PYD lideri Salih Müslim’den Suriye için ‘ademi merkeziyetçilik’ çıkışı: Talebimiz reddedilirse bağımsızlık ilan edeceğiz
PYD’li Salih Müslim, Suriye’de ademi merkeziyetçilik talebinin reddi hâlinde bağımsızlık seçeneğini gündeme alabileceklerini açıkladı; SDG’nin dağıtılmasına karşı çıkarken Şam’la barışçıl çözüm çağrısını yineledi.
Editor2
PYD lideri Salih Müslim’den Suriye için ‘ademi merkeziyetçilik’ çıkışı: “Talebimiz reddedilirse bağımsızlık ilan edeceğiz”
ŞEHİTLER ÖLMEZ / KAMIŞLI, SURİYE
“Merkezi sisteme dönüş asla kabul edilemez”
PYD Başkanlık Konseyi Üyesi Salih Müslim, Suriye’de kurulacak yeni hükümetin ademi merkeziyetçilik talebini reddetmesi halinde “bağımsızlık” seçeneğini gündeme alacaklarını söyledi. Kurdistani Nwe gazetesine konuşan Müslim, “Suriye’de tam merkezi bir sisteme geri dönmeyi ya da 2011 öncesi koşulların geri gelmesini asla kabul etmeyeceğiz” ifadelerini kullandı. PYD’ye göre Batı Kürdistan olarak anılan bölgede uygulanabilir yönetim modeli, demokrasi ilkeleriyle uyumlu bir ademi merkeziyetçilik.
Özerklikten federasyona: Model tartışması
Müslim, bölgenin idaresinde “özerklik, federalizm ya da konfederasyon” gibi farklı biçimlerin mümkün olduğunu belirterek yerinden yönetimin altını çizdi. Bu çerçevede yerel yönetimlerin eğitim, sağlık, ekonomi ve iç güvenlik gibi alanlarda daha geniş yetkiler üstlenmesi, merkezi hükümetin ise dış politika ve ulusal savunmada söz sahibi olması gerektiği savunuluyor. PYD, bu yaklaşımın hem farklı etnik/toplumsal grupların taleplerini dengeleyeceğini hem de çatışma dinamiklerini yumuşatacağını düşünüyor.
“SDG lağvedilemez”: Güvenlik kırmızı çizgisi
Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) dağıtılmasının masaya gelebileceğine dair söylentilere de yanıt veren Müslim, “Bölgemizin kendi kuvvetlerimiz tarafından korunması gerekiyor. SDG’nin kuruluş amacı da budur” dedi. PYD, 2012’den bu yana terörle mücadelede ön saflarda yer aldığını vurgularken, yerel savunma yapılarının zayıflatılmasının güvenlik boşluğu yaratacağı görüşünde. Şam’ın merkezi güvenlik mimarisine dönüş beklentisi ile PYD’nin “yerel güvenlik” ısrarı, müzakerelerde kilit ayrışma başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.
“Savaş çözüm değil”: Şam’la diyalog kapısı açık
Müslim, Şam yönetimiyle anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesi gerektiğini belirtti: “Savaş çözüm değil, barış istiyoruz. Suriye’nin bölünmesini istemiyoruz.” Ancak PYD, “adil barış” vurgusunu öne çıkarıyor ve merkezi sisteme dönüşün bu tanımın dışında kaldığını savunuyor. Taraflar arasında anayasal statü, kaynak paylaşımı ve güvenlik düzenlemeleri gibi kritik başlıklarda kapsamlı bir çerçevenin henüz oluşmadığı görülüyor.
Ankara’ya mesaj: “Düşman değiliz”
Türkiye’ye ilişkin değerlendirmesinde Müslim, “Biz Kürtler Türkiye’ye düşman olmadık. Türkiye ile sorunumuz yok” diyerek, Ankara’nın Suriye’deki Kürtlerin hak taleplerini tehdit olarak görmemesi gerektiğini söyledi. PYD, Türkiye’nin Şam üzerinde “adil çözüme” destek verici bir rol üstlenmesi çağrısında bulunurken, Ankara ise PYD/SDG yapılanmalarını ulusal güvenliğine tehdit olarak görüyor. Bu nedenle Türkiye dosyası, Suriye içi düzenlemeler kadar bölgesel dengelerin de belirleyicisi olmayı sürdürüyor.
Neden şimdi? Masada seçenekler ve riskler
Sahadaki denge arayışı sürerken PYD’nin çıkışı, olası bir siyasi düzenleme öncesi “zemin yoklaması” olarak okunuyor. PYD, ademi merkeziyetçilikte ısrarını korurken, talebin reddi halinde “bağımsızlık” kartının gündeme gelebileceğini açıkça dillendiriyor. Bu ihtimal, Suriye’nin toprak bütünlüğü tartışmasını yeniden alevlendirirken, bölgesel aktörlerin tepkilerini de hesap etmeyi gerektiriyor. Uzmanlar, merkeziyetçiliğe dönüş baskısının artması hâlinde yerelde gerilimlerin tırmanabileceği; buna karşın müzakerelerde ilerleme sağlanırsa yerel yönetim modelinin anayasal güvence altına alınmasının mümkün olabileceği görüşünde.
Kavramın çerçevesi: Ademi merkeziyetçilik neyi vadediyor?
Ademi merkeziyetçilik, yönetim yetkilerinin yalnızca merkezde toplanmadığı; yerel/bölgesel birimlere devredildiği bir sistem. Uygulamada bu, yerel meclislerin bütçe ve hizmet sunumunda daha etkin hâle gelmesi, güvenlikte yerel kuvvetlerin rol üstlenmesi ve merkezle net bir yetki paylaşımı yapılmasını gerektiriyor. PYD’nin önerdiği formül, Suriye’nin çok katmanlı toplumsal yapısı ve uzun savaş yıllarının ardından oluşan yerel idari pratiklerle uyumlu bir “geçiş mimarisi” oluşturmayı hedefliyor.
SehitlerOlmez.com’un daha fazla kişiye ulaşması için haberimizi paylaşarak destek olabilirsiniz.
Asker Vurulunca Değil, Unutulunca Ölür!
www.sehitlerolmez.com
