Uygurlara 'Kültür Devrimi' yaşatılıyor: Şarkılar yasaklanıyor
Abdulhakim İdris, Çin’in Uygur şarkılarını yasaklayarak toplumsal hafızayı silmeyi ve Uygur kimliğini asimile etmeyi hedeflediğini açıkladı.
Editor2
ŞEHİTLER ÖLMEZ / VİRGİNİA, ABD
Uygur Araştırmaları Merkezi Direktörü Abdulhakim İdris, Çin yönetiminin Uygur şarkılarına getirdiği kısıtlamaların basit bir sanat düzenlemesi olmadığını, Uygur kimliğini ve kültürel sürekliliği hedef alan sistematik bir asimilasyon politikasının parçası olduğunu söyledi.
Virginia merkezli merkez tarafından yayımlanan makalesinde İdris, Pekin yönetiminin Uygur yazarlarını, akademisyenlerini ve sanatçılarını toplum hafızasını korudukları için özellikle hedef aldığını belirtti. Çin'in Doğu Türkistan'da uyguladığı politikaları tarihsel "Kültür Devrimi"ne benzeten İdris, müzik ve sanatın susturulmasının bir halkın köklerini koparmak anlamına geldiği uyarısında bulundu.
Şarkılar değiştikçe toplumsal hafıza siliniyor
Müziğin Uygur kültürel yaşamının kalbinde yer aldığını ifade eden Abdulhakim İdris, şarkıların dili, şiiri ve geleneksel değerleri kuşaktan kuşağa aktaran en önemli araç olduğunu vurguladı. İdris, kültürel yıkımın sessizce nasıl ilerlediğini şu sözlerle anlattı:
“Dil zayıfladığında şarkılar değişir. Şarkılar değiştiğinde hafıza değişir. Kültürel yıkım işte böyle işler: Yavaş yavaş, istikrarlı bir şekilde ve çoğu zaman herkesin gözü önünde. Çin, Uygur şarkılarını 'sorunlu' ilan ederek aslında sadece sesi değil, kültürün kendisini hedef alıyor.”
Müziğin kriminalize edilmesi asimilasyonun parçası
İdris, dini içerik, tarihsel referanslar veya toplumsal hoşnutsuzluk ima ettiği iddia edilen şarkıların Çin yönetimi tarafından yasaklandığını aktardı. Bu muğlak tanımlamaların, inanç ve yurt temalı neredeyse tüm Uygur müziklerini "ayrılıkçılık" gerekçesiyle kriminalize ettiğine dikkat çeken İdris, milyonlarca Uygur ve Kazak Türkünün kitlesel gözetim altında bu kültürel baskıyı yaşadığını belirtti.
2017 yılında Çinli yetkililer tarafından dile getirilen “Soylarını kırın, köklerini kırın” ifadelerini hatırlatan İdris, Birleşmiş Milletler'in bu ihlalleri insanlığa karşı suçlar kapsamına alabileceği yönündeki uyarılarını desteklediğini ifade etti.
Şarkıları yasaklamak aidiyeti yasaklamaktır
Makalesinin sonunda dünyanın bu sessiz kültürel yıkıma karşı duyarlı olması gerektiğini belirten Abdulhakim İdris, bir halkın şarkılarının susturulmasının tesadüf olmadığını söyledi. İdris, "Bir devlet, hangi tarihlerin söylenebileceğine ve hangi duyguların dile getirilebileceğine karar verdiği anda, sanatı denetlemeyi değil, kimliği biçimlendirmeye başlar" dedi.
Uygur şarkılarının aidiyet duygusunu yaşattığı için suç sayıldığını savunan İdris, "Bir şarkı, her şey elinden alındığında insanın yanında taşıdığı taşınabilir bir vatandır. Ve hiçbir iktidar, aidiyeti yasaklama hakkına sahip değildir" diyerek sözlerini tamamladı.
