Orta Doğu'da kriz derinleşiyor: BM Güvenlik Konseyi acil toplanıyor
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik hava operasyonları sonrası dünya teyakkuza geçti; BM Güvenlik Konseyi acil toplantı kararı alırken başkentlerden itidal çağrıları geliyor.
Editor2
AHMET TAŞ | ŞEHİTLER ÖLMEZ
ANKARA, TÜRKİYE — ABD ve İsrail’in İran topraklarına yönelik gerçekleştirdiği eş zamanlı hava harekatı küresel çapta bir diplomatik fırtınaya yol açarken, Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi, artan askeri tırmanışı görüşmek üzere bu gece yarısı acil olarak toplanma kararı aldı.
Saldırıların hemen ardından Londra, Paris ve Berlin hattından ortak bir kınama mesajı yayımlanırken; Bahreyn, Kolombiya, Çin, Rusya ve Fransa’nın talebiyle toplanacak olan Güvenlik Konseyi'nin, bölgedeki "tehlikeli tırmanışı" durdurmak için diplomasi masasını yeniden kurması bekleniyor. Tahran’da yükselen dumanlar ve bölgedeki askeri hareketlilik, 2026 yılının en büyük jeopolitik krizlerinden birini tetiklerken, uluslararası toplumun büyük bir kısmı tarafları "azami itidal" göstermeye ve sivilleri korumaya davet ediyor.
Batılı müttefiklerden ortak kınama ve 'şartlı' diplomasi
İngiltere, Fransa ve Almanya, yayımladıkları ortak deklarasyonla İran’ın bölge ülkelerine yönelik faaliyetlerini en sert şekilde kınadıklarını bildirdi. Üç ülke, harekatın doğrudan bir parçası olmadıklarını ancak ABD ve İsrail dahil olmak üzere "uluslararası ortaklarla yakın temas" halinde olduklarını vurguladı. Yapılan açıklamada Tahran yönetimine; nükleer programına son vermesi, balistik füze programını kısıtlaması ve bölgedeki istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerinden vazgeçmesi yönünde çağrıda bulunuldu.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, operasyonun ardından yaptığı özel açıklamada, Tahran’ın baskı ve şiddet politikalarından vazgeçmesi durumunda müzakere masasının hala bir seçenek olduğunu belirtti. Starmer ayrıca, İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri'nin (RAF) koordineli bölgesel savunma operasyonları kapsamında gökyüzünde olduğunu doğrulayarak, "Kuvvetlerimiz aktif durumda ve savunma kabiliyetlerimizi arttırıyoruz" ifadelerini kullandı.
BM Güvenlik Konseyi'nde acil oturum ve Baerbock'un uyarısı
BM Genel Kurul Başkanı Annalena Baerbock, Orta Doğu’daki askeri tırmanışı "son derece tehlikeli" olarak niteleyerek tarafları derhal gerilimi düşürmeye çağırdı. Baerbock, BM Şartı’na atıfta bulunarak devletlerin toprak bütünlüğüne ve siyasi bağımsızlığına karşı güç kullanımından kaçınılması gerektiğini vurguladı. İran’ın nükleer programı ve insan hakları ihlalleriyle ilgili endişelerin ancak uluslararası hukuk çerçevesinde ele alınabileceğini hatırlattı.
Türkiye saati ile gece yarısı gerçekleşecek olan Güvenlik Konseyi toplantısı öncesinde AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Yüksek Temsilci Kaja Kallas da benzer uyarılarda bulundu. Kallas, AB’nin Kızıldeniz’deki Aspides misyonunun "yüksek alarm" durumuna geçtiğini ve deniz koridorlarının güvenliği için hazır beklediklerini duyurdu.
Bölgesel aktörler ve 'itidal' vurgusu
Ankara, saldırıların ardından yaptığı açıklamada tarafları askeri eylemlere son vermeye davet ederken, Suudi Arabistan’dan gelen tepki bölgedeki gerilimin boyutunu gözler önüne serdi. Riyad, İran’ın Körfez ülkelerine yönelik olası tehditlerine karşı "tam dayanışma" içinde olduğunu belirtirken, uluslararası hukukun ihlal edilmesinin "ciddi sonuçlar" doğuracağı konusunda uyarıda bulundu. Suudi Arabistan yönetimi diplomasi çağrısı yapsa da "kendini savunma hakkını saklı tuttuğunu" açıkça ifade etti.
Öte yandan, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ve Avustralya Başbakanı Anthony Albanese gibi liderler İran halkı ile dayanışma mesajları yayımlayarak rejimin baskıcı politikalarını eleştirdi. Ukrayna ve Kosova gibi ülkeler ise operasyona açık destek vererek İran rejiminin on yıllardır bölgeyi terörize ettiğini savundu.
Rusya ve Pakistan’dan sert tepki: 'Gerekçesiz saldırı'
Saldırılara en sert tepki ise Moskova ve İslamabad’dan geldi. Rusya Dışişleri Bakanlığı, operasyonu "egemen ve bağımsız bir BM üyesi devlete karşı önceden planlanmış ve gerekçesiz bir silahlı eylem" olarak tanımladı. Bakan Sergey Lavrov, İranlı mevkidaşı Abbas Arakçi ile yaptığı telefon görüşmesinde, ABD ve İsrail’in uluslararası hukuk teamüllerini hiçe saydığını belirterek bu durumun "insani ve muhtemelen radyolojik bir felakete" yol açabileceği uyarısında bulundu.
Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar da benzer bir tonla saldırıları "gayrı meşru" olarak niteleyerek kınadı. Moskova ve İslamabad hattı, bölgedeki ve küresel istikrardaki bozulmanın sorumluluğunun operasyonu başlatan güçlere ait olduğunu vurgulayarak derhal diplomatik yollara dönülmesini talep etti.
