İran savaşı Moskova'ya yaradı: Petrol geliri iki haftada 7.7 milyar euro
Orta Doğu'daki çatışmaların petrol fiyatlarını fırlatması ve ABD yaptırımlarının gevşetilmesiyle Rusya, iki haftada fosil yakıtlardan 7.7 milyar euro gelir elde etti.
Editor2
Ahmet Taş | Şehitler Ölmez
MOSKOVA, RUSYA — ABD ve İsrail'in ortak saldırılarının İran'da yeni bir savaşı tetiklemesinin ardından geçen iki haftalık süreçte, Rusya'nın fosil yakıt ihracatından elde ettiği gelir 7.7 milyar euroya fırlayarak savaş bütçesine devasa bir katkı sağladı.
Orta Doğu'da devam eden sıcak çatışmalar Hürmüz Boğazı'ndaki petrol sevkiyatlarını durdurma noktasına getirip küresel enerji fiyatlarını hızla yükseltirken; ABD'nin piyasaları dengelemek adına Rusya'ya yönelik uyguladığı yaptırımları esnetmek zorunda kalması Moskova'nın ekonomik kazancını katladı.
Petrol gelirlerinde devasa artış
Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi'nin (CREA) verilerine göre, İran'da patlak veren savaşın hemen ardından Rusya'nın petrol ve genel olarak fosil yakıtlardan elde ettiği gelirde ciddi bir sıçrama yaşandı. Mart ayının ilk 15 gününde Moskova yönetimi, yalnızca petrol ihracatından günde yaklaşık 372 milyon euro gelir elde etti. Bu rakam, şubat ayındaki ortalama günlük kazancın yüzde 14 oranında üzerine çıkıldığını gösteriyor.
Aynı dönemde Rusya; petrol, doğal gaz ve kömürü kapsayan toplam fosil yakıt ihracatından ise 7.7 milyar euroluk gelir sağladı. Şubat ayında günlük yaklaşık 472 milyon euro olan bu gelir kalemi, çatışmaların başlamasıyla birlikte günde ortalama 513 milyon euroya tırmandı.
Küresel petrol fiyatlarındaki hızlı yükseliş bu kazancın temelini oluşturuyor. 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlatılan saldırılardan bu yana Brent ham petrolü hızla değer kazandı. Her iki tarafın da saldırılarını sürdürdüğü perşembe günü itibarıyla Brent ham petrolünün varil fiyatı 119 doları (yaklaşık 103 euro) aştı.
ABD yaptırımları esnetti, Hindistan alımı artırdı
Enerji krizini yönetmeye çalışan ABD yönetimi, fiyatları kontrol altında tutabilmek için geri adım atmak zorunda kaldı. ABD Hazine Bakanlığı geçtiğimiz hafta, denizde bulunan Rus petrolünün alımına 30 günlük bir muafiyet getirdi. Washington yönetimi ayrıca, daha önce Rus petrolü alımını durdurması konusunda sert uyarılarda bulunduğu Hindistan'a yönelik yaptırımları geçici olarak hafifleterek, denizde Rus petrolü ve petrol ürünleri satın almasına izin verdi.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, X platformu üzerinden yaptığı açıklamada bu geri adımın gerekçelerini savundu:
"Bu dar kapsamlı, kısa vadeli tedbir yalnızca halihazırda transit halindeki petrol için geçerlidir ve enerji gelirinin büyük kısmını çıkarma noktasında değerlendirilen vergilerden elde eden Rus hükümetine önemli bir mali fayda sağlamayacaktır."
Bessent feragatin geçici, sınırlı ve küresel enerji piyasalarında istikrarı teşvik etmek için gerekli olduğunu öne sürse de analistler, yüksek petrol fiyatlarının ve Hindistan gibi dev alıcılardan gelen talebin Moskova'nın kazancını doğrudan artırdığını belirtiyor.
CREA verileri, Hindistan ve Çin'in Rusya'nın toplam petrol gelirlerinin yaklaşık dörtte üçünü oluşturduğunu doğruluyor. Hindistan, 1-15 Mart tarihleri arasında yaklaşık 1.3 milyar euro değerinde Rus fosil yakıtı satın alarak günlük alımını 60 milyon eurodan 89 milyon euroya çıkardı.
Avrupa kararlılığını koruyor ancak risk büyük
ABD'nin yaptırımları esnetme kararı, Atlantik'in iki yakasında çatlağa neden oldu. Avrupalı liderler, yaptırımların hafifletilmesinin Moskova'nın savaş gelirlerine doğrudan katkıda bulunduğunu savunarak bu karara karşı çıktı.
Avrupa ekonomileri için yeni bir enerji krizi tehdidi oluşturan balon fiyatlara rağmen, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Almanya Şansölyesi Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Rusya'ya yönelik katı yaptırımların sürdürülmesi yönündeki kararlılıklarını yineledi. Kıta Avrupası'nda bu karara itiraz eden tek isim ise enerji fiyatlarındaki yükselişi gerekçe gösteren Macaristan Başbakanı Viktor Orban oldu.
Avrupa'da sürdürülebilir ulaşımı teşvik eden Transport and Environment isimli düşünce kuruluşunun araştırması, yaklaşan tehlikeyi gözler önüne seriyor. Araştırmaya göre, Avrupalı sürücüler yakın zamanda, Rusya'nın Ukrayna'yı işgal ettiği 2022 yılında görülen rekor akaryakıt fiyatlarıyla yeniden karşı karşıya kalabilir.
