin master planını uluslararası standartlarda hazırlatıyor. Sanayi bölgeleri, inovasyon merkezleri ve yeşil alanlarla yeniden doğmayı hedefleyen Mykolaiv, Oleksandr Sienkevych'in liderliğinde sadece savaşa direnen değil, küllerinden daha modern ve şeffaf bir şekilde doğmaya hazırlanan bir Avrupa kenti vizyonu çiziyor.
İngilizce Versiyonu için tıklayın.
Yusuf İnan
Yusuf İnan, gazeteci ve yazardır. WiseNewsPress.com, SehitlerOlmez.com ve Yerelgundem.com Genel Yayın Yönetmenliği görevlerini yürütmektedir. Türkiye ve dünya gündemiyle ilgili stratejik ve siyasi analizler konusunda uzmanlaşmıştır.
