İran'ın internet planı sızdı: Kesinti Mart 2026'ya kadar sürebilir
Filterwatch raporuna göre İran, uluslararası internet erişimini Mart 2026'ya kadar kapalı tutmayı ve ülkeyi tamamen izole bir "Kışla İnterneti"ne dönüştürmeyi planlıyor.
Editor2
ŞEHİTLER ÖLMEZ / TAHRAN, İRAN
İran'da hükümet karşıtı protestoların ardından uygulanan internet karartması 180 saati aşarken, Filterwatch derneği tarafından yayınlanan yeni rapor, kısıtlamaların Mart 2026'ya kadar kalıcı hale getirilebileceğini ortaya koydu.
Rapora göre Tahran yönetimi, ülkenin internet altyapısını dış dünyadan tamamen izole edilmiş bir "Kışla İnterneti"ne dönüştürmeyi hedefliyor. Gizli devlet projesi kapsamında, uluslararası ağlara erişimin artık bir hak değil, yalnızca "Beyaz Liste"ye alınan ve güvenlik soruşturmasından geçen kişilere sunulan bir "imtiyaz" olacağı iddia ediliyor.
Ulusal Bilgi Ağı (SHOMA) ve kışla interneti
İran, halihazırda Ulusal Bilgi Ağı (SHOMA) adı verilen ve dış dünyadan bağımsız çalışan bir intranet sistemine sahip. Ancak mevcut protestolar sırasında yetkililer, ilk kez bu iç ağı da tamamen kapatma yoluna gitti. Cloudflare verileri, 8 Ocak'taki kesintiden sonraki 30 dakika içinde internet trafiğinin %98,5 oranında çöktüğünü gösteriyor.
Yeni dönemde, WhatsApp ve Telegram gibi küresel uygulamalar yerine tamamen devlet denetimindeki yerli uygulamaların zorunlu kılınması planlanıyor. Üst düzey yetkililere ve rejim yanlılarına ise sansürden etkilenmeyen özel "beyaz SIM kartlar" verilerek ayrıcalıklı bir erişim alanı oluşturuluyor.
Starlink’i engelleme çalışmaları sürüyor
Uluslararası internetin kesildiği dönemlerde VPN çözümlerinin işlevsiz kalması, kullanıcıları Elon Musk’ın Starlink uydu internetine yöneltmişti. Ancak rapor, İran'ın dünyada bir ilki başararak Starlink sinyallerini de engellemeyi hedeflediğini ileri sürüyor. Yaftar ve Doran Group gibi şirketlerin, Starlink trafiğini tespit edebilen yerli sistemler üzerinde çalıştığı belirtiliyor.
Ayrıca hükümetin, alternatif yayınları önlemek amacıyla uydu TV çanaklarını büyük ölçekli bir operasyonla toplamayı planladığı iddialar arasında yer alıyor.
Kesinti emrine uymayan CEO'ya görevden alma
Sürecin ciddiyetini gösteren bir diğer gelişme ise telekomünikasyon sektöründeki tasfiyeler oldu. Filterwatch, ülkenin en büyük operatörlerinden Irancell’in CEO'sunun, interneti kesme emirlerini geciktirdiği gerekçesiyle "vatana ihanet" suçlamasıyla görevden alındığını doğruladı.
Ekonomik maliyeti 130 milyon doları aşan bu izolasyon politikası nedeniyle, birçok uluslararası teknoloji ortağının da gizlice ülkeden ayrıldığı öne sürülüyor.
