Ketojenik diyet Alzheimer’da beyin fonksiyonlarını destekleyebilir
Prof. Dr. Murat Baş, 10 klinik çalışmanın sonuçlarına dayanarak ketojenik diyetin Alzheimer hastalarında beyin enerji kullanımını ve bilişsel işlevleri destekleyebileceğini söyledi.
Editor2
ŞEHİTLER ÖLMEZ / İSTANBUL, TÜRKİYE — 24 ARALIK 2025
Alzheimer hastalarında ketojenik diyetin beyin enerji kullanımını ve bilişsel işlevleri destekleyebileceğine işaret eden 10 klinik çalışmanın ortak bulgularını değerlendiren Prof. Dr. Murat Baş, yaklaşımın “umut verici ancak kontrollü uygulanması gereken” bir seçenek olduğunu söyledi.
Dünya çapında 55 milyon, Türkiye’de ise 700 binin üzerinde kişiyi etkileyen Alzheimer’ın kesin tedavisi bulunmazken, beslenme temelli yaklaşımlar hastalığın seyrini destekleyici bir alan olarak öne çıkıyor. Baş’a göre keton cisimlerinin beyin için alternatif bir enerji kaynağı sunması, Alzheimer’da görülen glukoz kullanım bozuklukları açısından dikkat çekici bir biyolojik mekanizma ortaya koyuyor.
Ketojenik diyet beyinde alternatif enerji yolu sağlayabiliyor
Acıbadem Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Başkanı Prof. Dr. Murat Baş, ketojenik diyette karbonhidratın ciddi biçimde kısıtlandığını, yağ oranının artırıldığını ve vücudun ketozis durumunda enerji için ketonları kullanmaya başladığını belirtti.
Baş, Alzheimer’da beynin glukozu kullanma kapasitesinin azaldığını vurgulayarak şu değerlendirmeyi yaptı:
“Alzheimer’da nöronlar adeta enerji yoksunluğu yaşar. Keton cisimcikleri bu noktada beyin için alternatif ve daha kolay kullanılabilen bir yakıt haline gelebilir.”
10 klinik çalışma: 691 hastada bilişsel test puanları iyileşti
2024 yılında The Journal of Nutrition, Health & Aging dergisinde yayımlanan derlemenin, ketojenik ve MCT yağ bazlı beslenme yaklaşımlarını inceleyen 10 klinik çalışmayı analiz ettiğini aktaran Baş, toplam 691 hastada bilişsel işlevlerde anlamlı iyileşmeler rapor edildiğini söyledi.
Çalışmalarda MMSE ve ADAS-Cog testlerinde puan artışı görüldüğünü belirten Baş, bu bulguların “klinik düzeyde ölçülebilir etki” açısından önemli olduğunu ifade etti.
Etki sınırlı ve kişiye göre değişken: Uzman kontrolü şart
Experimental Gerontology, Progress in Neurobiology ve Frontiers in Nutrition gibi dergilerdeki araştırmaların ketonların enerji üretimini artırabildiğini ve oksidatif stresi azaltabildiğini gösterdiğini belirten Baş, buna karşın etkinin “umut verici ama sınırlı” olarak tanımlandığını söyledi.
Ketojenik diyetin herkes için uygun olmadığını hatırlatan Baş, bazı çalışmalarda trigliserit ve LDL kolesterol artışı görüldüğünü, diyetin katı yapısı nedeniyle uzun dönem uyumun zorlaşabildiğini kaydetti.
Baş, “Özellikle kalp-damar hastalığı veya lipid metabolizma sorunu olan bireylerde mutlaka hekim ve diyetisyen gözetimi gerekir” uyarısında bulundu.
Uzun vadeli etki için daha geniş çalışmalar bekleniyor
Mevcut araştırmaların çoğunun 8–12 haftalık sürelerle sınırlı olduğuna dikkat çeken Baş, Alzheimer gibi uzun seyirli bir hastalıkta uzun dönem güvenlik ve etkinliğin daha kapsamlı çalışmalarla netleşeceğini söyledi.
“Ketojenik diyet bazı hastalarda ilaç tedavisini destekleyebilir; ancak mucizevi veya tedavinin yerine geçen bir yöntem olarak görülmemelidir.”
Uzmanlara göre beslenme yaklaşımları, doğru planlandığında Alzheimer hastalarının yaşam kalitesine katkı sunabilen tamamlayıcı bir destek alanı olmayı sürdürüyor.
