Çin’de iki eski savunma bakanına rüşvetten idam cezası
Çin’de eski savunma bakanları Wei Fenghe ve Li Shangfu, rüşvet suçlamaları nedeniyle iki yıl tecilli idam cezasına çarptırıldı.
Editor2
AHMET TAŞ | Şehitler Ölmez
PEKİN, ÇİN — Çin’de eski savunma bakanları Wei Fenghe ve Li Shangfu, rüşvet suçlamaları nedeniyle iki yıl tecilli idam cezasına mahkûm edilirken, karar Pekin yönetiminin ordu içindeki yolsuzluk soruşturmalarını daha da sertleştirdiğini gösterdi.
DW Türkçe’nin aktardığı bilgilere göre, askeri mahkemede yargılanan iki eski bakan hakkında verilen karar, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in uzun süredir yürüttüğü “yolsuzlukla mücadele” kampanyasının savunma ve güvenlik bürokrasisindeki en dikkat çekici adımlarından biri oldu.
İki yıl tecilli idam cezası verildi
Çin’de askeri mahkeme, eski Savunma Bakanı Wei Fenghe’yi rüşvet aldığı gerekçesiyle idam cezasına çarptırdı. Wei’nin ardından savunma bakanlığı görevine getirilen Li Shangfu ise hem rüşvet almak hem de rüşvet vermek suçlamalarıyla aynı cezaya mahkûm edildi.
Karara göre iki eski bakanın idam cezalarının infazı için iki yıl beklenecek. Bu süre içinde yeni bir suç işlemezler veya başka bir suçtan hüküm giymezlerse, cezalarının müebbet hapse çevrilebileceği bildirildi.
Çin hukuk sisteminde iki yıl tecilli idam cezası, özellikle siyasi ve ekonomik suçlarda sıkça kullanılan ağır ceza türlerinden biri olarak biliniyor. Uygulamada bu ceza, belirli şartların yerine getirilmesi halinde çoğu zaman müebbet hapse dönüştürülebiliyor.
Siyasi hakları alındı, mal varlıklarına el konuldu
Mahkeme kararı yalnızca hapis veya idam cezasıyla sınırlı kalmadı. Wei Fenghe ve Li Shangfu’nun siyasi haklarından mahrum bırakıldığı, ayrıca mal varlıklarına da el konulduğu açıklandı.
Bu karar, Pekin yönetiminin yolsuzluk dosyalarında yalnızca bireysel cezalandırma değil, aynı zamanda siyasi ve ekonomik tasfiye mekanizmasını da devreye soktuğunu gösteriyor.
Her iki ismin de daha önce Çin ordusunun en kritik karar organlarından biri olan Merkezi Askeri Komisyon’da görev yapmış olması, davanın siyasi ağırlığını artırıyor. Merkezi Askeri Komisyon, Çin Halk Kurtuluş Ordusu üzerinde doğrudan etkili olan ve Devlet Başkanı Şi Cinping’in başkanlık ettiği en önemli askeri yapı olarak kabul ediliyor.
Wei ve Li’nin yükselişi ve düşüşü
Wei Fenghe, 2018-2023 yılları arasında Çin Savunma Bakanı olarak görev yaptı. Uzun yıllar ordu içinde üst düzey görevlerde bulunan Wei, Çin’in füze ve stratejik güç yapılanmasıyla ilişkilendirilen önemli askeri figürlerden biri olarak biliniyordu.
Wei, 2023 yılında görevini Li Shangfu’ya devretti. Ancak Li’nin bakanlık süresi oldukça kısa sürdü. Savunma Bakanlığı koltuğuna oturduktan kısa süre sonra kamuoyunun önünden çekilen Li Shangfu, Ekim 2023’te görevden alındı.
Li’nin kısa süren bakanlık dönemi, o dönemde Çin savunma bürokrasisinde yaşanan belirsizliklerin en görünür örneklerinden biri olarak değerlendirilmişti. Daha sonra hem Wei Fenghe hem de Li Shangfu, 2024 yılında Çin Komünist Partisi’nden ihraç edildi.
Şi Cinping’in yolsuzlukla mücadele kampanyası
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 2012 yılında göreve geldikten sonra geniş kapsamlı bir yolsuzlukla mücadele kampanyası başlattı. Bu kampanya, yalnızca sivil bürokrasiyle sınırlı kalmadı; ordu, güvenlik kurumları, parti yönetimi ve devlet şirketleri de sürecin hedefleri arasında yer aldı.
Şi yönetimi, kampanyayı devlet kurumlarında disiplini sağlama ve yolsuzluğu temizleme adımı olarak sunuyor. Ancak bazı analistler, bu sürecin aynı zamanda siyasi sadakati güçlendirme ve olası rakip güç merkezlerini tasfiye etme amacı taşıdığını değerlendiriyor.
Özellikle son yıllarda Çin ordusu içindeki üst düzey isimlerin görevden alınması, soruşturulması veya partiden ihraç edilmesi, Pekin’de askeri bürokrasi üzerindeki kontrolün daha da sıkılaştırıldığını gösteriyor.
Merkezi Askeri Komisyon’da dikkat çeken değişim
Çin’de ordunun en önemli yönetim organı olan Merkezi Askeri Komisyon’un yapısındaki değişim de dikkat çekiyor. Geçmişte daha geniş bir üyelik yapısına sahip olan komisyonda, son yıllarda ciddi bir daralma yaşandığı belirtiliyor.
Komisyonun Şi Cinping başkanlığında çok daha merkezi bir yapıya dönüştüğü ifade ediliyor. Bu durum, savunma politikalarında karar alma süreçlerinin daha dar bir kadro üzerinden yürütüldüğü yorumlarına neden oluyor.
Savunma Bakanlığı görevini 2023’ten bu yana Dong Jun yürütüyor. Ancak Dong Jun’un Merkezi Askeri Komisyon’a atanmadığı belirtiliyor. Geçmişte savunma bakanlarının bu komisyonda yer alması olağan bir uygulama olarak görülüyordu. Bu nedenle Dong’un komisyona dahil edilmemesi, Pekin’in askeri yönetim yapısındaki yeni denge arayışlarının işareti olarak yorumlanıyor.
Ordu içindeki tasfiyeler ne anlama geliyor?
Çin’de eski savunma bakanlarına verilen ağır cezalar, yalnızca iki ismin yargılanması olarak değerlendirilmiyor. Karar, Çin ordusu içinde daha geniş bir denetim ve yeniden yapılanma sürecinin devam ettiğini gösteriyor.
Savunma ve güvenlik kurumları, Çin’in küresel güç mücadelesinde en kritik alanlardan biri olarak öne çıkıyor. Tayvan gerilimi, Güney Çin Denizi, ABD ile rekabet ve teknolojik modernizasyon hedefleri, Pekin için güçlü ve disiplinli bir askeri yapı ihtiyacını artırıyor.
Bu nedenle Şi yönetimi, ordu içinde hem yolsuzlukla mücadele hem de siyasi sadakat başlıklarını birlikte ele alıyor. Ancak bu sert cezalar, Çin elitleri içinde güvenlik ve sadakat baskısının daha da arttığına işaret ediyor.
Pekin’den sert mesaj
Wei Fenghe ve Li Shangfu hakkında verilen karar, Çin yönetiminin üst düzey askeri isimlere karşı dahi ağır yaptırımlar uygulamaktan çekinmeyeceğini ortaya koydu.
Karar, Şi Cinping’in iktidarı döneminde devlet ve parti içindeki kontrol mekanizmalarının ne kadar güçlendiğini gösteren yeni bir örnek olarak değerlendiriliyor.
Önümüzdeki dönemde Çin ordusu ve savunma bürokrasisinde yeni görevden almalar, soruşturmalar veya yeniden yapılanma adımlarının gündeme gelip gelmeyeceği yakından izlenecek.
