Osman Gazi’nin gerçek dedesi Gündüz Alp mi? Ankara iddiası
Prof. Dr. Mehmet Öz, Osman Gazi’nin dedesinin Süleyman Şah değil Gündüz Alp olduğunu, kanıtların ise 1300 tarihli sikkeler ve Ankara Beypazarı’ndaki mezar olduğunu açıkladı.
Editor2
HABER MERKEZİ / ŞEHİTLER ÖLMEZ
ANKARA, TÜRKİYE — Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Başkanı Prof. Dr. Mehmet Öz, Osmanlı Devleti’nin soyağacına dair yerleşik bilgileri sarsacak açıklamalarda bulunarak, Osman Gazi’nin dedesinin Süleyman Şah değil, Gündüz Alp olduğunu ileri sürdü.
Tarih yazımındaki "Süleyman Şah" anlatısının bir isim karışıklığından ibaret olabileceğini belirten Prof. Dr. Öz, devletin asıl temellerinin Ankara Karacadağ bölgesinde atıldığını savundu. Bu iddiayı destekleyen en somut veriler ise 1300 yılına ait ilk Osmanlı sikkeleri ve Ankara’nın Beypazarı ilçesinde bulunan tarihi mezar olarak gösteriliyor.
Tarihsel kaynaklardaki isim karmaşası ve Süleyman Şah
Klasik Osmanlı geleneği, Ertuğrul Gazi’nin babasını ve dolayısıyla hanedanın büyük dedesini Süleyman Şah olarak kabul eder. Ancak Prof. Dr. Mehmet Öz, bu bilginin tarihçiler arasında uzun süredir tartışmalı bir konu olduğunu vurguluyor. Öz’e göre, Osmanlı tarihinde zikredilen Süleyman Şah, büyük ihtimalle Anadolu fatihi ve Türkiye Selçuklu Devleti’nin kurucusu olan Kutalmışoğlu Süleyman Şah ile karıştırılıyor.
Kutalmışoğlu Süleyman Şah, 1075 yılında İznik’i merkez yaparak Selçuklu Devleti’ni kuran ve 1086 yılında Suriye sınırlarında vefat eden bir hükümdardır. Prof. Dr. Öz, Osmanlı kroniklerinin kaleme alındığı dönemlerde, hanedanı daha köklü bir geçmişe bağlama arzusu veya isim benzerliği nedeniyle bu iki şahsiyetin hatıralarının iç içe geçtiğini ifade ediyor. Enveri’nin Düsturname’si, Yazıcızade Ali’nin eserleri ve Karamanlı Nişancı Mehmet Paşa’nın kayıtları, bu noktada Gündüz Alp ismini ön plana çıkaran en eski ve güvenilir kaynaklar olarak dikkat çekiyor.
1300 tarihli sikke: "Osman bin Ertuğrul bin Gündüz Alp"
İddianın en güçlü kanıtı, bizzat Osman Gazi döneminde darp edildiği belirtilen sikkelerdir. Nümismatik çalışmalar, 1300 yılı civarında basılan bir paranın üzerinde "Osman bin Ertuğrul bin Gündüz Alp" yazdığını ortaya koymuştur. Prof. Dr. Öz, bu bulgunun tarihsel bir "imza" niteliği taşıdığını belirterek şunları kaydetti:
"Osmanlı tarihinde ilk sikkeyi bastıranın Osman Gazi olduğu biliniyor. Ortaya çıkan üç farklı sikkeden birinde, sadece baba adı değil, dede adı da açıkça zikredilmiştir. Bu belgede dede olarak Gündüz Alp’in yer alması, Süleyman Şah rivayetinin bir kurgu veya karışıklık olduğunu bilimsel olarak desteklemektedir. Bu durum, devletin soyağacına dair bildiklerimizi yeniden gözden geçirmemizi zorunlu kılmaktadır."
Kayı Boyu’nun Ankara durağı ve Karacadağ stratejisi
Osmanlı Devleti’nin kuruluşuna giden yolun Ankara’dan geçtiği gerçeği, hem Süleyman Şah hem de Gündüz Alp rivayetini savunan tarihçilerin birleştiği nadir noktalardan biridir. Kayı Boyu’nun Anadolu’daki göç rotası; Ahlat ve Urfa hattından başlayıp, Halep üzerinden Ankara Karacadağ’a uzanmaktadır.
Prof. Dr. Öz, Kayıların Ankara Karacadağ etrafında önemli bir konaklama dönemi geçirdiklerini, buradan Sultanönü (Eskişehir) ve nihayetinde Söğüt hattına ilerlediklerini hatırlatıyor. Ankara’nın bu süreçteki rolü, sadece bir geçiş güzergahı değil, aynı zamanda aşiretin teşkilatlandığı ve güç topladığı stratejik bir merkez olarak değerlendiriliyor. Karamanlı Nişancı Mehmet Paşa’nın kayıtlarında, Gündüz Alp’in bu bölgede vefat ettiği ve "Kızıl Saray" denilen bölgeye defnedildiği net bir şekilde ifade ediliyor.
Beypazarı Hırkatepe: Tarihin yattığı köy
Gündüz Alp’in mezarının bulunduğu Ankara’nın Beypazarı ilçesine bağlı Hırkatepe köyü, son yıllarda tarih meraklılarının odak noktası haline geldi. Köy sakinleri ve yerel dernekler, "Gazi Gündüz Alp" türbesinin Osmanlı’nın gerçek dedesine ait olduğuna inanıyor. Hırkatepeliler Derneği Başkanı Gündüzalp Ünal, 2016 yılından bu yana bu tarihi gerçeği dünyaya tanıtmak için çalıştıklarını belirtiyor.
Ünal, yerel halkın bu bölgede bir "Osmanlı dedesinin" yattığını nesillerdir bildiğini, ancak bilimsel çalışmaların bu inancı pekiştirdiğini ifade etti. 2002 yılında Ankara Valiliği ve siyasi liderlerin desteğiyle restore edilen türbe, her yıl mayıs ve haziran aylarında düzenlenen şenliklerle binlerce ziyaretçiyi ağırlıyor. Tarihçilerin yaklaşık yüzde 65’inin, Gündüz Alp’in mezarının Hırkatepe’de bulunduğu görüşünde birleştiği vurgulanıyor.
Genç nesillere doğru tarih aktarımı
Köy sakinlerinden Ahmet Gündüzalp ve İbrahim Sergi, bölgedeki türbenin önemine dikkat çekerek, bu bilginin eğitim müfredatına ve popüler kültüre doğru yansıması gerektiğini savunuyor. Sergi, Gündüz Alp’in Kayı Boyu ile birlikte bu topraklara yaralı olarak geldiğini ve yanındaki 40 kişiyle birlikte burayı yurt tuttuğunu anlatıyor.
Bu açıklamalar ışığında, Osmanlı Devleti’nin kuruluş hikayesi sadece Söğüt ve Domaniç ile sınırlı kalmayıp, Ankara’nın bozkırlarında filizlenen daha geniş bir coğrafi ve nesebî hikayeye dönüşüyor. Prof. Dr. Mehmet Öz’ün sunduğu kanıtlar, tarih kitaplarının "kuruluş" sayfalarının Beypazarı ve Karacadağ merkezli olarak yeniden yazılması gerektiğini işaret ediyor.
Kaynak: İHA
