Millî Mücadele’nin Efsanevi Kahramanı İpsiz Recep (Emice): Rize’den Karasu’ya Bir Destan
Kuvâ-yı Milliye’nin korkusuz milis lideri, "İpsiz Recep" lakaplı Recep Reis’in, Rus işgalinden İstanbul sokaklarına, Sakarya Meydan Muharebesi’nden Karasu’daki son günlerine uzanan detaylı yaşam öyküsü.
Editor2
YEREL GÜNDEM / RİZE, TÜRKİYE
Türk İstiklal Harbi’nin en sıra dışı kahramanlarından biri olan, düşmanın yüreğine korku, mazlumun kalbine güven veren Rizeli milis lideri İpsiz Recep (Emice), vefatının yıl dönümünde detaylı hayat hikayesiyle yeniden gündeme geliyor.
Kabadayı, mücadeleci ve dinine bağlı kişiliğiyle tanınan İpsiz Recep, sadece bir çeteci değil, vatanın bağımsızlığı için malını, mülkünü ve canını ortaya koyan bir halk kahramanıydı. Atatürk’ün "Emice" diyerek taltif ettiği, İstiklal Madalyası sahibi bu büyük ismin Rize’nin Portakallı mahallesinden başlayıp Sakarya’nın Karasu ilçesinde son bulan hikayesi, Türk tarihinin altın sayfalarından birini oluşturuyor.
Rize'den Sibirya Hapishanelerine
Resmî kayıtlara göre 1862, yaşıtlarının beyanına göre ise 1855 yılında Rize’de doğan Recep Reis, Abdullah Emiralioğlu sülalesindendir. Gençlik yıllarında mavnasıyla deniz ticareti yaparken, Rusya’ya yolcu taşımacılığı sırasında farkında olmadan Ermeni komitacıları taşıdığını öğrenince durumu telafi etmek için bu çetecilerle çatışmaya girmiştir. İhbar edilmesi üzerine Batum’da tutuklanmış ve Sibirya’da bir hapishaneye gönderilerek taş ocaklarında çalıştırılmıştır. 1917 yılında hapisten firar ederek Rus işgali altındaki Rize’ye dönmüş ve halkı korumak için Kurtuluş Komitesi’ne katılmıştır.
"İpsiz" Lakabının Sırrı ve "Emice" Unvanı
Recep Reis’e "İpsiz" lakabının takılmasına dair en yaygın anlatım; Rize’deki tüm malını mülkünü satarak bir kısmını cezaevindeki arkadaşlarına, kalanını ise camiye bağışlamasıdır. Hiçbir malı kalmadığı için halk arasında "İpsiz" olarak anılmaya başlanmıştır. Millî Mücadele yıllarında ise yaşının büyüklüğü ve gösterdiği babacan tavır nedeniyle kendisine "Emice" diye hitap edilmiştir.
İstanbul’un Muhafızı ve Karakol Cemiyeti
I. Dünya Savaşı sonrasında Zonguldak-İstanbul hattında kömür taşımacılığı yaparken gemisi batan Recep Reis, adamlarıyla birlikte Kefken bölgesine yerleşmiştir. İstanbul’da Sarıyer ve çevresinde Müslüman halka zulmeden Rum ve Ermeni çetelerine karşı M.M. Grubu’nun teklifiyle mücadeleye başlamıştır.
-
Meşhur Rum çeteci Andon’u, gittiği meyhaneye garson kılığında girerek öldürmüş ve çetesini dağıtmıştır.
-
Teşkilat-ı Mahsusa tarafından desteklenen Karakol Cemiyeti’ne üye olmuş, Anadolu’ya silah ve cephane kaçırılmasında hayati roller üstlenmiştir.
-
Emrindeki müfrezeyle Fransız gemilerini ve Alemdar gemisini kaçırarak millî kuvvetlere kazandırmıştır.
Düzenli Ordu ve Sakarya Savaşı
Başlangıçta bağımsız hareket etse de, vatanın birliği için düzenli ordu emrine girmeyi kabul etmiştir. 2 Kasım 1920’de Bolu Mıntıka Komutanlığı’na bağlanarak "Kocaeli Taburu"nu oluşturmuştur.
-
Kudretli Müfreze: Emrindeki asker sayısı bir dönem 1.200 kişiye kadar ulaşmıştır.
-
Sakarya Kahramanlığı: Sakarya Meydan Muharebesi’nde mermileri bittiğinde, adamlarıyla birlikte bellerindeki eğri bıçaklarla (yatağan) Yunan ordusuna karşı göğüs göğse çarpışmıştır. Bu çarpışmalarda kendisi de yaralanmıştır.
-
Tezkere Yetkisi: TBMM tarafından kendisine, emrindeki askerlere terhis tezkeresi verme yetkisi dahi tanınmıştır.
"Tilkinin Pazarda İşi Yoktur"
Savaşın ardından Ankara’da Mustafa Kemal Atatürk tarafından bizzat ağırlanmıştır. Atatürk’ün siyasete girme teklifini, "Tilkinin pazarda işi yoktur" diyerek geri çeviren Emice, kendisine bağlanan 250 liralık gazilik maaşını Tayyare Cemiyeti’ne bağışlamıştır. Kendisine tahsis edilen geniş arazilerin büyük kısmını ihtiyacı olanlara dağıtmış, sadece geçinebileceği kadarını (6 dönüm) kendine ayırmıştır. İstiklal Madalyası teklif edildiğinde, "Ben madalya için değil, milletim için savaştım" diyerek madalyayı geri çevirmek istemişse de daha sonra onurlandırılmıştır.
Son Günleri ve Vefatı
Millî Mücadele sonrası Sakarya’nın Karasu ilçesine, Yenimahalle’ye yerleşen İpsiz Recep, 11 Haziran 1928 tarihinde tifo hastalığı nedeniyle vefat etmiştir. Vasiyeti üzerine Karasu şehir mezarlığına defnedilmiştir. Mezarı bugün bir anıt mezar olarak ziyaretçilerini ağırlamaktadır.
