Trump’tan Tarihi Anlaşma: Suudi Arabistan’la 142 Milyar Dolarlık Silah Satışı
Donald Trump, Suudi Arabistan’la 142 milyar dolarlık silah anlaşması imzaladı. Körfez ülkelerinden 1 trilyon dolara kadar yatırım bekleniyor. Ziyaret sırasında İran, Gazze ve İsrail politikalarına dair dikkat çeken mesajlar verildi.
Editor
Trump’tan Tarihi Anlaşma: Suudi Arabistan’la 142 Milyar Dolarlık Silah Satışı
ŞEHİTLER ÖLMEZ / TÜRKİYE
Riyad'da büyük buluşma: Trump, Körfez yatırımları ve İran mesajlarıyla gündemde
ABD Başkanı Donald Trump, ikinci başkanlık dönemindeki ilk büyük uluslararası ziyaretinde Suudi Arabistan’la 142 milyar dolarlık dev bir silah anlaşmasına imza attı. Riyad'da görkemli bir karşılama ile karşılanan Trump’a, Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman (MBS) bizzat eşlik etti. Beyaz Saray, bu anlaşmayı "ABD tarihinin en büyük savunma paketi" olarak duyurdu.
Savaş uçaklarından füze sistemlerine, sınır güvenliğinden yapay zeka destekli iletişim sistemlerine kadar çok sayıda alanı kapsayan anlaşmanın beş ana kategoride yapılandırıldığı belirtildi. Ayrıca Suudi ordusunun kapasitesini geliştirmek amacıyla askeri eğitim ve sağlık sistemlerine yönelik destek projeleri de pakete dahil edildi.
Körfez ülkelerinden ABD’ye trilyon dolarlık yatırım vaadi
Trump’ın ziyareti sadece savunma anlaşmalarıyla sınırlı kalmadı. Suudi Arabistan’ın ABD’ye 600 milyar dolarlık yatırım yapma taahhüdünde bulunduğu, bunun 20 milyar dolarlık kısmının yapay zeka veri merkezlerine ayrıldığı bildirildi. Ayrıca, iki ülke arasında enerji, madencilik, uzay araştırmaları ve bulaşıcı hastalıklarla mücadele gibi alanlarda da mutabakat zaptları imzalandı.
Amerikan şirketleri tarafından Suudi Arabistan’a 14,2 milyar dolarlık gaz türbini ve enerji çözümleri, 4,8 milyar dolarlık Boeing yolcu uçağı ihracatı yapılacağı duyuruldu.
İran’a açık mesaj: Anlaşma ya da askeri seçenek
Trump’ın Riyad’daki konuşmasında dikkat çeken bir diğer konu ise İran oldu. ABD Başkanı, “İran’la anlaşma yapabilirsem çok mutlu olacağım” derken, Tahran’ı bölgesel kaosu finanse etmekle suçladı. İran’ın zeytin dalını reddetmesi halinde “azami baskı” politikası ve petrol ihracatının sıfırlanması gibi adımların yeniden gündeme geleceğini vurguladı.
Gazze çıkışı ve Erdoğan’ın tepkisi
Gazze’deki duruma da değinen Trump, “Gazze halkı daha iyi bir geleceği hak ediyor” diyerek, Hamas’ın eylemlerine son vermemesi halinde bunun mümkün olmayacağını söyledi. Ancak Trump’ın daha önce “Gazze’yi devralma” söylemi ve Filistinlilerin başka ülkelere gönderilmesi planı uluslararası kamuoyunda tepkiyle karşılanmıştı. Cumhurbaşkanı Erdoğan bu plana, “Gazzelileri vatanından çıkarmaya kimsenin gücü yetmez” diyerek sert bir yanıt verdi.
Elon Musk ve Amerikan iş dünyası da heyetteydi
Trump’ın Riyad ziyaretinde yalnız değildi. Yanında Tesla ve SpaceX CEO’su Elon Musk, OpenAI CEO’su Sam Altman ve BlackRock Başkanı Larry Fink gibi iş dünyasının dev isimleri de vardı. Musk, savunma ve enerji sektöründe Suudi Arabistan’la teknoloji ortaklıkları üzerinde görüşmeler gerçekleştirdi.
İsrail’e uğramayan rota: Körfez öncelikli strateji
Trump’ın bu ziyareti sırasında İsrail’e uğramayacak olması dikkat çekti. ABD yönetiminin Körfez’deki enerji zengini müttefiklerle ekonomik iş birliklerini önceliklendirdiği, İsrail-Filistin meselesinde ise daha temkinli davrandığı yorumları yapılıyor.
ABD Dışişleri uzmanlarına göre, İsrail-Suudi Arabistan normalleşmesi Trump için hâlâ stratejik bir hedef. Ancak Riyad yönetimi, bu tür bir anlaşmanın ön koşulu olarak bağımsız bir Filistin devleti kurulmasını talep etmeye devam ediyor.
Orta Doğu’da diplomasi yeniden şekilleniyor
Trump’ın bu ziyareti, Körfez ülkelerinin ABD, Rusya ve Çin arasında denge politikası izlediği bir dönemde geldi. Suudi Arabistan’ın son aylarda ABD ile İran arasında ve Ukrayna konusunda üstlendiği arabulucu rolü, ülkenin bölgesel güç dengesinde artan etkisini gösteriyor.
Trump’ın Riyad’daki temaslarının ardından Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ni ziyaret edeceği bildirildi. Bu temasların da milyarlarca dolarlık enerji, savunma ve teknoloji anlaşmalarına sahne olması bekleniyor.
