Rutte'den Avrupa’ya savunma uyarısı: ABD olmadan olmaz
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin Avrupa’nın ABD desteği olmadan kendini savunamayacağı yönündeki açıklamaları kıta genelinde sert tartışmalara yol açtı.
Editor2
AHMET TAŞ / ŞEHİTLER ÖLMEZ
BRÜKSEL, BELÇİKA — NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupa’nın ABD askeri desteği olmadan kendini savunamayacağını ileri sürerek kıta genelinde tepki toplarken, ABD’li yetkililer bu değerlendirmeyi stratejik bir "gerçeklik kontrolü" olarak nitelendirdi.
Avrupa Parlamentosu’nda milletvekilleriyle bir araya gelen Rutte'nin "hayal kurmayın" çıkışı; Trump yönetiminin Grönland üzerindeki iddiaları ve Ukrayna’ya yönelik yardım modellerinin değiştiği bir dönemde, Avrupa’nın stratejik özerklik hedeflerini yeniden tartışmaya açtı.
Avrupa Parlamentosu'nda sert tartışma
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Salı günü Avrupa Parlamentosu'nda gerçekleştirdiği konuşmada, kıtanın savunma kapasitesine yönelik oldukça sert bir tablo çizdi. Rutte, "Avrupa'nın ABD olmadan kendini savunabileceğini düşünen varsa hayal kurmaya devam etsin. Bunu yapamazsınız. Biz yapamayız. Birbirimize ihtiyacımız var," ifadelerini kullanarak transatlantik bağların vazgeçilmezliğini vurguladı.
Bu açıklamalar, Fransız Renew Europe grubu üyesi Nathalie Loiseau başta olmak üzere pek çok parlamenter tarafından "gereksiz bir provokasyon" olarak nitelendirildi. Loiseau, Rutte’yi Trump yönetimini memnun etmeye çalışmakla suçlayarak, ABD yardımlarının kesildiği bir ortamda Ukrayna’nın "gönüllüler koalisyonu" ile direnmesinin Avrupa’nın kapasitesini kanıtladığını savundu.
Transatlantik ilişkilerde Grönland gerilimi
Tartışmalar, transatlantik ilişkilerin Grönland krizi nedeniyle kırılgan bir zemine oturduğu dönemde yaşanıyor. Geçtiğimiz hafta Trump’ın, Danimarka’ya bağlı yarı özerk bölge olan Grönland’ı "alma" yönündeki tehditleri, NATO’nun 5. maddesi kapsamındaki güvenlik garantilerini tartışmaya açmıştı. Grönland’ın aynı zamanda Avrupa Birliği’nin karşılıklı yardım maddesi kapsamında yer alması, olası bir krizde Avrupa’nın nasıl bir dayanışma sergileyeceği sorusunu gündeme getiriyor.
Martens Centre bünyesinde kıdemli araştırmacı olarak görev yapan Garvan Walsh, Rutte’nin iletişim tarzını eleştirerek, "NATO’nun yarısının işe yaramaz olduğunu söylemek, müttefiklerden daha fazla taviz koparması için Trump’a yeşil ışık yakmaktır," değerlendirmesinde bulundu. Uzmanlar, bu tür açıklamaların Avrupa’nın savunma bütçelerini artırma çabalarını gölgeleyebileceğinden endişe ediyor.
Uzman görüşleri ve gerçeklik kontrolü
Rutte’nin sözleri Avrupa’da tepki çekse de, Washington cephesinden destek gecikmedi. ABD’nin eski NATO büyükelçisi Kurt Volker, Avrupalıların "tehlikeli hayallere" kapılmaması gerektiğini belirterek Rutte’nin haklı olduğunu savundu. Volker, Avrupa ordularının özellikle istihbarat, uydu verileri ve nükleer caydırıcılık konusunda halen tamamen ABD’ye bağımlı olduğunu hatırlattı.
Eski NATO Genel Sekreter Yardımcısı Camille Grand ise bu karamsar tabloya itiraz ederek, Avrupa’nın teknik, endüstriyel ve askeri bir potansiyele sahip olduğunu, ancak bu kapasitenin siyasi iradeyle birleşmesi gerektiğini söyledi. Grand’a göre, Avrupa’nın savunma sorumluluğunu alabileceğini reddetmek, kıtanın son on yılda savunma yatırımlarında katettiği mesafeyi görmezden gelmek anlamına geliyor.
Ukrayna yardımlarında yeni model
ABD, Rusya’nın işgalinin beşinci yılına girerken Ukrayna’ya doğrudan silah bağışlarını durdurmuş durumda. Trump yönetimi, bu sevkiyatları büyük ölçüde NATO’nun "Öncelikli Ukrayna İhtiyaçları Listesi" üzerinden dolaylı yollara evirdi. Bu yeni mekanizma, müttefiklerin ABD yapımı silahlar satın alarak Ukrayna’ya aktarmasını öngörüyor.
Buna karşın ABD’li yetkililer, Ukrayna’ya sağlanan stratejik istihbarat desteğinin sürdüğünü ve bu sayede Rus petrol rafinerilerine yönelik nokta atışı operasyonların yapılabildiğini belirtiyor. Rutte’nin vurguladığı "birbirimize ihtiyacımız var" mesajı, askeri teknolojiden istihbarat paylaşımına kadar geniş bir alanı kapsarken; Avrupa’nın kendi ayakları üzerinde durup duramayacağı sorusu 2026 yılının en kritik güvenlik başlığı olmaya devam edecek.
