Erdoğan'ın Başdanışmanı Uçum'dan Tartışmalı Öneri: Terörsüz Türkiye İçin Özel Kanun
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, 'Terörsüz Türkiye' sürecine hukuki zemin hazırlamak için 1925 Şeyh Sait İsyanı sonrası çıkarılan kanunu örnek göstererek özel bir kanun önerdi. Öneri, Prof. Dr. Ersan Şen'in sert tepkisine neden oldu.
Editor2
ŞEHİTLER ÖLMEZ / ANKARA, TÜRKİYE — 17 KASIM 2025
Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili ve Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, 'Terörsüz Türkiye' adıyla başlatılan süreç için tarihi bir benzetme yaparak özel bir kanun çıkarılması yönünde dikkat çekici bir hukuki öneri sundu.
Anadolu Ajansı için kaleme aldığı analiz yazısında Uçum, önerisine dayanak olarak Cumhuriyet’e karşı şeriat çağrısıyla başlatılan 1925 Şeyh Sait İsyanı’nın bastırılmasının ardından 1928 yılında TBMM’nin çıkardığı 1239 Sayılı Kanun’u gösterdi. Uçum, söz konusu kanunun "bugünkü geçiş süreci hukuku açısından esin kaynağı" olabileceğini öne sürdü.
Şeyh Sait İsyanı Sonrası Kanun Örneği
Uçum, 1928’deki tek, özel ve geçici kanuni düzenlemenin, o dönemdeki ihtiyaç tespiti açısından önemli bir hukuk politikası olduğunu savundu.
Uçum, bu tecrübenin, "bugünkü geçiş süreci hukuku açısından en azından sürece özgü tek, özel ve geçici bir kanun yaklaşımına esin olacak özelliktedir" yorumunda bulundu.
Uçum’un Geçiş Sürecine Dair Önerileri
Başdanışman Uçum, yazısında beklenen adımları da şöyle sıraladı:
-
Türkiye Büyük Millet Meclisi Komisyonunun İmralı’yı dinlemesi konusunda bir karar vermesi.
-
Diyarbakır annelerinin çocuklarına kavuşması için gerekli adımların atılması.
-
Silah bırakma pratiklerinin genişletilerek ve geliştirilerek ilerletilmesi.
-
Münfesih terör örgütüne yani terör örgütünün fiilen sona erdiği hususuna ve silah bırakma konusuna ilişkin pratik teyitlerin ve idari tespitlerin yapılması.
-
Suriye’de ülkenin birliği hedefine uygun olarak bütünleşme adımlarının daha güçlü şekilde atılması.
Prof. Dr. Şen’den Sert İtiraz ve Uyarı
Ceza hukukçusu Prof. Dr. Ersan Şen, Uçum’un önerisine ve yaptığı tarihi benzetmeye X hesabı üzerinden sert tepki gösterdi. Şen, 1928 Kanunu’nun "isyanın elebaşı ve uzantıları ile dolaylı veya dolaysız masaya oturularak çıkarılmadığını" hatırlattı.
Şen, bu nedenle "Atatürk de böyle yapmıştı" demenin bir gereği olmadığını savundu ve asıl sorunun süreçteki şeffaflık eksikliği olduğunu belirtti:
"1928 yılında çıkarılan 1239 sayılı Kanun; isyanın elebaşı ve uzantıları ile dolaylı veya dolaysız masaya oturularak çıkarılmadı... Onun için 'Atatürk de böyle yapmıştı' demenin bir gereği yok... 'Kayıtsız şartsız silah bıraktı, kendisini feshetti' denilen yerde birkaç maddelik geçici ne kanunu çıkaracaksın? Af kanunu mu, aklama kanunu mu, İmralı’ya gideceklere destek kanunu mu? Önce halka soralım bu geçici kanunu? İlk düğme yanlış iliklendi. Ne yapılmak isteniyor açıkça söylenmiyor, sorun da burada."
