AYM: 13 yılda 702 bin bireysel başvuru — 81 bin 841 ihlal kararı, sistem süper temyiz değil
AYM, 13 yılda 702 bin bireysel başvurudan 600 binini karara bağladı; 81 bin 841 ihlal kararı verdi. Diyarbakır’daki toplantıda “süper temyiz değil, ikincillik” vurgusu yapılırken, Avrupa Konseyi kararların bağlayıcılığının etkili icrasının altını çizdi.
Editor2
AYM: 13 yılda 702 bin bireysel başvuru — 81 bin 841 ihlal kararı, sistem “süper temyiz” değil
ŞEHİTLER ÖLMEZ / DİYARBAKIR — TÜRKİYE
Diyarbakır’da 7’nci bölge buluşması
Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, bireysel başvurunun 23 Eylül 2012’den bu yana geçen 13 yıldaki bilançosunu Diyarbakır’da açıkladı. AYM ile AB–Avrupa Konseyi işbirliğinde yürütülen proje kapsamında düzenlenen “Adli ve İdari Yargıda Bireysel Başvuru İhlal Kararları ve İhlalin Sonuçlarının Ortadan Kaldırılması” temalı 7’nci bölge toplantısında konuşan Özkaya, 702 bin 53 başvurudan 600 bin 14’ünün karara bağlandığını söyledi. Toplantıya Yargıtay Başkanı Ömer Kerkez, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Muhsin Şentürk ve Avrupa Konseyi temsilcileri de katıldı.
Rakamlar: Başvuruların dörtte üçü kabul edilemez
Özkaya’nın verdiği verilere göre 531 bin 134 dosya, kabul edilebilirlik kriterlerini karşılamadığı için reddedildi. AYM bugüne kadar 81 bin 841 ihlal kararı verdi; bunun 56 bin 443’ü “makul sürede yargılanma hakkı”na ilişkin ve başvurucular lehine manevi tazminat sonuçlu kararlar oldu. Adil yargılanma, mülkiyet, ifade özgürlüğü gibi 19 hak grubunda ise dosya bazlı 23 bin 914, hak bazlı 25 bin 398 ihlal kararı kayda geçti. Mahkeme kayıtlarına göre bugün itibarıyla 84 kararın icra süreci henüz tamamlanmadı.
“İkincillik” vurgusu: AYM süper temyiz değil
AYM’nin bireysel başvurularda “süper temyiz mercii” gibi çalışmadığının altını çizen Özkaya, yüksek mahkemenin yalnızca anayasal hak ihlali bulunup bulunmadığını incelediğini belirtti. AYM ile Yargıtay–Danıştay arasındaki ilişkinin hiyerarşik değil, anayasal işbölümü ve ikincillik ilkesi üzerine kurulu olduğunu hatırlatan Özkaya, “Hak ihlallerini gidermek öncelikle olağan yargı mercilerinin sorumluluğudur” dedi. AYM’nin, AİHM içtihatları ve evrensel standartlardan yararlanarak zengin bir insan hakları içtihat bankası oluşturduğunu da ekledi.
Avrupa Konseyi: Kararlar bağlayıcı, icra ortak sorumluluk
Avrupa Konseyi’nden Lilja Grétarsdóttir, projenin AB eş finansmanıyla Eylül 2021’de başladığını anımsatarak, bölgesel toplantıların üç amacını “bölgesel sorunları tespit, ortak çözüm üretimi, AYM kararlarının sübjektif–objektif etkilerinin hayata geçirilmesi” olarak sıraladı. Avrupa Konseyi Ankara Program Ofisi Başkanı William Massolin ise Türkiye’nin Konsey’in en köklü üyelerinden biri olduğunu vurgulayıp, Anayasa Mahkemesi kararlarının etkili uygulanmasının hukukun üstünlüğü için temel olmadığını belirtti.
Toplumsal bağlam: “Nara değil nura”
Konuşmasında Gazze’deki sivil can kayıplarına da değinen Özkaya, insan onuru ve adalet vurgusu yaparak, “Adil, dürüst ve tarafsız karar verdiğimiz sürece hem kendimizi hem de toplumu yüceltiriz” ifadesini kullandı. AYM Başkanı, artan başvuru yüküne rağmen mahkemenin gerekli tedbirleri aldığını, bağımsız ve tarafsız yargının hem temel hakların hem kamusal düzenin güvencesi olduğunu yineledi.
Fotoğrafın tamamı: İş yükü, standartlar ve icra
Tablo, bireysel başvuru mekanizmasının hak arama yolu olarak kurumsallaştığını; ancak kabul edilebilirlik eşiğini aşamayan başvuruların yüksek oranı nedeniyle yargısal kaynakların etkin kullanımının önemini gösteriyor. Bir yandan makul süre ihlallerinin azaltılması; diğer yandan ihlâl kararlarının süratle icrası için AYM, ilk derece ve istinaf mahkemeleri ile savcılıklar arasında yargısal diyalog ve uygulama birliği kritik başlıklar olarak öne çıkıyor.
Asker Vurulunca Değil, Unutulunca Ölür!
www.sehitlerolmez.com
