Belarus'ta Sürpriz Gelişme: Muhalif Lider Tsikhanouski Serbest Bırakıldı
Belarus Devlet Başkanı Lukaşenko, ABD arabuluculuğuyla muhalif lider Siarhei Tsikhanouski de dahil olmak üzere çok sayıda siyasi tutukluyu serbest bıraktı. Bu gelişme, hem diplomatik etkileri hem de 2025 seçim süreci açısından yeni bir dönem başlatabilir.
Editor2
Belarus'ta Sürpriz Gelişme: Muhalif Lider Tsikhanouski Serbest Bırakıldı
YEREL GÜNDEM / TÜRKİYE
ABD Arabuluculuğunda Gerçekleşen Anlaşma Sonucu Tahliye
Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko’nun sürpriz bir adımla birçok siyasi tutukluyu serbest bırakması, uluslararası kamuoyunda geniş yankı buldu. ABD Özel Temsilcisi Keith Kellogg’un Minsk ziyareti sırasında varılan anlaşma kapsamında gerçekleşen tahliye, uzun süredir cezaevinde bulunan muhalif lider Siarhei Tsikhanouski’yi de kapsıyor.
Sürgündeki muhalefet lideri Sviatlana Tsikhanouskaya’nın eşi olan Tsikhanouski’nin serbest bırakılması, siyasi mahkumlar için umut veren tarihi bir adım olarak değerlendirildi.
Sessiz Diplomasi Sonuç Verdi
Tsikhanouskaya’nın Özel Kalem Müdürü Franak Viačorka, Euronews’e yaptığı açıklamada diplomatik sürecin arka planına dikkat çekerek, “Trump’ın elçisi Kellogg’un Minsk ziyareti Ukrayna’daki savaşta bir ilerleme getirmemiş olabilir ama çok somut bir sonucu oldu: Siyasi tutuklular serbest bırakıldı” dedi.
Viačorka, baskı politikalarının ve sessiz diplomatik çabaların bu gelişmede etkili olduğunu vurgularken, “Siarhei ve Sviatlana gibi bir çiftin yeniden bir araya gelmesi Belarus halkına umut ve enerji veriyor” ifadelerini kullandı.
Lukaşenko'dan Yeni Seçim Hamlesi
Ocak 2025’te yapılacak başkanlık seçimleri öncesinde Lukaşenko’nun af kararları dikkat çekiyor. Aşırıcılıkla suçlanan mahkumların serbest bırakılması, Lukaşenko tarafından “yoldan çıkmış olanlara insani bir jest” olarak sunuluyor. Ancak muhalefet bu adımı uluslararası baskıyı hafifletmeye yönelik taktiksel bir manevra olarak görüyor.
Daha önceki yıllarda siyasi tutuklulara yönelik baskılarla gündeme gelen Belarus, Ales Puşkin gibi isimlerin cezaevinde hayatını kaybetmesiyle insan hakları ihlalleri nedeniyle sert eleştirilere maruz kalmıştı.
Sürgünde Mücadele Eden Tsikhanouskaya: Güvenemeyiz
Sviatlana Tsikhanouskaya, eşiyle yıllar sonra yeniden buluşmanın heyecanını yaşarken, Lukaşenko rejimine yönelik eleştirilerini sürdürüyor. Tsikhanouskaya, “Lukaşenko, Putin’in çıkarlarına hizmet eden bir ortak saldırgan. Ona güvenilemez” diyerek Belarus’un uluslararası müzakerelerde taraf olamayacağını dile getirdi.
“Belarus rejimi Rus ordusu için büyük miktarda malzeme üretiyor. Bu savaş Lukaşenko’ya ekonomik bir avantaj sağlıyor” diyen Tsikhanouskaya, barış görüşmelerinin Minsk yerine tarafsız bir ülkede yapılması gerektiğini vurguladı.
Tsikhanouski'nin Uzun Yıllar Süren Tutsaklığı
Siarhei Tsikhanouski, 2020’de Belarus’ta cumhurbaşkanlığına aday olmaya hazırlanırken gözaltına alındı. Eşi Sviatlana Tsikhanouskaya ise onun yerine aday olarak öne çıktı.
Minsk mahkemesi Tsikhanouski’yi 18 yıl hapse mahkûm etti. Aile ziyareti, mektup ve avukat görüşmeleri gibi temel hakları uzun süre engellendi. 2023 yılında ise mevcut cezasına ek olarak 1,5 yıl daha hapis cezası verildi.
Sviatlana Tsikhanouskaya, eşinin hayatta olup olmadığını bile bilmeden yıllarca mücadele ettiğini belirtti. “Çocuklarım ona mektup yazıyor ama cevap alamıyorlar. Onlar babalarının yaşayıp yaşamadığını soruyor, bu çok acı verici” diyerek duygularını paylaştı.
Uluslararası Tepkiler ve Destek
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, siyasi tutukluların serbest bırakılmasını “harika bir haber” ve “umut sembolü” olarak tanımladı. ABD Kongresi’nden John Coale ise “Başkan Trump’ın liderliğini” ve Litvanya hükümetinin katkısını övdü.
Belarus insan hakları örgütü Vyasna’ya göre 2020 seçimlerinden sonra 50 binden fazla kişi siyasi gerekçelerle gözaltına alındı. Bu süreçte 5 bini aşkın kişi mahkûm edilirken, 300 binden fazla Belaruslu ülkesini terk etmek zorunda kaldı.
Bugün bile Belarus’ta günlük ortalama 15 ila 20 kişi siyasi sebeplerle gözaltına alınıyor.
Sonuç
Siarhei Tsikhanouski’nin serbest bırakılması, sadece bireysel bir tahliye değil; siyasi mahkumlara özgürlük yolunda önemli bir sembol adım. Bu gelişme, Belarus’ta hâlâ sürdürülen baskı rejiminin gölgesinde, muhalefet ve uluslararası kamuoyu için güçlü bir moral kaynağı oluşturuyor. Seçim öncesi verilen bu mesajın kalıcı olup olmayacağı ise önümüzdeki süreçte netleşecek.
