Teknoloji kullanımı genç yaşta boyun fıtığı riskini artırıyor
Gençlerde artan ekran süresi ve ileri yaşta azalan kıkırdak esnekliği, boyun fıtığı riskini yükseltiyor. Prof. Dr. Onur Yaman, çoğu vakanın ameliyatsız tedavi edilebildiğini; gerekirse cerrahinin önden ya da arkadan yapılabildiğini ve yaşam tarzı düzenlemelerinin nüksü önlemede kritik olduğunu vurguluyor.
Editor2
Teknoloji kullanımı genç yaşta boyun fıtığı riskini artırıyor
BİLGE DOKTOR / İSTANBUL
Gençlerde ekran süresi, ileri yaşta kıkırdak esnekliği: iki yönlü risk
Bilgisayar ve cep telefonu kullanımındaki artış, genç yaş grubunda boyun fıtığı (servikal disk hernisi) riskini yükseltiyor. Yaş ilerledikçe kıkırdak dokunun esnekliğinin azalması da tabloyu ağırlaştırabiliyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Beyin, Sinir ve Omurilik Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Onur Yaman, “Özellikle boynu öne doğru getirme hareketi, boyun fıtığı oluşma ve tekrarlama riskini artırır. Boynu öne doğru eğecek hareketlerden mümkün olduğunca uzak durulmalı” uyarısında bulunuyor.
Belirtiler: boyundan başa ve kollara yayılan ağrı, uyuşma ve güç kaybı
Boyun fıtığı, omurlar arasındaki kıkırdak diskin yer değiştirmesi sonucu kola giden sinirlerin bası altında kalmasıyla ortaya çıkıyor. Prof. Dr. Yaman, “Şikâyetler genellikle boyun ağrısıyla başlar; ağrı başa, kürek kemiklerine ve omuzlara yayılabilir. Sinir basısı arttıkça kollarda ve parmaklarda ağrı–uyuşma gelişebilir; ilerleyen vakalarda kuvvetsizlik görülebilir” bilgisini paylaşıyor. Bu semptomların erken dönemde ciddiye alınması, nörolojik hasarın kalıcılaşmasını önleyebiliyor.
Tedavide ilk seçenek çoğunlukla ameliyatsız yöntemler
Uzmanlara göre boyun fıtıklarının büyük bölümü cerrahiye gerek kalmadan kontrol altına alınabiliyor. Dinlenme, uygun süre–şekilde boyunluk kullanımı, fizyoterapi ve egzersiz ile sırt–boyun kaslarının güçlendirilmesi, ağrıyı ve sinir üzerindeki baskıyı azaltan enjeksiyonlar sık başvurulan seçenekler arasında. Prof. Dr. Yaman, “Kas dengesini güçlendiren, postürü düzelten programlar şikâyetleri geriletip fıtığın ilerleyişini durdurabilir” diyor.
Cerrahi gerektiğinde: önden veya arkadan yaklaşım, riskler ve karar ölçütleri
Konservatif tedaviye rağmen ağrı ve nörolojik bulgular geriliyorsa, cerrahi gündeme geliyor. “Ameliyatın ön (anterior) ya da arka (posterior) yaklaşımla yapılmasına hastanın yaşı, fıtık sayısı ve yerleşimi belirleyici olur” diyen Prof. Dr. Yaman, olası komplikasyonları da şöyle özetliyor:
“Ön taraftan yapılan girişimlerde yemek borusu, nefes borusu, konuşma siniri ve şah damarı çevresi çalışılır; bu yapılara bağlı komplikasyonlar görülebilir ancak oranlar düşüktür. Arka yaklaşımlarda enfeksiyon, omurilik zarı yaralanması veya kola giden sinirlerde hasar riski bulunsa da modern teknoloji ve tecrübeyle bu riskler belirgin şekilde azalmıştır.”
Yeniden etkileşim: komşu segment uyarısı ve yaşam tarzı değişikliği
Operasyon sonrası aynı seviyede tekrarlama olasılığının düşük olduğunu belirten Prof. Dr. Yaman, “Komşu segment hastalığı dediğimiz, ameliyat edilen seviyenin bir üstünde sorun gelişme olasılığı yaklaşık %20’dir. Bu yüzden ameliyat sonrası yaşam tarzı düzenlemeleri kritik önemdedir” ifadesini kullanıyor.
Günlük hayata yönelik öneriler şunlar:
-
Ekran yüksekliği göz hizasında olmalı; omuzlar gevşek, sırt destekli oturulmalı.
-
Uzun görüşmelerde kulaklık veya hoparlör tercih edilmeli; baş–boyun öne eğik tutulmamalı.
-
Gün içinde kısa mikro molalar verilerek boyun–sırt germe ve güçlendirme egzersizleri yapılmalı.
-
Ağır çantalar tek omuzda taşınmamalı; düzenli uyku ve stres yönetimi destekleyici etki sağlar.
