Türk firmaları Ukrayna pazarında yeniden yapılanmaya odaklandı
Türk firmaları, Ukrayna’da beyaz eşyadan savunmaya, ulaşımdan inşaata kadar birçok sektörde pazar payını artırmak için yerel ortaklık, lojistik ve sertifikasyona odaklanıyor.
Editor2
Yusuf İnan | Şehitler Ölmez
ANKARA, TÜRKİYE — Türk firmaları, savaşın gölgesinde yeniden şekillenen Ukrayna pazarında beyaz eşya, toplu taşıma, savunma sanayi, inşaat ve endüstriyel ekipman alanlarında yeni fırsatlara odaklanıyor.
Türkiye menşeli şirketlerin Ukrayna’daki faaliyetlerine ilişkin hazırlanan rapor, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkinin yalnızca klasik ihracat kalemlerinden ibaret olmadığını gösteriyor. Raporda Arçelik/Beko, Karsan, Otokar, ASELSAN, Baykar, Hidrolift, Emir Paketleme, Polisan, Best Dış Ticaret, TMS Triko Makina ve Özbek Tekstil gibi farklı sektörlerden firmaların Ukrayna pazarındaki mevcut pozisyonları, giriş kanalları, lojistik rotaları, sertifikasyon ihtiyaçları ve büyüme stratejileri değerlendiriliyor.
Ukrayna pazarı Türk firmaları için yeniden tanımlanıyor
Ukrayna pazarı, Rusya’nın tam ölçekli işgalinden sonra hem risklerin hem de fırsatların aynı anda yükseldiği bir alan haline geldi. Savaş, tedarik zincirlerini, kamu alımlarını, tüketici talebini ve lojistik hatlarını zorlaştırırken; aynı zamanda yeniden inşa, savunma modernizasyonu, toplu taşıma yenilemesi, enerji verimliliği, konut ekipmanları ve sanayi makineleri gibi alanlarda yeni ihtiyaçlar doğurdu.
Raporda, Türk firmalarının Ukrayna’ya girişinde en kritik başlıkların yerel distribütörlerle çalışma, ödeme güvenliğini sağlama, Ukraynaca etiketleme, sertifikasyon ve lojistik planlama olduğu belirtiliyor. Bu çerçeve, Ukrayna’nın artık yalnızca ürün satılacak bir pazar değil, doğru mevzuat, güvenilir yerel ortak ve savaş koşullarına uyumlu tedarik planı gerektiren karmaşık bir ticaret alanı olduğunu ortaya koyuyor.
Şirketlerin kullandığı kanallar sektöre göre değişiyor. Beyaz eşyada yerel ofis, bayi ve e-ticaret kanalları öne çıkarken, toplu taşıma araçlarında belediyelerle doğrudan anlaşmalar, savunma sanayinde devlet kurumları ve askeri alım kanalları, sanayi ekipmanlarında ise distribütör ve fuar bağlantıları belirleyici rol oynuyor.
Beko beyaz eşyada yerel varlıkla ilerliyor
Arçelik’in Beko markası, Ukrayna’da en görünür Türk markalarından biri olarak öne çıkıyor. Rapora göre Beko, Ukrayna’da 2013’ten bu yana beyaz eşya pazarında yer alıyor. Buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, fırın ve klima gibi ürünler Türkiye ve Romanya’daki üretim tesislerinden Ukrayna pazarına ulaştırılıyor.
Beko’nun en önemli avantajı, yalnızca ihracat yapan bir marka olmaktan çıkıp ülkede yerel ofis, depo ve bayi ağı oluşturmuş olması. Raporda, şirketin Kiev merkezli Beko Ukraine Ltd. üzerinden faaliyet yürüttüğü, büyük elektronik ve ev aletleri zincirleri ile e-ticaret platformlarında ürünlerini sunduğu aktarılıyor. Bu yapı, savaş ve kur dalgalanması gibi risklerin arttığı bir pazarda markaya daha güçlü operasyonel esneklik sağlıyor.
Beyaz eşya sektöründe Ukrayna para birimindeki dalgalanma, gri ithalat ve tüketici alım gücündeki değişim temel riskler arasında yer alıyor. Buna karşın ev aletlerine yönelik talep, orta sınıf tüketim alışkanlıkları ve dijital satış kanallarının güçlenmesi Beko için fırsat yaratıyor. Raporda, Ukraynaca etiketleme, enerji verimliliği sertifikaları ve garanti vurgusunun Türk markaları için kritik hale geldiği ifade ediliyor.
Karsan ve Otokar toplu taşımada belediyelere yöneldi
Ukrayna’da Türk firmalarının dikkat çeken alanlarından biri de şehir içi ulaşım araçları oldu. Karsan ve Otokar, farklı şehirlerde toplu taşıma filolarına yönelik teslimatlarla pazarda yer aldı.
Karsan’ın Kharkiv Belediyesi ile yaptığı 500 adetlik otobüs anlaşması, raporda Türk otomotiv sanayisinin Ukrayna’daki en önemli kamu alımı örneklerinden biri olarak gösteriliyor. Şirketin 2021’de Jest+ modelinden 150 adet teslim ettiği, projenin toplam büyüklüğünün yaklaşık 50 milyon dolar seviyesinde olduğu belirtiliyor. Bu araçların Kharkiv şehir içi ulaşımında kullanılması, Türk üreticilerin yalnızca ihracat değil, belediye altyapısı ve kamu hizmetleri alanında da yer bulabildiğini gösteriyor.
Otokar ise Vinnytsia şehrine 10 adet CNG yakıtlı Kent otobüsü teslim etti. Bu daha sınırlı bir operasyon olsa da Ukrayna’daki belediyelerin alternatif yakıtlı ve çevreci ulaşım araçlarına ilgisini göstermesi açısından önem taşıyor. Rapora göre Otokar için gelecekteki fırsat, savaş sonrası şehir içi ulaşım altyapısının modernizasyonunda elektrikli, doğalgazlı ve düşük emisyonlu otobüslerle yeniden ihalelere girmek olabilir.
Bu alandaki en büyük risk, savaşın etkilediği bölgelerde teslimat, teknik servis ve yedek parça desteğinin kesintiye uğraması. Bu nedenle raporda, Türk otobüs üreticileri için yerel servis noktaları, yedek parça deposu ve belediyelerle uzun vadeli bakım anlaşmaları öneriliyor.
Savunma sanayi stratejik işbirliğinin merkezinde
ASELSAN ve Baykar, Ukrayna pazarında ticari anlamın ötesinde stratejik öneme sahip iki Türk şirketi olarak öne çıkıyor. ASELSAN’ın Ukrayna ile 43,6 milyon dolarlık haberleşme sistemleri sözleşmesi, iki ülke arasındaki savunma sanayi işbirliğinin erken örneklerinden biri olarak raporda yer alıyor.
ASELSAN’ın askeri haberleşme, elektronik harp, radar ve komuta kontrol sistemleri alanındaki tecrübesi, Ukrayna ordusunun modernizasyon ihtiyacıyla doğrudan örtüşüyor. Bu tür projelerde ihracat süreci klasik ticaretten farklı işliyor. Devlet izinleri, savunma bakanlıkları, Ukroboronprom ve benzeri kurumlarla teknik protokoller belirleyici oluyor.
Baykar tarafında ise Bayraktar TB2 insansız hava araçları, Türkiye-Ukrayna savunma işbirliğinin sembol başlıklarından biri haline geldi. Raporda, Ukrayna Hava Kuvvetleri için 6 TB2 ve 3 yer kontrol istasyonu tedarik edildiği, daha geniş ölçekte tedarik ve üretim işbirliği perspektifinin gündeme geldiği belirtiliyor.
Savunma sanayinde fırsat yüksek olsa da riskler de aynı ölçüde büyük. Siyasi kararlar, teslimat güvenliği, savaş koşulları, teknoloji transferi ve uzun vadeli bakım desteği bu alanın temel belirleyicileri. Rapora göre Türk şirketleri için en doğru strateji, yalnızca ürün satışı değil, eğitim, bakım-onarım, yedek parça ve yerel üretim işbirliği modellerini geliştirmek.
Sanayi ekipmanları ve ambalajda niş fırsatlar var
Ukrayna pazarında büyük projelerin yanı sıra daha niş ama önemli sektörler de Türk firmaları için fırsat sunuyor. Hidrolift, forklift ve hidrolik kaldırma ekipmanlarıyla; Emir Paketleme ise tarım ve ambalaj ürünleriyle bu alanda değerlendirilen şirketler arasında yer alıyor.
Savaş nedeniyle Ukrayna’da sanayi üretimi ve depo altyapısı zarar görürken, yeniden yapılanma ve lojistik merkezlerin güçlenmesi forklift, transpalet ve depo ekipmanlarına yönelik ihtiyacı artırabilir. Hidrolift için en önemli avantaj, Türk sanayi ekipmanlarının fiyat-performans dengesi olabilir. Ancak pazarda başarılı olmak için CE uygunluğu, olası UkrSEPRO sertifikasyonu, yerel distribütör ve yedek parça desteği gerekiyor.
Emir Paketleme açısından Ukrayna’nın güçlü tarım sektörü önemli bir pazar sunuyor. Ambalaj, paketleme, streç film ve tarım ürünlerine yönelik koruyucu malzemeler, hem iç tüketim hem de ihracat zinciri açısından kritik hale geliyor. Raporda, ekolojik ve geri dönüştürülebilir ambalajların öne çıkarılması, bitki sağlığı ve ürün güvenliği belgelerinin tamamlanması öneriliyor.
İnşaat ve boya sektörü yeniden inşa dönemine hazırlanıyor
Polisan ve Best Dış Ticaret gibi firmalar, Ukrayna’nın savaş sonrası yeniden inşa ihtiyacı açısından değerlendiriliyor. Polisan’ın Kiev’de B.S. COLORS distribütörü üzerinden dekoratif boya satışı yaptığı, Ukraynaca ambalaj ve etiketleme ile yerel bayi ağının büyüme açısından önemli olduğu aktarılıyor.
Best Dış Ticaret ise yapı ve inşaat malzemeleri alanında Ukrayna pazarına yönelik potansiyel taşıyan firmalardan biri olarak ele alınıyor. Savaş nedeniyle inşaat sektörü kısa vadede daralmış olsa da, uzun vadede okul, hastane, konut, kamu binası, altyapı ve endüstriyel tesislerin yeniden inşası ciddi bir talep yaratabilir.
Bu noktada Türk firmaları için fırsat yalnızca ürün ihracatı değil, proje bazlı paket çözümler sunmak olabilir. Yalıtım, boya, yapı kimyasalları, çimento bazlı ürünler ve iç mekân çözümleri, yeniden inşa döneminde daha sistematik biçimde talep görebilir. Ancak bu alanda ödeme güvenliği, ihracat kredi sigortası ve yerel inşaat firmalarıyla güçlü işbirliği şart.
Tekstil ve makine ihracatı dijital kanallara bakıyor
TMS Triko Makina ve Özbek Tekstil, raporda tekstil ve konfeksiyon alanında Ukrayna’ya ihracat potansiyeli taşıyan şirketler arasında gösteriliyor. TMS Triko Makina için Ukrayna’daki tekstil atölyeleri, örme makineleri ve yedek parça ihtiyacı bir pazar oluşturabilir. Özbek Tekstil için ise kışlık hazır giyim, triko, kazak ve günlük konfeksiyon ürünleri öne çıkıyor.
Bu alanda başarı için yalnızca fiyat avantajı yeterli değil. E-ticaret platformlarında görünürlük, Ukraynaca veya Rusça ürün bilgisi, yerel toptancılarla çalışma ve hızlı teslimat kritik hale geliyor. Raporda, e-ticaret ve toptan satış kanallarının tekstil firmaları için daha etkin kullanılması gerektiği belirtiliyor.
Türk firmaları için ana gündem: risk yönetimi
Raporda öne çıkan genel tablo, Ukrayna pazarının Türk firmaları için hâlâ önemli fırsatlar sunduğunu; ancak bu fırsatların yüksek risk yönetimi gerektirdiğini gösteriyor. Lojistikte Karadeniz, Romanya ve kara yolu rotaları; gümrükte Ukraynaca etiketleme ve sertifikasyon; finansmanda ödeme güvencesi ve ihracat kredi sigortası; satışta ise yerel distribütör seçimi belirleyici hale geliyor.
Savaş sonrası yeniden inşa süreci, Türk firmaları için inşaat, ulaşım, enerji, savunma, beyaz eşya, sanayi ekipmanı ve ambalaj alanlarında yeni büyüme kapısı açabilir. Ancak bu pazarda kalıcı başarı, hızlı satıştan çok yerel ortaklık, servis desteği, mevzuat uyumu ve uzun vadeli güven ilişkisiyle mümkün olacak.
Türkiye menşeli şirketler için Ukrayna artık yalnızca ihracat yapılacak komşu pazar değil; yeniden yapılanma, tedarik güvenliği ve stratejik ortaklıkların test edildiği bir ekonomik alan haline geliyor.
Kaynak: UA Presa / UAPresa.com
