Savaşta 3. gün: ABD ve İsrail Tahran'ı bombalıyor, can kaybı 555
ABD ve İsrail’in Tahran’a yönelik bombardımanı 3. gününde şiddetlenirken, İran genelinde ölü sayısı 555’e yükseldi ve Körfez’de enerji üretimi tamamen durma noktasına geldi.
Editor2
AHMET TAŞ | ŞEHİTLER ÖLMEZ
TAHRAN, İRAN — ABD ve İsrail ordularının Tahran’a yönelik başlattığı hava harekatı üçüncü gününde yıkıcı etkisini artırırken, İran Kızılayı saldırılarda şimdiye kadar 555 kişinin hayatını kaybettiğini, savaşın Lübnan ve Körfez ülkelerine de sıçradığını resmen açıkladı.
Bölgedeki askeri tırmanış küresel enerji arz güvenliğini sarsarak Katar ve Suudi Arabistan’da stratejik tesislerin üretimi durdurmasına neden olurken, krizin Akdeniz ayağında Kıbrıs’taki İngiliz üssünün vurulması çatışmaların Avrupa Birliği (AB) topraklarına kadar genişlediğini gösterdi. ABD yönetimi, Tahran’daki rejimin fiilen değiştiğini iddia ederek operasyonun nihai hedefine ulaşana kadar süreceği mesajını verirken, İran tarafı Washington ile tüm müzakere kapılarını kapattığını duyurdu.
[Görsel: Gece karanlığında Tahran semalarında yükselen devasa alevler ve patlama sonrası oluşan duman bulutları. (Fotoğraf: Fatemeh Bahrami/Anadolu/picture alliance)]
Tahran Bombardmanı ve Artan İnsani Bilanço
Savaşın üçüncü gününde başkent Tahran, ağır bombardıman altında kalmaya devam ediyor. İran Kızılayı, son 72 saatteki saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısının 555’e yükseldiğini, 747 kişinin ise yaralandığını bildirdi. Ülke genelinde 100 binden fazla arama-kurtarma görevlisinin enkaz altındakilere ulaşmak için çalışmalarını sürdürdüğü belirtiliyor.
Yarı resmi Fars Haber Ajansı, ülke genelinde 130 farklı yerleşim biriminin hedef alındığını, Tahran’daki Nilüfer Meydanı gibi sivil alanlardaki polis karakollarının ve altyapı tesislerinin vurulduğunu duyurdu. İran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) temsilcisi Rıza Najafi ise Natanz şehrindeki nükleer tesisin yeniden hedef alındığını ve tesislerden birinin tamamen yok edildiğini iddia etti; ancak UAEA Başkanı Rafael Grossi henüz nükleer tesislerde doğrulanmış bir isabet olmadığını belirtti.
Körfez'de Enerji Arzı Durma Noktasında
İran’ın misilleme saldırıları sonrasında Körfez’in dev enerji şirketleri üretimi askıya aldığını duyurdu. Dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz üreticilerinden QatarEnergy, iki ana tesisine yönelik saldırılar nedeniyle LNG ve bağlantılı ürünlerin üretimini durdurduğunu açıkladı. Katar’ın bu kararı, Rusya’dan gaz alımını kesen ve alternatifi Doha’da arayan Avrupa ülkeleri için ciddi bir ısınma ve enerji krizi riskini beraberinde getirdi.
Suudi Arabistan tarafında ise devlet petrol şirketi Aramco, günlük 550 bin varil kapasiteli Ras Tanura rafinerisini İHA saldırıları sonrası "önleyici bir adım" olarak kademeli olarak devre dışı bıraktığını bildirdi. Ayrıca Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ndeki petrol üretiminin durması, Türkiye’ye günlük 200 bin varillik sevkiyatın kesilmesine yol açtı. İsrail’in doğal gaz tesislerindeki aksama ise Mısır’a yapılan ihracatı olumsuz etkileyerek Doğu Akdeniz enerji hattını felç etti.
Lübnan Cephesi ve Hizbullah Misillemesi
İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesine misilleme olarak Lübnan’daki Hizbullah milisleri İsrail’e füze ve İHA saldırısı başlattı. İsrail ordusu bu saldırılara Beyrut ve ülkenin güneyini bombalayarak karşılık verdi. Lübnan Sağlık Bakanlığı, İsrail saldırıları sonucu 31 kişinin öldüğünü ve 149 kişinin yaralandığını açıkladı.
İsrail ordusunun Kuzey Cephesi Komutanı Rafi Milo, Hizbullah’ın İran rejiminden yana karar vererek Lübnan halkını tehlikeye attığını ve bunun "ağır bir bedeli" olacağını söyledi. Çatışmalar nedeniyle Lübnan’ın güneyinde yaklaşık 50 kent ve köy için tahliye çağrısı yapılırken, binlerce sivilin araçlarıyla Beyrut’a doğru kaçtığı bildirildi.
Akdeniz'de Savaşın Sınırı: Kıbrıs Akrotiri Üssü
Savaşın coğrafi sınırları, Kıbrıs’taki İngiliz Egemen Üssü Akrotiri’nin vurulmasıyla Avrupa Birliği topraklarına kadar genişledi. Pazar gecesi bir İHA tarafından hedef alınan üste sınırlı hasar meydana geldiği, can kaybı yaşanmadığı bildirildi. İngiliz askeri yönetimi, bölge sakinlerine evlerinde kalmaları çağrısında bulundu.
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, saldırı sonrası Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile görüşerek AB’nin üye devletlere her türlü tehdide karşı "birlik içinde ve kararlı" destek vereceğini açıkladı. Von der Leyen ayrıca İran için tek kalıcı çözümün diplomasi olduğunu, bunun nükleer ve balistik programların tamamen durdurulması anlamına geldiğini vurguladı.
CENTCOM'dan "Dost Ateşi" İtirafı
Savaşın askeri kayıplar hanesinde dikkat çeken bir gelişme de Kuveyt’te yaşandı. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Kuveyt hava savunma sistemlerinin operasyon sırasında üç adet Amerikan F-15E savaş uçağını "yanlışlıkla" düşürdüğünü itiraf etti.
Kuveyt Savunma Bakanlığı, düşen jetlerdeki altı personelin fırlatma koltuklarını kullanarak kurtulduğunu ve sağlık durumlarının stabil olduğunu bildirdi. CENTCOM, jetlerin İran uçakları ve balistik füzelerine karşı yürütülen savunma görevinde olduğu sırada vurulduğunu belirtti.
[Görsel: Kuveyt'te düşen F15 savaş uçağının enkazı başında inceleme yapan askeri personel. (Fotoğraf: Social Media/REUTERS)]
Diplomatik Çıkmaz ve Laricani'nin Reddi
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Tahran operasyonun ucu açık olmadığını ve İran’ın nükleer silaha sahip olmasını engellemeyi hedeflediklerini söyledi. Hegseth, "Rejim kesinlikle değişti ve dünya daha iyi bir yer haline geldi" diyerek dikkat çekici bir iddiada bulunurken, savaşta ölen ABD askeri sayısının dörde çıktığını açıkladı.
Diplomatik kanallarda ise İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Ali Laricani, Umman üzerinden Washington ile temas kurulduğu yönündeki haberleri yalanlayarak "ABD ile müzakere etmeyeceğiz" dedi. Laricani, savaşı İran’ın başlatmadığını ancak kendilerini savunmaya devam edeceklerini vurguladı. ABD Başkanı Donald Trump ise görüşmeye açık olduğunu belirtse de İran’ın "çok geç kaldığını" ifade etti.
Türkiye-İran Sınırında Günübirlik Geçiş Tedbiri
Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanı Ömer Bolat, bölgedeki güvenlik durumu nedeniyle sınır kapılarında alınan yeni önlemleri açıkladı. Bakan Bolat, Ağrı-Gürbulak, Van-Kapıköy ve Hakkari-Esendere gümrük kapılarında ticari yük geçişlerinin kontrollü olarak sürdüğünü, ancak günübirlik yolcu geçişlerinin karşılıklı olarak durdurulduğunu belirtti.
Türkiye’nin vatandaşlarının ve üçüncü ülke vatandaşlarının tahliyesi için İran ile koordinasyon içinde olduğunu belirten Bolat, gümrük geçişlerinin ilgili idari makamlarca kesintisiz şekilde yönetildiğini bildirdi. Sınır hattında güvenlik önlemlerinin en üst düzeye çıkarıldığı kaydedildi.
