İran-İsrail Geriliminde Arabuluculuk Trafiği: Çatışmalar Durabilir mi?
İsrail-İran geriliminde Katar, Umman, Türkiye ve ABD’nin arabuluculuk çabaları sürüyor. Trump ve Erdoğan barış çağrısı yaparken, İran henüz ateşkese sıcak bakmıyor. Bölgedeki diplomatik trafik detaylı şekilde değerlendiriliyor.
Editor
İran-İsrail Geriliminde Arabuluculuk Trafiği: Çatışmalar Durabilir mi?
YEREL GÜNDEM / TÜRKİYE
Trump’tan diplomasi mesajı: “İran ve İsrail anlaşma yapacak”
Orta Doğu’da tansiyon tırmanırken, diplomasi trafiği hız kazandı. İsrail ile İran arasında süregelen karşılıklı saldırılar bölgede büyük yıkıma ve can kayıplarına yol açarken, uluslararası aktörler ateşkese yönelik arayışlarını sürdürüyor.
ABD Başkanı Donald Trump, Kanada’daki G7 Zirvesi öncesi yaptığı açıklamada, “İran ve İsrail anlaşma yapmalı ve yapacaklar” dedi. Ancak eklediği bir cümle, umut veren mesajlara gölge düşürdü: “Bazen ülkelerin önce savaşması gerekir.”
Trump’ın bu çelişkili söylemleri, barış için ne kadar istekli olduğu konusunda soru işaretleri doğururken, perde arkasında diplomatik temasların sürdüğü anlaşılıyor.
Katar ve Umman arabuluculuk yapıyor, İran temkinli
Reuters’ın diplomatik kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Katar ve Umman, iki ülke arasında ateşkes sağlamak amacıyla arabuluculuk yapıyor. Ancak İran, “İsrail’in saldırılarına yeterli karşılık verilmeden müzakereye oturulmayacağını” belirtti.
Tahran yönetimi, şu aşamada diplomatik bir sürece dahil olmadan önce askeri açıdan “dengeleme” sağlamak istiyor. İsrail'in füze saldırılarına verdiği karşılıkların yeterli olmadığını düşünen İran, sürecin henüz askeri aşamada olduğunu savunuyor.
Türkiye de devrede: Erdoğan, diplomasi vurgusu yaptı
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da barış çabalarına destek veriyor. Erdoğan ile Trump arasında yapılan son telefon görüşmesinde, bölgedeki gerilimin büyümemesi gerektiği vurgulandı. Erdoğan, “felaketin önlenmesi için diplomatik yolların açılması gerektiğini” belirtti.
Türkiye'nin bu süreçte kolaylaştırıcı rol üstlenmeye hazır olduğunu ifade eden Erdoğan, gerek nükleer müzakerelerde gerek ateşkes zemininde taraflar arasında yapıcı temaslar kurulabileceğini dile getirdi.
Trump’ın gizli diplomasisi mi devrede?
Donald Trump, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamalarda İsrail ve İran arasında “birçok gizli görüşmenin sürdüğünü” ima etti. Bu görüşmeleri kimin yürüttüğü ya da hangi düzeyde olduğu bilinmezken, Trump kendisini bu sürecin kilit aktörü olarak sunmaya devam ediyor.
Trump, “Ben birçok şey yaptım ama bunları açıklamadım. Önemli değil, halk biliyor” diyerek perde arkasındaki rolüne dikkat çekti.
Putin de devrede: Rusya’dan sürpriz temas
Trump, doğum günü nedeniyle Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in kendisini aradığını, görüşmede İran-İsrail geriliminin de gündeme geldiğini açıkladı. Trump, “Putin de savaşın sona ermesi gerektiğini düşünüyor. Ben de ona kendi savaşının da bitmesi gerektiğini söyledim” ifadelerini kullandı.
Bu açıklama, Moskova’nın da bölgede itidal çağrısında bulunma potansiyeli taşıyan aktörlerden biri olabileceğine işaret ediyor.
Eski İsrailli danışman: Trump isterse 24 saatte bitirir
İsrailli eski diplomat ve danışman Alon Pinkas, BBC’ye verdiği demeçte, “Trump isterse çatışmayı 24 saat içinde sonlandırabilir” dedi. Pinkas’a göre Trump, ya Tahran’a “yüzünü koruyacak” bir çıkış sunmalı ya da Netanyahu’ya “Yeter artık, bu işi bitir” mesajı vermeli. Ancak bunun gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belirsiz.
Ateşkes olur mu?
Şu an itibarıyla ne İsrail ne İran ateşkese hazır görünüyor. Her iki taraf da askeri üstünlük gösterme çabasında. Ancak arka planda yürütülen görüşmeler, tarafların siyasi baskı altında olduklarını ve diplomatik çözüme açık kapı bırakmak zorunda olduklarını gösteriyor.
Türkiye, Katar, Umman, ABD ve belki de Rusya’nın rol alabileceği çok taraflı bir diplomatik sürecin, önümüzdeki günlerde şekillenip şekillenmeyeceği büyük merak konusu.
Şimdilik tek net olan gerçek: Çatışmalar devam ettikçe, en büyük bedeli siviller ödüyor.
