Yargı Paketinde Kritik Değişiklik: Enflasyon Engeli Aşılmak Üzere
TBMM’ye sunulan 10’uncu Yargı Paketi, enflasyon nedeniyle üst mahkemeye erişimi engelleyen düzenlemeyi düzeltiyor. Yeni düzenleme ile istinaf ve temyiz sınırları, davanın açıldığı tarihe göre belirlenecek.
Editor
Yargı Paketinde Kritik Değişiklik: Enflasyon Engeli Aşılmak Üzere
ŞEHİTLER ÖLMEZ / TÜRKİYE
Anayasa Mahkemesi'nin iptallerinin ardından üst mahkemeye erişim kolaylaşıyor
Yargı sisteminde uzun süredir tartışma konusu olan “üst mahkemeye erişimde parasal sınırların belirlenme tarihi” meselesi, 10’uncu Yargı Paketi kapsamında çözüme kavuşuyor. 29 Mayıs 2025’te Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, bu alanda yapılan Anayasa Mahkemesi iptallerini dikkate alarak önemli bir düzenleme içeriyor.
Eski düzenleme enflasyonu yargı yoluna engel yapıyordu
Mevcut sistemde, bir dava açıldığında istinaf ya da temyize başvuru hakkı, nihai kararın verildiği yıldaki parasal sınıra göre belirleniyordu. Bu da yüksek enflasyon ortamında davacıların kanun yollarına başvurmasını engelliyor, hukuka erişim hakkını zedeliyordu.
Örneğin 2024 yılında açılan bir vergi davasında dava konusu tutar 40 bin TL iken, o yılki istinaf sınırı 31 bin TL olduğu için istinafa başvuru hakkı vardı. Ancak mahkeme kararı 2025'te verilirse, yeni sınır olan 44 bin TL dikkate alınıyor ve başvuru hakkı ortadan kalkıyordu.
Bu durum, özellikle ekonomik dalgalanmaların yüksek olduğu Türkiye gibi ülkelerde, yargılamanın zamanlamasına bağlı olarak adalete erişimi tesadüflere bırakıyordu.
Anayasa Mahkemesi iki kez iptal etti
Samsun ve İstanbul’daki mahkemelerin başvuruları sonrası Anayasa Mahkemesi, bu uygulamayı 13 Ekim 2023 ve 6 Mart 2025 tarihli kararlarla iptal etti. Mahkeme, davanın açıldığı tarihteki ekonomik koşulların esas alınmasının hukuk devleti ve adil yargılanma ilkeleriyle daha uyumlu olduğunu vurguladı.
Anayasa Mahkemesi gerekçesinde, “Enflasyon nedeniyle oluşan külfetin tamamının taraflara yüklenmesi orantısız bir hak kaybına yol açar” ifadelerine yer verdi.
Doğru hamle: Yeni düzenleme istinaf ve temyiz yolunu koruyor
10’uncu Yargı Paketi’nin 7’nci maddesi ile bu sorun Anayasa Mahkemesi’nin gerekçelerine uygun şekilde düzeltiliyor. Yeni düzenlemeye göre, istinaf veya temyiz yoluna başvurulabilirlikte davanın açıldığı tarihteki parasal sınırlar esas alınacak.
Bu düzenleme ile hem vatandaşın hukuka erişim hakkı korunmuş olacak hem de yargı kararlarının tesadüfî sonuçlara yol açmasının önüne geçilecek.
Uygulama nasıl olacak?
Yeni düzenleme yürürlüğe girdikten sonra mahkemeler, artık kararın verildiği yılın parasal sınırına değil, davanın açıldığı tarihte geçerli olan sınıra bakarak üst mahkemeye erişim hakkını belirleyecek.
Özellikle vergi davaları gibi parasal değerin önemli olduğu uyuşmazlıklarda bu değişiklik, vatandaşlar ve şirketler açısından ciddi bir hak kaybını önleyecek.
Anayasa Mahkemesi’nin kararları bağlayıcıdır
Teklifin gerekçesinde de Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı vurgulandı. Bu değişiklik, hukuk devleti ilkesine uygunluk açısından da önem taşıyor.
Geçmişte iptal edilen hükümlerin tekrar yasalaştırılması gibi hataların Anayasa Mahkemesi eliyle düzeltildiği görülüyor. Yeni düzenleme ile artık bu hata da giderilmiş olacak.
Sonuç: Hukuka erişim için önemli bir eşik aşılıyor
10’uncu Yargı Paketi içindeki bu düzenleme, yüksek enflasyonun vatandaşın yargı yoluna erişimini sınırlamasının önüne geçerek adaletin tesadüflere bırakılmadığı bir sistemin kapısını aralıyor.
Özellikle vergi yargılamaları başta olmak üzere idari davalarda, yurttaşlar için üst mahkemeye erişim artık daha öngörülebilir ve adil olacak.
Kaynak: Murat Batı / T24
