Türkiye'nin Savaş Uçağı Stratejisi: F-35, Eurofighter ve KAAN Hamlesi
ABD ile yaşanan F-35 krizinin ardından filosunu güçlendirmek isteyen Türkiye, Eurofighter alımı ve yerli proje KAAN ile hava savunma envanterinde çeşitliliğe gidiyor.
Editor2
ŞEHİTLER ÖLMEZ / LONDRA, İNGİLTERE — 13 ARALIK 2025
ABD’nin F-35 programından çıkarması ve Rus yapımı S-400 krizinin gölgesinde Türkiye, Eurofighter alımı ve yerli üretim KAAN projesiyle hava kuvvetleri envanterini çeşitlendirme arayışını hızlandırdı.
Uzun süredir yeni savaş uçakları alabilmek için çok yönlü bir diplomasi yürüten Ankara, bir yandan ABD ile F-16 ve F-35 görüşmelerini sürdürürken, diğer yandan İngiltere ile 20 adet Eurofighter alımı için anlaşma imzaladı. Katar ve Umman'dan ikinci el Eurofighter temini için de müzakereler devam ediyor. Uzmanlar, bu stratejiyi eskiyen filo, bölgesel tehditler ve NATO içindeki güven sorunlarına bağlıyor.
ABD’den S-400 Şartı ve F-35 Çıkmazı
ABD'nin Türkiye Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Washington'ın Türkiye'nin F-35 programına dönüşü konusundaki tavrının net olduğunu yineledi. Barrack, 9 Kasım'da yaptığı açıklamada, "ABD yasalarına göre, Türkiye'nin F-35 programına geri dönmesi için artık S-400 sistemini işletmemesi ve elinde bulundurmaması gerekmektedir," dedi.
Barrack, Başkan Trump ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasındaki olumlu ilişkinin yeni bir iş birliği atmosferi yarattığını belirtse de, Rus yapımı hava savunma sisteminin elden çıkarılması şartı masadaki en büyük engel olarak duruyor.
Eskiyen Filo ve Stratejik Planlama
Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi (EDAM) Direktörü Sinan Ülgen'e göre, Türkiye'nin aynı anda bu kadar çok savaş uçağı için girişimde bulunmasının temel nedeni, Türk Hava Kuvvetleri filosunun yaşlanması. Türkiye en son 2012'de 30 adet F-16 satın aldı; envanterin geri kalanı ise 1987-2000 yılları arasına dayanıyor.
ABD merkezli Foreign Policy Research Institute (FPRI) Başkanı Dr. Aaron Stein ise mevcut tabloyu "yönetim zafiyeti" olarak nitelendiriyor. Stein, "Türk Hava Kuvvetleri'nin omurgasını F-35'ler oluşturacaktı. Fakat Türkiye F-35'leri kaybetti. O zamandan beri net ve tutarlı bir planı olmadı," değerlendirmesinde bulundu.
Stein, Türkiye'nin kendisini F-35 üretim zincirinden çıkarttırıp daha sonra bu uçakları dışarıdan almaya çalışmasını eleştirirken, Ülgen ise S-400 kararının sonuçlarının en üst kademede yeterince hesaplanmadığını savundu.
NATO’ya Güvensizlik ve Bölgesel Rekabet
Uzmanlar, Türkiye'nin 2030'larda KAAN projesi devreye girene kadar NATO'nun 5. maddesine (kolektif savunma) neden tam olarak güvenmediği sorusuna üç başlıkta yanıt veriyor:
-
NATO'ya Güvensizlik: Sinan Ülgen, olası bir Rusya saldırısında NATO desteğinin beklendiğini, ancak İsrail kaynaklı olası bir tehditte aynı desteğin sağlanmayacağına dair Ankara'da tereddütler olduğunu belirtti.
-
Güç Projeksiyonu: Türkiye, uçakları sadece savunma için değil; Suriye, Irak ve Libya gibi bölgelerde operasyonel gücünü korumak için de istiyor.
-
Yunanistan ile Rekabet: NATO müttefiki Yunanistan'ın Rafale ve F-35 uçaklarıyla Ege'de hava üstünlüğünü ele geçirmesi riski, Ankara'yı alternatif arayışlara itiyor.
Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgali, Batı'nın Türkiye'ye bakışını değiştirerek Eurofighter ve F-16 satışlarını yeniden gündeme getirse de, Türkiye yerli projesi KAAN tamamlanana kadar "ara çözüm" olarak Eurofighter'ı kritik bir hamle olarak görüyor.
