Ukrayna’da seferberlikten muafiyet kuralları sıkılaştırıldı
Ukrayna hükümeti, savaş döneminde kritik işletmelerde çalışanların seferberlikten muaf tutulmasına ilişkin kuralları sıkılaştırdı.
Editor2
Ahmet Taş | Yerel Gündem
ANKARA, TÜRKİYE — Ukrayna hükümeti, savaş döneminde kritik öneme sahip işletmelerde çalışan askerlik yükümlülerinin seferberlikten muaf tutulmasına ilişkin kuralları sıkılaştırdı.
Ukrayna basınında yer alan bilgilere göre, Bakanlar Kurulu tarafından onaylanan yeni düzenleme, savaş koşullarında ülke ekonomisinin işleyişi için kritik kabul edilen işletme, kurum ve kuruluşlarda çalışan personelin “rezervasyon” yani seferberlikten geçici muafiyet sürecini yeniden düzenliyor.
Ekonomi, Çevre ve Tarım Bakanı Aleksey Sobolev, ulusal telemaraton yayınında yaptığı açıklamada, değişikliklerin özellikle kritik işletme statüsüne sahip şirketleri ilgilendirdiğini söyledi. Yeni kurallarla hem gerçekten stratejik öneme sahip işletmelerin çalışmasının güvence altına alınması hem de muafiyet sistemindeki kötüye kullanımların önlenmesi hedefleniyor.
Maaş eşiği 26 bin grivnaya çıkarılıyor
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri, seferberlikten muaf tutulabilecek çalışanlar için belirlenen asgari maaş eşiğinin yükseltilmesi oldu.
Buna göre, kritik işletmelerde çalışan ve seferberlikten muafiyet kapsamına alınacak personelin maaşının en az 26 bin grivna olması gerekecek.
Ancak cephe hattına yakın bölgelerde faaliyet gösteren işletmeler için mevcut koşullar korunacak. Bu bölgelerde çalışanlar için maaş eşiği 21 bin 600 grivna olarak kalacak.
Hükümet, bu ayrımı savaş koşullarında cepheye yakın bölgelerdeki ekonomik faaliyetlerin daha hassas olması nedeniyle koruyor. Böylece hem ön hatlara yakın bölgelerde üretim ve hizmetlerin devam etmesi hem de çalışanların aşırı bürokratik yükle karşılaşmaması amaçlanıyor.
Kritik işletmeler yeniden değerlendirilecek
Yeni kurallar yalnızca çalışan maaşlarını değil, işletmelerin “kritik öneme sahip” sayılma kriterlerini de kapsıyor.
Merkezi ve bölgesel yönetim organları, bir ay içinde kritik işletme kriterlerini yeniden gözden geçirmekle yükümlü olacak. Bu kriterlerin Ukrayna Savunma Bakanlığı ve Ukrayna Ekonomi Bakanlığı ile koordineli şekilde güncellenmesi gerekecek.
Bu adım, savaş döneminde hangi işletmelerin gerçekten kritik kabul edileceği konusunda daha sıkı bir denetim mekanizması kurulması anlamına geliyor.
Hükümetin amacı, yalnızca ülke ekonomisi, savunma kapasitesi, altyapı, lojistik, enerji, tarım, sağlık ve temel hizmetler açısından gerçekten önemli olan işletmelerin bu statüden yararlanmasını sağlamak.
Çifte kayıt uygulamasına sınırlama geliyor
Düzenlemenin bir diğer önemli başlığı, birden fazla iş yerinde çalışan personelin muafiyet kotasına nasıl dahil edileceğiyle ilgili oldu.
Yeni kurala göre, zaten seferberlikten muafiyet hakkı bulunan bir çalışan, muafiyet kotasında yalnızca bir kez ve sadece ana iş yeri üzerinden sayılacak.
Daha önce bazı çalışanlar, yarı zamanlı veya ek görevli olarak birden fazla işletmede kayıtlı görünebiliyor ve bu durum birden fazla şirketin muafiyet kotasında aynı kişinin yer almasına neden olabiliyordu.
Yeni düzenlemeyle bu uygulamanın önüne geçilmesi hedefleniyor. Böylece muafiyet kotasının yapay şekilde artırılması ve sistemin kötüye kullanılması engellenmek isteniyor.
Bu kuralın yaklaşık olarak haziran ayı ortasında yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Kötüye kullanımların önlenmesi hedefleniyor
Ukrayna hükümeti, seferberlikten muafiyet sisteminin savaş ekonomisi açısından gerekli olduğunu ancak bu mekanizmanın kötüye kullanılmaması gerektiğini vurguluyor.
Savaşın devam ettiği ülkede birçok sektör, hem cephedeki askerî ihtiyaçlara hem de sivil ekonominin ayakta kalmasına hizmet ediyor. Bu nedenle bazı çalışanların geçici olarak seferberlikten muaf tutulması, kritik işletmelerin faaliyetlerini sürdürebilmesi açısından önemli görülüyor.
Ancak sistemin kontrolsüz uygulanması, hem adalet tartışmalarına hem de seferberlik kapasitesinin zayıflamasına yol açabiliyor.
Yeni düzenleme, bu iki hedef arasında denge kurmayı amaçlıyor: Bir yandan kritik işletmeler çalışmaya devam edecek, diğer yandan muafiyet sistemi daha sıkı denetlenecek.
Cephe bölgeleri için ayrı uygulama sürecek
Cephe hattına yakın bölgelerdeki işletmelere yönelik daha düşük maaş eşiğinin korunması, hükümetin bölgesel koşulları dikkate aldığını gösteriyor.
Savaşın doğrudan etkilediği bölgelerde işletmelerin çalışmaya devam etmesi, yerel halkın temel ihtiyaçlarının karşılanması ve bölgesel ekonominin tamamen durmaması açısından kritik görülüyor.
Bu nedenle hükümet, cephe bölgelerindeki işletmeler için 21 bin 600 grivnalık mevcut eşiği değiştirmedi.
Bu karar, özellikle lojistik, enerji, tarım, sağlık ve temel hizmetler alanında faaliyet gösteren işletmeler için önem taşıyor.
TCC ve askeri sağlık kurulları da gündemde
Ukrayna’da seferberlik ve askerlik süreci yalnızca işletmelerin muafiyet kurallarıyla sınırlı değil.
Verhovna Rada’da, Bölgesel Askerlik ve Sosyal Destek Merkezleri çalışanlarının yasa dışı eylemlerine yönelik sorumluluğun artırılmasını öngören yasa tasarıları da görüşülüyor.
Ayrıca askeri sağlık komisyonu üyelerinin, askerlik hizmetine uygunluk konusunda bilerek yanlış rapor düzenlemesi halinde daha ağır yaptırımlarla karşılaşmasını hedefleyen düzenlemeler de gündemde.
Bu adımlar, seferberlik sisteminde şeffaflık, adalet ve denetim ihtiyacının arttığını gösteriyor.
Savaş ekonomisinde denge arayışı
Ukrayna’nın yeni kararı, savaşın üçüncü yılına yaklaşan ülkede ekonomi ile askerî ihtiyaçlar arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gündeme getirdi.
Kiev yönetimi, bir yandan cephede yeterli insan gücünü sağlamak zorunda. Diğer yandan enerji, tarım, üretim, lojistik, sağlık ve kamu hizmetleri gibi sektörlerin ayakta kalması gerekiyor.
Bu nedenle kritik işletmeler için rezervasyon sistemi, Ukrayna’nın savaş ekonomisinin önemli araçlarından biri olarak görülüyor.
Yeni kurallar ise bu sistemin daha seçici, daha denetlenebilir ve kötüye kullanıma daha kapalı hale getirilmesini amaçlıyor.
Yeni dönem haziran ortasında başlayabilir
Açıklamalara göre, özellikle birden fazla iş yerinde çalışan personelin kotada yalnızca ana iş yeri üzerinden sayılmasına ilişkin düzenlemenin haziran ortasında yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Bu tarihten itibaren işletmelerin personel listelerini, maaş seviyelerini ve muafiyet başvurularını yeni kurallara göre güncellemesi gerekecek.
Merkezi ve bölgesel makamların da bir ay içinde kritik işletme kriterlerini yeniden değerlendirmesi, uygulamanın kapsamını belirleyecek.
Ukrayna hükümeti, düzenlemeyle birlikte hem ülke ekonomisi için hayati öneme sahip işletmelerin çalışmasını güvence altına almak hem de seferberlikten muafiyet sistemindeki boşlukları kapatmak istiyor.
