Uygur öğrenci Kamile Wayit hapis cezasının ardından serbest
Çin'de Beyaz Kağıt Hareketi videosu paylaştığı için hapis cezası alan Uygur üniversite öğrencisi Kamile Wayit, üç yıllık mahkumiyetin ardından serbest bırakıldı.
Editor2
ŞEHİTLER ÖLMEZ / PEKİN, ÇİN
Uluslararası Af Örgütü, Çin genelinde 2022 yılında gerçekleşen "Beyaz Kağıt Hareketi"ne dair bir video paylaştığı için hapis cezasına çarptırılan Uygur üniversite öğrencisi Kamile Wayit’in tahliye edildiğini duyurdu.
Aralık 2022'de gözaltına alınan ve "aşırılıkçılığı teşvik etmek" suçlamasıyla üç yıl hapis cezasına mahkum edilen Wayit, 28 Aralık 2025 tarihinde serbest bırakıldı. Uluslararası Af Örgütü, ailesiyle yeniden bir araya gelen Wayit’in durumunu izlemeye devam edeceklerini belirterek, Kamile’nin özgürlüğü için yürütülen uluslararası acil eylem çağrılarına artık gerek kalmadığını açıkladı.
Kamile Wayit’in mahkumiyet süreci ve suçlamalar
Henan eyaletindeki Shangqiu Teknoloji Enstitüsü'nde öğrenci olan Kamile Wayit, Kasım 2022'de Çin'in katı Covid-19 politikalarına karşı başlatılan protestolara dair bir videoyu WeChat üzerinden paylaşmıştı. 25 Mart 2023 tarihinde kapalı kapılar ardında yargılanan Wayit, paylaştığı içerik nedeniyle ağır bir suçlamaya maruz kaldı.
Uluslararası Af Örgütü tarafından yayınlanan raporda, Wayit'in aldığı cezanın orantısızlığına dikkat çekilerek şu ifadelere yer verildi: "Kamile, protestolarla ilgili bir 'suç'tan mahkum edildiğini bildiğimiz birkaç kişiden biri; temelsiz suçlamalar ve orantısız ceza, bizim görüşümüze göre, kısmen Uygur kimliği ile bağlantılıdır."
"Beyaz Kağıt Hareketi" ve Urumçi yangını
Çin genelinde yayılan ve "A4 protestoları" olarak da bilinen Beyaz Kağıt Hareketi, 24 Kasım 2022'de Doğu Türkistan'ın başkenti Urumçi'de bir apartmanda çıkan yangınla tetiklenmişti. Yangında en az 10 kişinin hayatını kaybetmesi, katı karantina önlemlerinin kurtarma çalışmalarını engellediği iddialarını beraberinde getirmişti.
Urumçi'de başlayan tepkiler kısa sürede Pekin, Şanghay ve Wuhan gibi büyük şehirlere sıçramış, üniversite öğrencileri sansürü temsil eden boş beyaz kağıtlar tutarak hükümetin kısıtlamalarını protesto etmişti. Kamile Wayit, bu toplumsal olaylara dair farkındalık yaratan bir içerik paylaştığı için hedef alınan isimlerden biri olmuştu.
Sincan’daki sistematik hak ihlalleri raporu
Uluslararası Af Örgütü, Wayit’in serbest bırakılması vesilesiyle Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ndeki insani duruma yeniden dikkat çekti. 2017 yılından bu yana bir milyondan fazla kişinin "terörizmle mücadele" adı altında keyfi olarak toplama kamplarında tutulduğu tahmin ediliyor.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği tarafından Ağustos 2022'de yayınlanan rapor, bölgedeki Uygur, Kazak ve diğer Müslüman azınlıklara yönelik muamelenin "insanlığa karşı suçlar" teşkil edebileceğini doğrulamıştı. Belgelenen ihlaller arasında işkence, cinsel şiddet, zorla çalıştırma ve zorla kaybetme gibi ağır vakalar yer alıyor.
