Suriye lideri 58 yıl sonra ABD’de: Ahmed Şara’nın New York temasları neden kritik?
Suriye lideri Ahmed Şara, 58 yıl sonra BM Genel Kurulu’nda konuştu. New York temasları yaptırımlar, İsrail’le güvenlik görüşmeleri ve ekonomik normalleşme açısından dönüm noktası olarak görülüyor.
Editor2
Suriye lideri 58 yıl sonra ABD’de: Ahmed Şara’nın New York temasları neden kritik?
ŞEHİTLER ÖLMEZ / NEW YORK
BM kürsüsünde kısa ama sembolik mesaj
Suriye’nin geçici devlet başkanı Ahmed Şara, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’nda yaptığı kısa konuşmada ülkesine uygulanan yaptırımların “tamamen” kaldırılmasını istedi ve 60 yıllık baskı döneminin ardından “yeni bir sayfa” vurgusu yaptı. Şara, 1967’de Nureddin Etasi’den bu yana BM Genel Kurulu’na hitap eden ilk Suriye lideri olarak tarihe geçti. Mesajlarının odağında, Suriye’nin yeniden uluslararası sisteme entegrasyonu, iç barış ve bölgesel gerilimlerin azaltılması yer aldı.
Diplomatik normalleşmenin eşiğinde
Yeni yönetimin geçen yıldan bu yana yürüttüğü diplomasi trafiği, New York ziyaretiyle yeni bir eşiğe taşındı. ABD, Şara ve heyetine 21–25 Eylül tarihleri için özel giriş vizesi verdi. Program, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile görüşme, Concordia Zirvesi’nde demokrasi-güvenlik paneli ve çok sayıda ikili temas içeriyor. Washington’un yaptırımları kaldırma yönündeki adımları, Suriye’nin finansal ve ticari ağlara yeniden erişimi açısından “kilit kaldıraç” olarak görülüyor.
İsrail-Suriye hattında ‘güvenlik anlaşması’ arayışı
Şara, konuşmasında İsrail’in Suriye’ye yönelik olası yeni saldırılarının engellenmesi çağrısı yaparken, bölgedeki tırmanmanın “yeni bir kriz” riski taşıdığını dile getirdi. New York kulislerinde, iki ülke arasında sürdüğü belirtilen güvenlik anlaşması müzakereleri dikkatle izleniyor. Taslak beklentilere göre İsrail’in hava saldırılarını durdurması, Suriye’nin ise güney sınırına ağır silah konuşlandırmaması sahada gerilimi düşürebilir. Böyle bir mekanizma, Suriye’nin yeniden inşa ve normalleşme hedeflerine ivme kazandırabilir.
İçerde yeniden inşa, dışarda finansal entegrasyon
Suriye Merkez Bankası’nın Mastercard ile elektronik ödeme altyapısı için imzaladığı mutabakat zaptı, ülkenin küresel ödeme sistemlerine dönüş yolunda önemli bir sinyal olarak okunuyor. Yerel ve uluslararası kartların çıkarılması, bankaların küresel ağlara bağlanması; ticaret, turizm ve yatırımın önünü açabilecek teknik adımlar olarak öne çıkıyor. Ekonomik normalleşmenin siyasete yansıması ise 5 Ekim’de yapılacak parlamento seçimleriyle test edilecek. Bölgesel komitelerin 210 sandalyenin 140’ını seçeceği, kalan 70 üyenin ise devlet başkanı tarafından atanacağı duyuruldu.
Şara’nın imajı ve meşruiyet sınavı
Şara, geçmişte Hayat Tahrir eş-Şam (HTŞ) liderliği nedeniyle ABD’nin “terör” listesinde yer almış, hakkında ödül ilan edilmişti. 8 Aralık 2024’te muhalif güçlerin Şam’a girmesinin ardından geçici devlet başkanı olan Şara’ya yönelik Washington’ın yaptırım kaldırma kararı, siyasi denklemi kökten değiştirdi. Ancak bu hızlı normalleşme, içeride kapsayıcı bir siyasi süreç ve hukuki güvence olmadan kalıcı meşruiyete dönüşmeyebilir. New York’ta Suriyeli diasporayla buluşmasında “ülkenin gerçek yüzünü yansıtan” yurttaşlara teşekkür eden Şara’nın, geniş toplumsal kesimleri sürece dahil eden bir yol haritası sunması bekleniyor.
Gazze, bölgesel denklem ve ‘kriz sarmalı’
Şara’nın Gazze’ye açık destek veren, “savaş bir an önce sona ersin” çağrısı, Suriye’nin yeni dış politika anlatısının merkezinde yer alıyor. Ancak Gazze eksenindeki kırılgan denge, Suriye-İsrail hattındaki görüşmeleri de etkileyebilir. New York temaslarının başarısı, bir yandan ABD ve bölge aktörleriyle ‘güven artırıcı’ adımların atılmasına, diğer yandan Şam’ın sınır güvenliği, milis hareketliliği ve füze/İHA kapasitesi gibi başlıklarda somut taahhütler verebilmesine bağlı olacak.
Seçimler ve “yeni sayfa”nın sürdürülebilirliği
Ertelenen parlamento seçimlerinin Ekim’de yapılacağı açıklansa da, Süveyda ve kuzeydoğudaki gerilimlerin yönetimi, sandığın güvenilirliği ve sonuçların kapsayıcılığı belirleyici olacak. Şeffaf seçim takvimi, bağımsız denetim ve temel özgürlükler alanında atılacak adımlar; New York’ta açılan diplomatik kapıların kalıcı olarak açık kalmasını sağlayabilir. Aksi halde, ekonomik açılımlar ve finansal entegrasyon adımları “kırılgan iyileşme”nin ötesine geçemeyebilir.
Asker Vurulunca Değil, Unutulunca Ölür!
www.sehitlerolmez.com
