Beynin Piri Reisi Gazi Yaşargil Hayatını Kaybetti
Yüzyılın En İyi Beyin Cerrahı seçilen Prof. Dr. Gazi Yaşargil, 99 yaşında hayatını kaybetti. Mikrocerrahi teknikleriyle modern tıpta devrim yaratan Yaşargil’in yaşamı, bilime ve insanlığa adanmıştı.
Editor
Beynin Piri Reisi Gazi Yaşargil Hayatını Kaybetti
ŞEHİTLER ÖLMEZ / TÜRKİYE
Modern Beyin Cerrahisinin Öncüsü Sonsuzluğa Uğurlandı
Dünya tıp tarihine adını altın harflerle yazdıran, Amerikan Beyin Cerrahları Birliği tarafından "Yüzyılın En İyi Beyin Cerrahı" unvanına layık görülen Prof. Dr. Gazi Yaşargil, 99 yaşında hayatını kaybetti. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, büyük bilim insanının vefat haberini kamuoyuyla paylaştı. "Onun hatırasını yaşatmak için elimizden geleni yapacağız" diyen Bakan Memişoğlu, Türkiye'nin tıp dünyasında çok büyük bir ismini kaybettiğini vurguladı.
Mikrocerrahinin Mimarı, Beyin Haritalarının Rehberi
Modern mikrovasküler beyin cerrahisinin kurucusu olarak tanınan Yaşargil, 1960’lı yıllardan itibaren geliştirdiği mikrocerrahi teknikleriyle yalnızca ameliyat yöntemlerini değil, cerrahi yaklaşım felsefesini de kökten değiştirdi. İlk beyin bypass ameliyatını mikroskobik tekniklerle gerçekleştiren isim olarak tıp tarihine geçti. Onun geliştirdiği yöntemler bugün hâlâ dünyanın dört bir yanında yüz binlerce hastanın hayatını kurtarıyor.
Zürih Üniversitesi’nde 1968-1993 yılları arasında kurduğu nöroşirürji laboratuvarında binlerce cerrah yetiştirdi. Emekliliğinin ardından Arkansas Üniversitesi’nde ve daha sonra Türkiye'de Yeditepe Üniversitesi’nde dersler vererek bilgisini genç kuşaklara aktarmaya devam etti.
Diyarbakır’dan Dünyaya Uzanan Bilim Yolculuğu
6 Temmuz 1925’te Lice’de doğan Gazi Yaşargil, ailesinin Kürt isyancılar tarafından kaçırıldığı dramatik bir olayla henüz doğmadan tarihle yüzleşti. Kurtarılmalarının ardından babası, oğluna savaşlardan sağ çıkanlara verilen "Gazi" unvanını verdi. Eğitim hayatına Ankara’da başlayan Yaşargil, Avrupa’nın en prestijli üniversitelerinde okudu. İsviçre'de aldığı tıp eğitiminin ardından, Zürih’te Krayenbühl ile birlikte nöroşirürji alanında çığır açan araştırmalara imza attı.
Vatansız Geçen 45 Yıl ve Yeniden Türk Vatandaşlığı
27 Mayıs 1960 darbesi sırasında yurt dışında olan Yaşargil, askerî yönetim tarafından Türk vatandaşlığından çıkarıldı. Bu karar onun hayatında derin bir iz bıraktı. 45 yıl boyunca "haymatlos" yani vatansız pasaportla yaşadı. Ancak Turgut Özal döneminde vatandaşlığı iade edildi. Türkiye’ye duyduğu sevgi hiç azalmadı, aksine bilimsel birikimini ülkesine aktarmak için yıllarca çaba sarf etti.
İnsanî Dokunuşuyla Tıbbın Ötesinde Bir Cerrah
Yaşargil’in hekimliği yalnızca bilimsel başarılarla sınırlı kalmadı. 1976’da beyin ameliyatı için Zürih’e gelen şair Ece Ayhan’ı ameliyathaneye kadar kucağında taşıdığı anlatılır. Hastalarının dilini çıkartarak sağlık durumlarını sosyal reflekslerle ölçmesi onun tıbba olan sezgisel yaklaşımını da gösteriyordu.
Tıp dünyasında yalnızca bir cerrah değil, aynı zamanda empati ustası olarak tanındı. Yardımcısı ve eşi Diane Bader-Gibson ile ameliyathanelerde kurduğu uyum, birçok operasyonda hayat kurtaran bir “duet”e dönüştü. Diane Hanım, Avrupa Beyin Cerrahisi Hemşireleri Derneği’nin de sekiz yıl başkanlığını yaptı.
Can Yücel’in "Beynin Piri Reisi" İlan Ettiği Bilge
Yakın dostu, ünlü şair Can Yücel’in kendisini "beynin Piri Reisi" olarak tanımlaması, onun hem bilimsel hem kültürel çevrelerdeki saygınlığını özetliyor. Can Yücel, Rengahenk adlı eserini Yaşargil’e ithaf etmişti. Oğluna da Can adını, bu dostluğa atıfla vermişti.
Mirası Yalnızca Bilim Değil, İnsanlığa İnançtı
Gazi Yaşargil’in adı, ABD'den Çin'e, İngiltere'den Türkiye’ye birçok tıp merkezine verildi. Diyarbakır’daki üniversite hastanesi onun ismini taşıyor. Ancak gerçek mirası, hayata kattığı değer, öğrencilere kazandırdığı disiplin ve hastalara sunduğu umuttu.
Vefatı yalnızca Türkiye için değil, insanlık için bir kayıp. Yaşargil’in ardında bıraktığı bilimsel külliyat ve insani miras, gelecek kuşaklara ilham vermeye devam edecek.
