Donbas Karşılığı Barış: Kremlin’in “Zaferi” mi, Tarihî Bir Hezimet mi?
Rusya’nın Donbas karşılığı barış formülü tartışılıyor. Uzmanlara göre 52 bin km² toprak için milyonlarca kayıp verilmesi Moskova için stratejik bir hezimet, Ukrayna için ise toplumsal travma anlamına geliyor.
Editor2
YUSUF İNAN YAZDI...
Kremlin’in “Zaferi” mi, Tarihî Bir Hezimet mi?
2022’de başlayan Rusya–Ukrayna savaşı üçüncü yılını geride bırakırken, Kremlin çevresinde dillendirilen “Donbas karşılığı barış” formülü, hem Moskova hem de Kiev için derin tartışmalar yaratıyor. Donbas’ın yaklaşık 52 bin km²’lik toprağı Rusya’ya bırakılması karşılığında barış masasına oturulabileceği iddiası, jeopolitik, ekonomik ve toplumsal dengeleri yeniden gündeme taşıdı.
Donbas: 6,5 milyon nüfuslu sanayi havzası
Donetsk ve Luhansk bölgelerini kapsayan Donbas, savaş öncesinde 6–6,5 milyonluk nüfusuyla Ukrayna’nın en yoğun sanayi merkezlerinden biriydi. Çelik, kömür ve ağır sanayi tesisleri Sovyet döneminden kalma mirası taşırken, 2014’ten itibaren Rusya destekli ayrılıkçı grupların denetimi altında istikrarsız bir coğrafya haline geldi.
Bugün Kremlin’in barış için önkoşul olarak sunduğu toprak, Ukrayna’nın doğusundaki bu havzaya sıkışıyor. Ancak uzmanlara göre “Donbas karşılığı barış”, Rusya için siyasi bir vitrin, Ukrayna için ise toplumsal bir travma anlamına gelebilir.
Moskova’nın bilançosu: Kazançtan çok kayıp
Savaşın başında Kremlin, NATO’nun doğuya genişlemesini engelleme ve Ukrayna’yı Batı’dan uzaklaştırma hedefini ilan etmişti. Ancak üç yıl sonra tablo tersine dönmüş durumda:
-
NATO genişledi. Finlandiya ve İsveç ittifaka katıldı, Rusya’nın NATO ile kara sınırı iki katına çıktı.
-
Karadeniz’de kayıplar. Ukrayna’nın insansız deniz araçları ve füzeleri, Karadeniz Filosu’nu Kırım’daki üssünden geriye itti. Moskova artık Karadeniz’de eskisi kadar rahat hareket edemiyor.
-
Enerji pazarında çöküş. Avrupa’nın Rus gazına bağımlılığı üç yılda %40’tan %10–19 aralığına indi. Gazprom’un Avrupa’daki gelir kaybı, Rus bütçesinde kalıcı yarık açtı.
-
Demografik daralma. Yüz binlerce genç Rus, savaş ve seferberlikten kaçmak için ülkeyi terk etti. Eğitimli iş gücü kaybı, uzun vadeli kalkınma kapasitesini zayıflatıyor.
Tüm bunlar, Kremlin’in “Donbas zaferi”nin aslında bir dizi stratejik hezimetle gölgelendiğini gösteriyor.
Kiev’de nasıl yankılanır?
Ukrayna Anayasası, ülke sınırlarında değişiklik için ulusal referandum şartı koşuyor. Dolayısıyla hükümetin tek taraflı olarak Donbas’ı devretmesi hukuken mümkün değil. Ayrıca savaş boyunca “egemenlik ve toprak bütünlüğü” etrafında seferber olmuş bir toplumda böyle bir adım, siyasi meşruiyeti sarsar.
Toplumsal zeminde de tablo net: 2014’ten bu yana süren işgal ve 2022 sonrası tam ölçekli yıkım, Ukrayna kamuoyunda Rusya’ya bakışı sertleştirdi. Bir dönem Rusçaya sempatiyle yaklaşan kesimler, bugün Moskova’ya yakın herhangi bir çözümü “ödül” gibi görüyor.
Batı’nın duruşu
ABD ve AB, savaşın başından beri “zorla sınır değişikliğini” tanımama ilkesinde ısrar ediyor. Yaptırımların kaldırılması da bu ilkeye bağlanmış durumda. Bu nedenle Donbas’ın devri, Batı’da otomatik olarak barış ya da normalleşme anlamına gelmiyor. Aksine, “donmuş çatışma” riskini beraberinde getiriyor.
Matematiksel denklem: 52 bin km² için ne kaybedildi?
Savaşın yol açtığı insanî kayıplar ağır: milyonlarca mülteci, on binlerce sivil ölümü ve yüz binlerce askerî kayıp. Buna rağmen Rusya’nın Donbas karşılığında barışa razı olması, basit bir hesapla, geniş nüfus bağlarını, Avrupa enerji pazarını, uluslararası meşruiyeti ve stratejik caydırıcılığı kaybetmesi anlamına geliyor.
Bir başka deyişle, Kremlin bugün 52 bin km²’lik toprak parçasını elde etse bile, Moskova’nın kaybettikleri bunun katbekat üzerinde.
Sonuç
“Donbas karşılığı barış” senaryosu, Rusya için kısa vadeli bir siyasi anlatı sunsa da, uzun vadede jeopolitik ve ekonomik hezimetleri örtmüyor. Ukrayna içinse bu formül, hem anayasal engeller hem de toplumsal psikoloji nedeniyle kabul edilemez görünüyor.
Barış için gerçekçi yol, sınırların zorla değiştirilemeyeceği ilkesini, Ukrayna’nın güvenlik garantilerini ve Rusya’nın yeni saldırılarını caydıracak uluslararası bir mimariyi gerektiriyor. Aksi durumda, Donbas yalnızca daha pahalı bir molanın adı olur.
Editör Notu: Makalede belirtilen ölüm sayıları çeşitli kaynaklara dayalı tahminlerdir. Bu rakamlar resmi kurumlar tarafından doğrulanmamıştır.
YUSUF İNAN / YURTTA SULH CİHANDA SULH
Twitter : @Yusufinan2023
Instagram : yusufinan2023
Instagram : fondinan2016
Email : gundem@sehitlerolmez.com
